chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektronisch platform voor volwasseneneducatie in Europa

 
 

Blogs

Health Literacy voor "kwetsbare" doelgroepen: Voorbeelden uit Oostenrijk

15/01/2018
door NSS EPALE Nederland
Taal: NL
Document available also in: DE EN FR RO

/nl/file/thermometer-15391911280jpgthermometer-1539191_1280.jpg

 

Health Literacy en basisonderwijs/geletterdheid

Gezondheidsvaardigheid is volgens Peter Nowak (Gesundheit Österreich GmbH) synoniem aan het begrip Health Literacy. Daarmee volgt hij de definitie van Sörensen et al. Volgens Gesundheit Österreich GmbH blijkt uit studies die vanaf de jaren '90 zijn uitgevoerd dat er verbanden zijn tussen basisonderwijs (lees-, schrijf- en rekenvaardigheden) en gezondheid. De gezondheidsvaardigheid ligt volgens Christine Dietscher met name bij laagopgeleiden, chronisch zieken en 65+'ers onder het gemiddelde.

In het onderwijs wordt onderkend dat de gezondheidsvaardigheid beter kan. Dat lijkt ook hard nodig te zijn, afgaande op wat Ulla Sladek van het Vrouwengezondheidscentrum in Graz zei: "Er is veel mis met de informatievoorziening door de media op het gebied van gezondheid. Onderzoekers van de afdeling Evidence-based Geneeskunde en Klinische Epidemiologie aan de Donau-Universität Krems hebben vastgesteld dat maar liefst 60% van de artikelen in Oostenrijkse media een totaal verkeerd beeld geeft van de werkelijke stand van de wetenschap."

Interventie

In 2013 heeft het Vrouwengezondheidscentrum in Graz een overzicht uitgebracht van het aanbod aan instrumenten ter bevordering van de gezondheidsvaardigheid op het gebied van informatieverstrekking, advisering en educatie. Volgens het Vrouwengezondheidscentrum bestaat er geen geactualiseerde versie van. "Bij volwassenen is het vooral belangrijk om zeer kwetsbare groepen zo doelgericht mogelijk te benaderen. Het gaat dan om niet-Duits sprekenden, laagopgeleiden, personen met complexe behoeften enz.", aldus Peter Nowak. Aangezien er een aantoonbaar verband bestaat tussen gezondheidsongelijkheid en maatschappelijke ongelijkheid (die volgens Mielck tot uiting komt in de parameters werk, inkomen en onderwijs), zijn het telkens weer de volwassenen die weinig basisonderwijs hebben genoten voor wie maatregelen worden vastgesteld. Volgens Peter Nowak vormt "dit verband de belangrijkste basis in de strijd tegen functioneel analfabetisme, omdat het vrijwel elke toegang tot gezondheidsinformatie belemmert."

Die Kärntner Volkshochschulen: aanbod voor particulieren en zorgprofessionals

Projecten in deze context worden vaak uitgevoerd door instellingen voor volwasseneneducatie. Twee representatieve voorbeelden daarvan zijn uitgevoerd door Die Kärntner Volkshochschulen, waarvan het eerste de titel "Word actief, blijf gezond" heeft meegekregen. Dit project omvatte een uitgebreid leeraanbod voor personen die onvoldoende basisonderwijs hadden genoten, waarbij het accent op gezondheid lag. Het project "Alpha-Power op gezondheidsgebied" bestond uit een leeraanbod voor vrouwelijke multiplicatoren uit medisch-technische beroepen, de medische sector en de administratieve sector binnen de gezondheidszorg.

