Overslaan en naar de inhoud gaan
Blog
Blog

Onderwijs in wereldburgerschap: erkenning van het belang van informele leerruimtes

Wat is voor opleiders de beste manier om evenwichtig onderwijs in wereldburgerschap te verzorgen? Onderzoekster Madeleine Le Bourdon vertelt ons in haar blogpost over inzichten uit haar lopende onderzoek, waarbij zij wijst op het belang van informele ruimtes voor burgerschapsonderwijs een veronachtzaamd onderzoeksgebied en vijf aanbevelingen doet voor begeleiders die onderwijs geven over onderwerpen met betrekking tot wereldburgerschap.

Global Citizenship Education

Onderwijs in wereldburgerschap: erkenning van het belang van informele leerruimtes

Wat is voor opleiders de beste manier om evenwichtig onderwijs in wereldburgerschap te verzorgen? Onderzoekster Madeleine Le Bourdon vertelt ons in haar blogpost over inzichten uit haar lopende onderzoek, waarbij zij wijst op het belang van informele ruimtes voor burgerschapsonderwijs een veronachtzaamd onderzoeksgebied en vijf aanbevelingen doet voor begeleiders die onderwijs geven over onderwerpen met betrekking tot wereldburgerschap.

Het concept ‘wereldburgerschap’ is niet nieuw. Wereldburgerschap is binnen de academische wereld door Diogenes en Kant tot en met hedendaagse wetenschappers zoals Kwame Appiah uitvoerig besproken en geduid. In de kern is er bij interpretaties van wereldburgerschap echter sprake van vervaging tussen het lokale en het globale en wordt er een kosmopolitisch perspectief gebruikt. In het kader van dit blogartikel kan wereldburgerschap worden opgevat als een persoonlijk, levenslang transformatieproces in de richting van gevoelens van solidariteit met diegenen met wie wij in cultureel en geografisch opzicht verbonden zijn. Onderwijs, dat doelgericht gestructureerd leren inhoudt, wordt voor de opvoeding van de volgende generatie wereldburgers van essentieel belang geacht.

Experimenteel leren is cruciaal voor onderwijs in wereldburgerschap

Hoe kunnen wij als opleiders, vooral in een tijd waarin het onderwijsbeleid in toenemende mate gericht is op streefdoelen, prestaties en cijfers, dit transformatieproces ondersteunen? Deze vraag heeft veel wetenschappers die onderzoek doen naar onderwijs in wereldburgerschap beziggehouden, wat een bijdrage heeft geleverd aan een kader met beste praktijken. Baillie Smith onderstreept de noodzaak om leerders kritisch bewustzijn en bezinning bij te brengen; zij zijn beter geïnformeerd over "de oorzaken in plaats van de gevolgen van mondiale armoede en rechtvaardigheid". Ook Andreotti benadrukt de noodzaak om ervoor te zorgen dat leerders, door de verscheidenheid aan meningen over onderwerpen te vergroten, een kritische houding aannemen ten opzichte van de plaats en de wijze waarop zij kennis verwerven. Hierin weerklinkt de bredere roep om dekolonisatie van reguliere onderwijsprogramma's. Anderen leggen evenwel de nadruk op het belang van het creëren van een open en veilige leeromgeving. Sommigen zien de opleider als facilitator. Deze biedt een betrouwbare en veelzijdiger reeks informatiebronnen, maar speelt in discussies gewoon de rol van deelnemer in plaats van leider. Experimenteel leren, kortom, wordt gezien als essentieel voor een algemeen onderwijscertificaat.

Goede praktijken voor opleiders

In mijn artikel uit 2018 verleg ik de aandacht niettemin naar informele ruimtes tussen gestructureerd leren, waar mensen onderling oprecht kunnen communiceren, zonder de druk en beperkingen van het klaslokaal. Noch binnen het formele onderwijs (scholen, universiteiten) noch het niet-formele onderwijs (onderwijsprogramma's die door diverse instellingen voor volwasseneneducatie of ngo's worden beheerd) is onderzoek naar deze ruimtes verricht. Dat is verrassend aangezien wereldburgerschap als een levenslang leertraject wordt gezien. Uit mijn eigen onderzoek blijkt dat onderwijs in wereldburgerschap zich afspeelt in de ruimtes tussen gestructureerd leren, waar leerders vaardigheden kunnen oefenen, hun kennis kunnen uitbouwen en tot onafhankelijke leerders kunnen uitgroeien. In een te verschijnen hoofdstuk van mijn hand voor een boek van Bloomsbury over internationale perspectieven op mondiaal leren (onder reactie van Douglas Bourn) ga ik dieper op deze ruimtes in. Maar op het ogenblik zijn dit mijn hoofdaanbevelingen voor begeleiders en opleiders die onderwijs geven over onderwerpen met betrekking tot wereldburgerschap:

  • Geef leerders de gelegenheid tot interactie buiten de gestructureerde leersituaties om en erken de waarde daarvan.
  • Zorg voor een ervaring die de zintuigen van de leerders prikkelt. Mensen leren op verschillende manieren en zo'n holistische ervaring kan het effect van het leren versterken. In de praktijk kan dat betekenen: leren via muziek, dans, spellen, proeven en internationaal koken, studiebezoeken, gastsprekers uit verschillende culturen of, indien mogelijk, studiereizen.
  • Erken de emoties die optreden bij het verkennen van deze onderwerpen en maak zowel binnen als buiten het klaslokaal ruimte en tijd vrij voor het uiten en respecteren van die emoties.
  • Door een gemeenschapsgevoel onder leerders te scheppen, kunnen zij vertrouwd raken met het onbekende. Samen eten, samen opruimen en samen spelen zijn allemaal activiteiten waardoor individuen een band kunnen opbouwen en waardoor uiting kan worden geven aan gevoelens van verbondenheid, saamhorigheid en solidariteit.

Verbreed uw leeromgeving en moedig leerders aan om dat ook buiten het klaslokaal te doen. Dit kan hen stimuleren om meerdere nieuwsmedia te lezen, om op sociale media een grote variëteit aan mensen met verschillende achtergronden te volgen en om contact te leggen en interactie aan te gaan met uiteenlopende mensen en plaatsen in hun eigen gemeenschap. Door deze gewoonten in informele ruimtes ontstaan kansen voor permanent

Ik hoop dat het bovenstaande een nuttig begin is, maar er bestaan veel meer manieren waarop informele ruimtes een bijdrage kunnen leveren aan het levenslange transformatieproces, dus voeg gerust uw eigen manier toe.


Madeleine Le Bourdon

   Madeleine Le Bourdon is a scholar in International Development at Northumbria University, specializing in international education. Her research focuses on global civil society organisations delivering

   global citizenship education and the micro-level practices of global citizenship. She has also worked with several INGOs, training educators and designing content for global learning.

   Follow Madeleine on Twitter: @MLeBourdon

Login (4)

Wil je een andere taal?

Dit document is beschikbaar in meerdere talen. Kies de taal hieronder.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Laatste discussies

EPALE Discussie: Wat kunnen we doen om de volwasseneneducatie beter te maken voor mensen met een beperking?

In juni richt EPALE de schijnwerpers op hoe mensen met een beperking kunnen bijleren. We horen graag van jou hoe we volwasseneneducatie voor mensen met een beperking kunnen verbeteren. De schriftelijke discussie (in het Engels) zal plaatsvinden op 8 juni om 14 uur (CEST).
Meer

Vindt u het ook jammer dat de volwasseneneducatie nauwelijks bijdraagt aan het nieuwe decreet voor duaal leren?