chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektronisch platform voor volwasseneneducatie in Europa

 
 

Blogs

Hoe stellen we volwassen lerenden in staat zichzelf te beoordelen tijdens het leerproces?

20/12/2018
door NSS EPALE Nederland
Taal: NL
Document available also in: EN DE EL CS

Binnen het informatiecentrum van Foundation Tempus hebben we de mogelijkheid met mensen te praten die meer willen weten over manieren om hun vaardigheden te presenteren met behulp van Europass-hulpmiddelen (taalpaspoort, cv, Europass-mobiliteit). Tegelijkertijd rijst binnen de opleidingen en activiteiten van het Euroguidance Centre in Servië bij professionals op het gebied van volwasseneneducatie de vraag hoe de verworven competenties van volwassen lerenden kunnen worden beoordeeld en welke begeleidings- en adviesactiviteiten hen kunnen helpen om zich bewust te worden van hun vaardigheden. Met het oog op het perspectief van volwassen lerenden en hun vermogen om hun eigen vaardigheden en competenties te beoordelen doen we enkele suggesties die professionals op het gebied van volwasseneneducatie in de dagelijkse praktijk kunnen gebruiken om de ontwikkeling van vaardigheden effectiever bij te houden.

Samen het doel bepalen: wat wil ik leren?

Een van de noodzakelijke stappen bij het opzetten van een opleiding is het vaststellen van doelen en uitkomsten – wat de lerenden eraan zullen hebben, welke vaardigheden en competenties ze zullen ontwikkelen. Hoewel docenten en opleiders deze doelen gewoonlijk duidelijk hebben vastgesteld en omschreven, hebben de lerenden vaak echter geen duidelijk doel of verliezen ze dit op een gegeven moment uit het oog. Een van de manieren om te zorgen dat zowel opleiders als lerenden het doel van de opleiding helder voor ogen hebben, is om samen te bepalen wat het doel eigenlijk is en hoe het kan worden bereikt. Het is de taak van de opleiders en docenten om de doelen en uitkomsten van de opleiding uit te leggen en te benadrukken hoe de opleidingsactiviteiten ermee in verband staan. Dit moet op een heldere manier worden uitgelegd, in eenvoudige, voor de lerenden begrijpelijke woorden. De lerenden moeten daarbij waar nodig om opheldering vragen, hun verwachtingen uitspreken en hun doelen bepalen ten aanzien van wat er wordt gepresenteerd, in verband met de voorgestelde methode. Ze moeten het bijvoorbeeld duidelijk aangeven wanneer het rooster hun niet uitkomt of wanneer ze de hoeveelheid huiswerk niet aankunnen.

Een bereikte overeenkomst kan ook schriftelijk worden gepresenteerd, aangezien sommige VE-professionals graag zien dat beide partijen deze ondertekenen. Voor de realisatie ervan zijn er vele mogelijkheden: individuele en groepsactiviteiten die voorafgaand aan de eigenlijke opleiding worden georganiseerd, of als inleidend onderdeel van de opleiding, of tijdens de initiële beoordeling van vaardigheden (niveautoetsen). Een voorbeeld van een dergelijk proces is het opstellen van (niet-)formele leerovereenkomsten, die later weer van pas kunnen komen bij het maken van een Europass-mobiliteitsdocument. Als het doel duidelijk is vastgelegd, hebben zowel opleiders als lerenden een referentiepunt voor de voortgangsbeoordeling en een duidelijke verdeling van de verantwoordelijkheden. Ook is het helemaal aan het eind van de opleiding eenvoudiger om de ervaring samen te vatten en de resultaten te bepalen door naar de punten in de overeenkomst te kijken.