ISOP GmbH Focus op de tweede arbeidsmarkt

ISOP GmbH in Graz heeft van 2009 tot 2011 een project uitgevoerd voor gezondheidsvaardigheid in het basisonderwijs. In aansluiting daarop werden de inspanningen gericht op de tweede arbeidsmarkt. "De vraag was hoe kwetsbare groepen konden worden bereikt en welke leermogelijkheden het beste aansluiten op hun behoeften. Daaruit kwam één specifiek element naar voren", aldus Projectleider Rainer Saurugg. "Het levert weinig op als je bij laaggeschoolden de nadruk legt op het informatieaspect", legt hij uit. "Het is van essentieel belang dat het aanbod laagdrempelig is en dat je inzicht krijgt in de motieven van de doelgroep."

Gezondheidsvaardigheid vanuit genderperspectief: Vrouwengezondheidscentrum

Het Vrouwengezondheidscentrum biedt in het domein van de gezondheidsvaardigheid leertrajecten aan voor particulieren. Het centrum verleent daarnaast ondersteuning aan beroepsbeoefenaars en instellingen in de gezondheidszorg en begeleidt instellingen in hun streven om een gezondheidsvaardige organisatie te worden. "Een gezondheidsvaardige organisatie onderscheidt zich bijvoorbeeld door de verstrekking van begrijpelijke, nuttige en door bewijsmateriaal gestaafde informatie", constateert Ulla Sladek van het Vrouwengezondheidscentrum.

Voor het Vrouwengezondheidscentrum spelen genderrelevante perspectieven een belangrijke rol in het leeraanbod inzake Health Literacy. Het centrum is aangesloten bij het Oostenrijkse platform voor gezondheidsvaardigheid (ÖPGK) en heeft samen met een redactioneel team een informatiesite over gezondheid opgezet: "Gute Gesundheitsinformation Österreich". Sladek: "De doelgroep is iedereen die gezondheidsinformatie laat opstellen, samenstelt en verstrekt en die op aantoonbare feiten gebaseerde, genderrelevante gegevens op gezondheidsgebied wil doorgeven."

Health Literacy en migratie: IKEMBA

Sociaal kwetsbare personen met een migratieachtergrond behoren tot de moeilijk bereikbare groepen als het gaat om gezondheidsbevordering en ziektepreventie. Voor hen is het project HEL4everyone bedoeld. Dit project, afkomstig van de organisatie IKEMBA, moet de gezondheidsvaardigheid stimuleren van moeilijk bereikbare groepen en is gericht op interculturele toegang tot de gezondheidszorg. Doel is onder meer een succesvolle interactie te bewerkstelligen tussen vrouwelijke migranten en zorgprofessionals, waarbij ook systeemgebonden obstakels voor toegankelijkheid worden aangepakt. Met het project wordt beoogd de gezondheidsvaardigheid te bevorderen van personen met wie moeilijk contact kan worden gelegd, en een bijdrage te leveren aan het welslagen van interculturele wisselwerkingen in de gezondheidszorg.

Laaggeletterden "hard to reach"

Mensen die weinig basisonderwijs hebben genoten vormen in zowel de gezondheids- als onderwijssector een speciale doelgroep, omdat zij bij het aanbieden van leermogelijkheden heel moeilijk te bereiken zijn. Daar komt bij dat zij voor het leeraanbod ter verbetering van hun gezondheidsvaardigheid weinig belangstelling hebben als het in hoge mate informatiegeörienteerd is. Aangezien deze mensen ook in het kader van Health Literacy als zeer kwetsbare groep worden aangemerkt, zou het daarom goed zijn als de onderwijssector en de gezondheidssector zich gezamenlijk intensiever met deze groep zouden bezighouden.

 

Weitere Informationen:


Literatuur

Andreas Mielck (2012): Soziale Ungleichheit und Gesellschaft. Empirische Belege für die zentrale Rolle der schulischen und beruflichen Bildung. In: Brähler, Elmar et al. (Hrsg.): Gesund und gebildet. Voraussetzungen für eine moderne Gesellschaft. Vandenhoeck und Ruprecht 2012, S. 129-145.


Tekst/auteur van het oorspronkelijke artikel in het Duits: Otto Rath/CONEDU

Redactie: Karin Kulmer/CONEDU


Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn