Blog
Blog

Kaat Verheeke: ‘Wij, Mens’ verenigt cursisten van alle leeftijden en culturen

We reflecteren over hoe elke mens(burger) taal gebrukt om wezenlijke identiteitskenmerken uit te drukken.

Kaat Verheeke

Bio

Ik werk 20 jaar in de basiseducatie, eerst als leraar en nu als stafmedewerker. Voordien gaf ik les in het secundair onderwijs. In Ligo Centrum voor Basiseducatie Gent-Meetjesland-Leieland combineren we onze onderwijsopdracht met verbindende activiteiten en projecten. Ik zet daar graag mijn schouders onder.  In het project Wij, mens was ik verantwoordelijk voor de planning, organisatie en extra financiering. 

Mijn Story

Via sectoruitwisseling tussen de centra voor basiseducatie zagen we een voorbeeld van een succesvolle theaterproductie met cursisten uit Turnhout samen met theatergezelschap HETGEVOLG. Het inspireerde ons om de inhoud van de modules ‘samenwerken’, ‘handelen in groep’ en ‘zeker zijn van jezelf’ aan een creatief project te koppelen. Als extra doel stelden we het verbeteren van non-verbale communicatie.

Met ‘Wij Mens’ zette Ligo Gent-Meetjesland-Leieland samen met Victoria Deluxe een volwaardig theaterstuk neer. Meer dan dertig cursisten uit verschillende opleidingen vertelden met woord, beeld en geluid hun verhaal. Initieel lag de focus op taal, maar het project groeide uit tot een unieke kans om talenten te tonen, uit te nodigen tot zelfexpressie en te verbinden. Het heeft tot op vandaag bijzondere betekenis voor de deelnemers.

Originele werkvorm

Na een oproep bij cursisten uit alle opleidingen kwamen er maar liefst honderdzeventig reacties. Een maand later bleven er nog achtendertig over. De groep acteurs was gemengd: jong en oud, man en vrouw, alfa en NT2 cursisten maar ook Nederlandstalige cursisten. Het tartte onze verbeelding dat zoveel mensen zich wilden engageren. De cursisten hebben nood aan originele werkvormen en manieren om zich uit te drukken.

Communicatie als spel 

De deelnemers werkten 13 weken aan het theaterproject. Ze kwamen wekelijks samen met 2 regisseurs, Sara Vilardo en Klaas De Roo, en een muzikant bij Victoria Deluxe, een sociaal-artistieke werkplek. De eerste maand deden ze losse workshops. Zo was er een speeddate waarbij ze persoonlijke dingen deelden. Ze gingen met de cursisten ook op zoek naar verschillende communicatie-manieren. Samen spelen deed de verschillen wegebben. Wat vertrok van kleine groepjes leeftijdsgenoten, landgenoten en klasgenoten veranderde in WIJ, de acteurs, mensen. We verstaan elkaar niet altijd, maar dat hoeft ook niet. Samen zoeken naar oplossingen lukte wel. De diversiteit van de deelnemers was uniek maar vormde tegelijk een grote uitdaging voor de regisseurs. Wat zijn de mogelijkheden van deze spelersgroep? Hoe leer je iedereen kennen? Hoe laat je elke acteur zijn inbreng doen? Geven we genoeg aandacht? Voelt iedereen zich goed in de groep? Het was daarom van belang dat het hele proces mee begeleid werd door medewerkers van het centrum.

Muziek biedt kansen

Gaandeweg was er een evolutie van improvisatie naar een opbouw met verschillende thema’s: begroeting - het lichaam - bubbels van dagelijks leven - communicatie/ miscommunicatie - chaos - elkaar (niet) vinden - eerste woordjes - de reis - moeder… Muziek werd belangrijker. Muzikant Rudi Genbrugge ondersteunde de hele voorstelling muzikaal. Dat bood extra kansen. Een alfa-cursist musiceerde en zong mee. Een aantal cursisten brachten een lied in eigen taal. Een NT2-cursist leerde  een choreografie aan de rest van de groep. Cursisten die het moeilijker hadden in de les, toonden zich in alle sterkte tijdens het project. Dit soort projecten legt talenten bloot. In het begin wilden we enkel op taal focussen, maar dan had niemand geweten wat voor talenten er in de groep zaten. We hadden dan misschien alleen opgemerkt dat de danser niet goed Nederlands sprak en de module moest overdoen … Nu heeft iedereen gezien dat hij een topdanser is. De begeleiders merkten dat er vooral veel spreekdurf, zelfvertrouwen, taalexpressie en cultuurontwikkeling bleef hangen bij de deelnemers. Een aantal cursisten ging verder muziek en theater maken en werd toegeleid naar culturele initiatieven in het Gentse. Enkele spelers zetten zich al als vrijwilliger in bij activiteiten van Victoria Deluxe.

