Blog
Blog

Greet Vissers: niet enkel workshops maar een echte professionele theateropleiding

Spelen voor publiek, zichtbaarheid geven aan het talent van anderstalige nieuwkomers was een belangrijk doel.

Greet Vissers: "Ze kennen zelf hun talenten niet. Hier zien we ze enorm groeien."

Korte bio

Ik ben theatermaker en maakte jarenlang kinder- en jeugdtheater. Ik werkte met verschillende gezelschappen in Vlaanderen en enkele jaren in Duitsland. In de jaren ’90 kon ik mee een echte nieuwe golf in het jeugdtheater op gang brengen. Rond 2005 boomde het jeugdtheater en werd het door vele makers au serieux genomen. Voor mij werd het tijd voor iets nieuws. Zo is theater maken met anderstalige nieuwkomers in Vlaanderen op mijn pad gekomen. Gestart met workshops voor vluchtelingen, maken we nu echt professionele voorstellingen. Naast een parttime theateropleiding bieden we ook professionaliseringstrajecten aan voor anderstalig talent. We richten ons in de eerste plaats op mensen die in hun land van herkomst al een opleiding theater of film volgden.

Mijn EPALE

We hebben al aantal Europese projecten opgezet binnen de culturele programma’s, o.a. samen met Polen, Italianen, Ieren en Schotten. Maar ook binnen volwasseneneducatie hebben we onze plaats. Daarom is EPALE interessant voor ons.

Mijn Story

kunstZ is ontstaan in 2007. In 2010 werd het officieel een vzw en hebben we de eerste projectsubsidies gekregen. In 2014 werden we door de Vlaamse overheid erkend als kunstorganisatie. We startten met een workshop voor nieuwkomers maar zijn al snel theater beginnen maken. Voor een publiek spelen en zo zichtbaarheid geven aan het talent van anderstalige nieuwkomers was een belangrijk doelstelling. Onze eerste voorstelling maakten we met 11 spelers uit alle hoeken van de wereld, 4 muzikanten en een Afrikaanse percussiegroep. Daarna groeide het grotere idee om aan meer diversiteit in het kunstenlandschap te werken. Dat idee werd gesteund door 10 grotere kunstorganisaties die daarvoor ook financiële ondersteuning gaven.

Greet Vissers

Doorstroming

We gingen verder met het maken van voorstellingen. Maar er was meer nodig om aan de doorstroming naar de theaterwereld te werken. Dat werd onze theaterwerkplaats waar we een parttime opleidingsprogramma uitwerkten. Daarin gingen we mensen scholen om in de Vlaamse theatercontext te kunnen werken. We stonden open voor mensen met heel verschillende achtergronden en er stroomden er heel veel in voor de opleiding. Binnen kunstZ ontstonden er zo twee sporen: de kunstZ-academie en de producties. Tussen die twee was er natuurlijk heel wat overlap en doorstroming.

Greet Vissers

Professionele plannen

Ondertussen is er ook een derde spoor ontstaan: ondersteuning en coaching van mensen in hun eigen theater-, film- of acteerplannen. We werken dus ook met de deelnemers aan hun kwaliteiten als ‘maker’ en hun professionele kansen. Daardoor komen nu ook mensen aankloppen die al verder staan in hun ontwikkeling als kunstenaar en stromen ook talenten van kunstZ door naar de professionele kunstenwereld. In deze samenwerkingen is een open houding zeer belangrijk. We nemen de plannen van iedereen die langskomt ook au sérieux. Ik ben lang geleden ook enkel van start kunnen gaan in theater, omdat iemand me au sérieux genomen heeft. Dat geldt voor iedereen, zonder mensen aan het handje te nemen.

Gemengde cast 

Het is een kunstopleiding, maar het is een professionele kunstopleiding. De deelnemers moeten dit beroep kunnen uitvoeren. Ze zouden recht op een diploma moeten hebben. Bij TV-opnames, series en films, moeten de opdrachtgevers er van uit kunnen gaan dat onze acteurs weten wat ze moeten doen op een set. Dat ze weten hoe het werkt voor de camera staan, op scene… Dat ze de skills hebben die  daarvoor nodig zijn. 

In eerste instantie zijn ze uitvoerend of spelend acteur, later kunnen ze ook zelf als maker aan de slag gaan. Niet iedereen moet conservatorium gedaan hebben om dat te kunnen. Er is in theater en film nood aan andere profielen voor spelers. De vraag is er ook. Wij worden zoveel gecontacteerd in de zoektocht naar een bepaald type speler. Wij kunnen heel vaak passende mensen sturen.

Waarom kan er dan geen specifieke opleiding zijn, want ze hebben die nodig. Ook al hebben een aantal kunstenaars professionele ervaring in hun thuisland het is belangrijk om hun signatuur als kunstenaar in Europa te herdefiniëren. Tegenwoordig wil iedereen een gemengde cast, dat is een recente ontwikkeling. Men is vernieuwend met een gemengde cast. Ook voor presentatiewerk bij allerlei gelegenheden, op TV, voor kinderprogramma’s... is men op zoek naar kleur. Dat is een goede evolutie, omwille van de representatie. De opleidingen passen hun leerprogramma's echter niet aan.