Een cultuur van reflectieve analyse en zelfbeoordeling creëren tijdens de opleiding

Helemaal aan het begin de verwachtingen en doelen van de opleiding bespreken is een van de eerste stappen bij het creëren van een cultuur van reflectieve analyse en zelfbeoordeling tijdens de opleiding. Daarbij is het belangrijk om in het achterhoofd te houden dat elke lerende de opleiding ingaat met een andere achtergrond en andere ervaringen, en dat misschien niet iedereen de kans heeft gehad om te leren hoe ze terug kunnen kijken op hun eigen ervaringen en waarom dit van belang is. Het is daarom essentieel om het belang van reflectieve analyse tijdens het leer- en werkproces te benadrukken en activiteiten op te nemen waarbij de lerenden de mogelijkheid krijgen verschillende methoden voor het beoordelen van hun eigen ervaring toe te passen. Een van de algemene activiteiten is een leerdagboek, waarin de lerenden aantekeningen kunnen maken over wat ze gedaan hebben, hoe ze zich voelden en wat ze dachten, hoe dit zich verhoudt tot hun eerdere ervaringen, welke conclusies ze hebben getrokken en hoe ze deze in de toekomst kunnen toepassen. Het leerdagboek is een brede activiteit waar soms meer tijd in gaat zitten dan de lerenden eigenlijk hebben, maar het kan inspiratie bieden voor het gebruik van de elementen van de reflectieve analyse bij bepaalde delen van een opleiding, bijvoorbeeld tijdens de evaluatie of tijdens praktische oefeningen. Bovendien ontdekken de lerenden door verschillende evaluatietechnieken, feedback die ze ontvangen, verschillende hulpmiddelen als het Europass-hulpmiddel voor het beoordelen van taal- en digitale vaardigheden en reflectie op de doelen en verwachtingen verschillende manieren van beoordeling en leren ze deze in de context te plaatsen van de verwachte volgende stap van de opleiding, waardoor overzicht ontstaat over de huidige status en de toekomstige richting ervan. Tegelijkertijd kunnen we, door een cultuur van zelfbeoordeling te creëren tijdens een opleiding, beoordeling op een andere manier zien – niet als een definitief, bepalend en stressvol moment in de evaluatie, maar als een integraal onderdeel van het leerproces en van de vooruitgang van de lerende.

Wijzen op mogelijk afleidende factoren voor de lerenden tijdens de zelfbeoordeling 

Als docenten en opleiders valt het ons vaak op dat lerenden te (on)kritisch kunnen zijn tijdens hun beoordeling. Ook kunnen lerenden door verschillen in overtuiging afgeleid worden van het tonen van hun kennis, van actieve deelname aan het opleidingsproces en dus ook van het beoordelingsproces. Ze zijn bijvoorbeeld bang om een fout te maken of bang voor de reactie van andere lerenden. Vaak zijn de lerenden van mening dat zelfbeoordeling niet hun verantwoordelijkheid is, maar dat iemand anders moet beoordelen of ze iets geleerd hebben of niet. Het creëren van een sfeer van samenwerking en reflectieve analyse kan ons helpen om met enkele van deze uitdagingen om te gaan zonder elke lerende individueel aan te spreken. Zo wordt bijvoorbeeld geïllustreerd dat er verwacht wordt dat elke deelnemer een actieve rol speelt in het proces. Door middel van specifieke en heldere feedback tijdens de gehele opleiding kunnen lerenden worden gemotiveerd om hun opvattingen over hun eigen capaciteiten en prestaties te herzien. Soms is het echter nodig om, met behulp van technieken van niet-directieve communicatie en actief luisteren, rechtstreeks kritiek te leveren en de lerenden te wijzen op de fouten die ze maken. Bijvoorbeeld: "Je lijkt te vinden dat je niet genoeg weet, terwijl je alle toetsen geweldig hebt gemaakt."

We denken dat de professionals al bekend zijn met het grootste deel van deze suggesties en we hopen dat deze blog dient als geheugensteuntje en als inspiratie om verschillende technieken te gebruiken en om beoordelingsactiviteiten, die in het gehele opleidingsproces aanwezig zouden moeten zijn, op te zetten. In de samenvatting van de focus van EPALE voor juni, opgesteld door thematisch coördinator Markus Palmen, vindt u de ervaringen van collega's uit heel Europa op het gebied van beoordeling van de vaardigheden van volwassenen, en we nodigen u uit om uw eigen ervaringen en voorbeelden van goede praktijken in het opmerkingenveld hieronder te delen.

 

 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

1 - 1 van 1 weergegeven
  • afbeelding van Antoni Furtak
    Ciekawy post. 
    Postaram sie wykorzystać doświadczenia autorów w mojej działalności praktycznej kształcenia dorosłych. 
    ZAntoni Furtak