In Nederland is 1 op de 9 mensen laaggeletterd. Wie zijn die laaggeletterden? Wie is de doelgroep, de cursist? Op dit moment is er sprake van veel verwarring rondom de vraag: Wie bedoelen we nu? Als je filmpjes bekijkt van laaggeletterden en de foto’s ziet, dan weten we het zeker. Laaggeletterd is overwegend blank, rond de 40 en heeft moeite met lezen en schrijven. De namen zijn Mien, Toon, Henk, Gerard en Rita. Duidelijk.

Als er gevraagd wordt hoeveel cursisten zijn bereikt, dan ontstaat het beeld dat er veel autochtone cursisten, die voldoen aan bovenstaande beschrijving, cursus hebben of hebben gevolgd. Niets is minder waar. De ervaring leert dat al jarenlang de doelgroep breder is, veel breder. Blijft de vraag: Welke mensen bedoelen we als we het hebben over laaggeletterden? Bedoelen we dan ook de werknemers van de sociale werkvoorziening of de mensen die laag geschoold zijn en die soms een leerbeperking hebben waardoor het leren lezen en schrijven minder goed is gelukt? Bedoelen we dan ook de doelgroep van Dichterbij of MEE? De mensen die een heel laag IQ hebben en waarschijnlijk nauwelijks leerbaar zijn? Waar leggen we die (onder)grens?

Bedoelen we ook de tweede en derde generatie allochtonen? Hier geboren, uitstekend Nederlands sprekend maar qua uiterlijk vaak met allochtone kenmerken, zoals een hoofddoek of een kleurtje. Zij heten geen Gerard of Rita. Wat doen we met de Antillianen en de Surinamers? NT1 of NT2 of iets daar tussenin?

En dan de vluchtelingen? Vaak hoogopgeleid. Zijn zij laaggeletterd in onze taal? Horen zij bij de doelgroep? Of is het opleidingsniveau (zoals in de WEB: geen startkwalificatie) de meetlat? Voor de verdeling van de WEB-gelden wel, maar ook voor de inzet daarbuiten?

Wie is laaggeletterd en wie bedoelen we? Ik ben een groot voorstander van een brede doelgroepen-discussie waarin niet je naam, je uiterlijk of je huidskleur bepalend is, maar je spreekniveau en je leervraag. De oude indeling in sociale, educatieve en professionele redzaamheid was zo gek nog niet. De oneigenlijke prikkel om te scoren met mensen in een vage doelgroepomschrijving moet verdwijnen. Nu vinden we het aantal bereikte cursisten na een wervingsactie onvoldoende als in die groep weinig Gerards en Maria’s zitten. We bereiken de doelgroep niet, zeggen we dan. Maar welke doelgroep bedoelen we? Na een beetje reclame voor (gratis) lessen worden we overspoeld door NT2- cursisten en hebben we lange wachtlijsten. Maar ook die doelgroep heeft vele subdoelgroepen. Laten we ze eens benoemen en met elkaar afspreken wie we bedoelen. Voor wie is ons aanbod bedoeld en welk aanbod is passend.

Alleen dan meten we duidelijk, hebben we het over dezelfde cijfers en spreken we dezelfde taal. Alleen dan kunnen we gerichte werving inzetten en houden we op met het schieten met hagel. Gerichte werving levert een afgebakende groep op en dan hebben we de kans om kwalitatief goede educatie te realiseren. Laten we ophouden met dit vage gedoe en de beschrijvingen in algemeenheden. Zo is ons succes nooit meetbaar en blijft alles discussie oproepen!

Marian Janssen- de Goede

Zet een Punt...