Curriculum

Het is wel niet zo eenvoudig en interessant om binnen onderwijs te zitten omwille van de leerplannen. Wij hebben geprobeerd in een samenwerking met de beroepsopleidingen van Syntra. Ons volledige programma paste er niet in. Enkel de modules expressie en communicatie van de sociale opleidingen konden meegenomen worden, waardoor de deelnemers enkel konden rekenen op een getuigschrift voor deze vakken. Toen er een nieuwe directeur kwam is deze samenwerking teruggeschroefd en waren er geen uren meer beschikbaar.  We stimuleren wel een doorstroming naar reguliere opleidingen en dat lukt ook. Enkelen volgen nu de opleiding ‘Docent en Regie’ en de master aan de toneelacademie van Maastricht en. Het voordeel van de Theateropleiding in Maastricht  is dat zij een deeltijdse opleidingen aanbieden. In België bestaan deze deeltijdse opleidingen voor podiumkunsten niet.

Geld verdienen

Voor mensen die niet in de Westerse cultuur opgegroeid zijn, is het wel een aanpassing om zich in te schakelen in de aanpak van een theaterproductie. Begrijpen hoe ons sociaal verkeer werkt en de impliciete regels in de artistieke wereld kennen is erg belangrijk. Een winkel openen is misschien eenvoudiger voor hen. Dat kennen ze misschien ook vanuit hun familiale verleden. Het artistieke hebben ze niet meegekregen. Ze kennen hun talenten ook te weinig. We zien ze hier enorm groeien. Ook het idee dat je in de culturele sector misschien ook wel eens iets kan verdienen, is hen vreemd. Thuis of in hun thuisland krijgen ze dat ook niet altijd verkocht. Ze zijn dus heel blij als ze voor sommige voorstellingen van ons wat geld krijgen en dus kunnen zeggen: “Kijk, ik heb er geld mee verdiend.”

Greet Vissers

Vluchtelingencrisis

De profielen die we aantrekken zijn echt heel divers en vaak nog niet zo lang hier. Het duurt eigenlijk bijna 5 jaar voor iemand die hier als vluchteling aankomt zijn leven een beetje op de rails heeft. In 2015, na de grote vluchtelingencrisis, kwamen veel mensen bij ons terecht omdat de opvangcentra op zoek waren naar mogelijke projecten voor hun mensen. Een 10-tal daarvan zijn actief gebleven bij ons. Sommigen hebben zich op theatertechniek toegelegd. Toen heeft de culturele sector zich ook echt opengesteld. Veel meer eigenlijk dan voor mensen van andere origine die hier al lang leven.

Enkele vluchtelingen engageerden zich in onze werking omdat dit ‘goede punten’ opleverde voor hun positie als vluchteling en omdat zij Nederlands wilden leren. Nu komen deelnemers toch vooral vanuit ‘overtuiging’ en ‘passie’. We kunnen beter duidelijk maken dat onze werking geen kortstondig project is, of een bezigheid, maar echt tot doel heeft professioneel op een scene te staan. De kunstZ-academie is zeer laagdrempelig, we werken niet met een selectie bij de start, iedereen kan deelnemen. Maar automatisch filteren de minder gemotiveerde mensen zichzelf eruit.

Het is echt ervaringsgericht leren binnen een creatieproces dat afgesloten wordt met een toonmoment. Als de voorstelling voor publiek gespeeld wordt, vallen alle leerelementen samen en voelen ze dat elk puzzelstukje dat ze in de loop van het jaar gekregen hebben belangrijk is. Dus een opvoering voor publiek betekent het sleutelmoment. Dat publiek is nodig. Dat is het grote verschil met enkel maar workshops geven. De laatste 3 weken voor de première gaat het leerproces plots snel, door de grote focus en de noodzakelijke concentratie overstijgen de deelnemers hun eigen kunnen. Binnen een creatieproces verwerven zij de discipline om ergens aan te werken. Want op het ultieme moment willen ze er echt wel staan. Ze leren dus meer dan alleen het theatervak. Ze leren communiceren, zich uitdrukken, hun ‘gedacht’ zeggen. Allemaal dingen waarmee ze vooruit kunnen in de maatschappij.

Trailer Not One Of Us van kunstZ op Vimeo.

Mijn ervaring leert dat we 5 jaar nodig hebben om mensen op te leiden, zodat ze echt iets kunnen maken en betekenen in de professionele acteerwereld. Ook rekening houdend met de ups en downs die ze kennen in hun persoonlijke situatie, een job zoeken, soms een zware job uitvoeren, huisvesting zoeken, papieren regelen… Ervaringsgericht leren binnen een parttime opleiding kan etnisch-cultureel divers talent een eerlijke kans geven in de podiumkunsten.

Login (5)

Wil je een andere taal?

Dit document is beschikbaar in meerdere talen. Kies de taal hieronder.
Switch Language

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Laatste discussies

Wat staat er in de jobomschrijving van de centrumcoördinator?

'It's lonely at the top' voor de directeur van een centrum voor volwasseneducatie. Dat gevoel staat nergens beschreven in vacatures.
Dit is een oproep van om jobomschrijvingen te delen én een uitnodiging om het over het gevoel van eenzaamheid, of andere gevoelens, aan de top van een organisatie te hebben.

Meer

EPALE Discussie: Wat kunnen we doen om de volwasseneneducatie beter te maken voor mensen met een beperking?

In juni richt EPALE de schijnwerpers op hoe mensen met een beperking kunnen bijleren. We horen graag van jou hoe we volwasseneneducatie voor mensen met een beperking kunnen verbeteren. De schriftelijke discussie (in het Engels) zal plaatsvinden op 8 juni om 14 uur (CEST).
Meer