 

wij mens
Boost voor de deelnemers én het centrum

Uit de eindevaluatie met de cursisten bleek de grote impact van het project. De cursisten beschrijven hun persoonlijke groei, de intense ervaring om zich te mogen uitdrukken als mens, gevoelens van verbondenheid en gelijkwaardigheid, verwerking van verdriet en het ontdekken maar ook beter begrijpen van een nieuwe wereld. Ze mochten zichzelf zijn, aanvaardden elkaar en durfden opkomen voor zichzelf. De acteurs leerden elkaars taal, cultuur en levensgeschiedenis kennen en respecteren.

Cursisten en collega’s van Ligo waren betrokken bij de kostumering, de grime en de catering voor en na de voorstellingen. Door ‘wij, mens’ hebben de collega’s de cursisten in een andere rol gezien dan die van zwak gealfabetiseerde, vluchteling, werkzoekende… maar als mensen met een rijke gevoelswereld en mogelijkheden. Samen zo’n artistiek project realiseren gaf het centrum een boost.

Het artistieke concept 
  • Samen met de cursisten willen we op zoek gaan naar belangrijke ‘interacties’ in mensen hun leven en de zoektocht naar (het soort) taal die mensen tijdens deze interacties gebruiken. Welke woorden en taal gebruiken we wanneer we aan iemand onze liefde (lof) willen betuigen, wanneer we boos op iemand zijn, wanneer we een grap willen delen, wanneer we ons verdriet willen delen, wanneer we samen willen spelen, wanneer we samen zingen om iets te vieren,…
  • De voertaal die we willen hanteren is het Nederlands maar waar mogelijk willen we vertrekken vanuit de moedertaal van de cursisten om dan de link te leggen naar het Nederlands.
  • In de artistieke vorm(en) die we willen inzetten, kiezen we graag om heel diverse vormen te gebruiken: niet alleen de gesproken taal (via spel), maar ook via audio-opnames, bedrukte T-shirts of ander textiel, projectie via beamer of overhead-projector,…
  • Kernidee is dat de kunstenaar samen met de cursisten op zoek gaat naar hoe we kunnen spelen met (de Nederlandse) taal.
  • Telkens op maat van de cursisten en dicht aanleunend tegen hun eigen smaken en stijlen.
  • Cruciaal is dat we bij elke cursist op zoek gaan naar ‘taaleigen’ kenmerken.
  • We willen m.a.w. reflecteren hoe elke mens (burger) taal probeert in te zetten om wezenlijke identiteitskenmerken tot expressie te brengen.

Wij Men

Tips
  • Maak een scenario met beelden en foto’s voor weinig taalkundige studenten.
  • Begin op tijd met de voorbereiding. Voor zo’n groot project heb je (financiële) middelen nodig en een duidelijke planning. Iedere maandagvoormiddag hielden we een vergadering met de begeleiders van Leerpunt, de regisseurs, de leiding van Victoria Deluxe, een stagiaire en de muzikant. Na de repetitie zaten we een uur samen om te evalueren.
  •  

  • Zorg voor goede psychosociale ondersteuning. Persoonlijke verhalen maken heel wat los.
  • Wees onzichtbaar als begeleider. Het zijn de acteurs die mogen schitteren.
  • Zorg er achter de schermen voor dat alles heel vlot verloopt zodat de artiesten zich op het creatieve kunnen richten
  • Pas gedragsregels vanuit het onderwijs toe om grensoverschrijdend gedrag te voorkomen

Bekijk 'the making of...' Hier

En het programmaboekje Hier

 focusweek articles


 Share your Story!

Was dit verhaal inspirerend? Laat het ons weten, geef hieronder je reactie. Je maakt kans om een uniek Epale-geschenk te ontvangen. 

Elke maand (van mei tot november 2021) worden er 5 geschenkjes verloot onder de EPALE-leden die een reactie gaven op een Community Story. Alle relevante reacties komen in aanmerking. 

Login (7)

Wil je een andere taal?

Dit document is beschikbaar in meerdere talen. Kies de taal hieronder.
Switch Language

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Laatste discussies

Wat staat er in de jobomschrijving van de centrumcoördinator?

'It's lonely at the top' voor de directeur van een centrum voor volwasseneducatie. Dat gevoel staat nergens beschreven in vacatures.
Dit is een oproep van om jobomschrijvingen te delen én een uitnodiging om het over het gevoel van eenzaamheid, of andere gevoelens, aan de top van een organisatie te hebben.

Meer

EPALE Discussie: Wat kunnen we doen om de volwasseneneducatie beter te maken voor mensen met een beperking?

In juni richt EPALE de schijnwerpers op hoe mensen met een beperking kunnen bijleren. We horen graag van jou hoe we volwasseneneducatie voor mensen met een beperking kunnen verbeteren. De schriftelijke discussie (in het Engels) zal plaatsvinden op 8 juni om 14 uur (CEST).
Meer