Overslaan en naar de inhoud gaan
Blog
Blog

De mythe van motivatiegebrek bij laaggeschoolde werknemers ontkracht

Moeten laaggeschoolde werknemers zich voortdurend aan de eisen van de arbeidsmarkt aanpassen om inzetbaar te blijven? Pia Cort en Kristina Mariager-Anderson van de Universiteit van Aarhus rekenen af met de vooroordelen over 'ongemotiveerde' laaggeschoolde werknemers.

Moeten laaggeschoolde werknemers zich voortdurend aan de eisen van de arbeidsmarkt aanpassen om inzetbaar te blijven? Pia Cort en Kristina Mariager-Anderson van de Universiteit van Aarhus rekenen af met de vooroordelen over 'ongemotiveerde' laaggeschoolde werknemers. Hoe kunnen mensen de motivatie voor levenslang leren vinden? In het beleid voor levenslang leren wordt van oudsher bijzondere aandacht geschonken aan laaggeschoolden, omdat ze meer risico lopen in de arbeidsmarkt en bijscholing wordt gezien als de oplossing voor hun riskante positie. In het beeld dat wordt geschetst van laaggeschoolde werknemers en de noodzaak dat zij gemotiveerd moeten zijn om te leren, neigt het beleid laaggeschoolden als het probleem te beschouwen: ze worden vaak afgeschilderd als mensen met lage ambities en weinig zelfvertrouwen en eigenwaarde, die inactief of zelfs crimineel zijn. Het probleem van het verhoogde risico wordt een psychologisch en scholingsprobleem.De bezorgdheid over laaggeschoolden en hun onwil om levenslang te leren blijkt duidelijk uit studies en onderzoeksprojecten waarmee wordt getracht vast te stellen tegen welke hindernissen laaggeschoolde werknemers bij scholing aanlopen: Zijn laaggeschoolde werknemers niet in staat om te doen wat volgens het beleid juist is? Moeten ze zich voortdurend aan de behoeften van de arbeidsmarkt aanpassen om inzetbaar te blijven? De manier waarop 'ongemotiveerde' laaggeschoolde werknemers in het beleid worden beschreven, moet ter discussie worden gesteld.Een complex verschijnsel Een project van Cedefop dat gericht was op de beschrijvingen die laaggeschoolden van hun werk geven, heeft aangetoond dat motivatie bij deze mensen complexer is dan het beleid voor levenslang leren doet geloven:

  • Motivatie is er wel degelijk! De beschrijvingen die laaggeschoolde werknemers in Denemarken van hun arbeidsleven geven, wijzen erop dat de motivatie om te leren aanwezig is en dat veel laaggeschoolde werknemers proberen een zinvol arbeidsleven na te streven door hun interesses of kernwaarden erin te integreren. Motivatie hoeft niet altijd verbonden te zijn met onderwijs of werk, maar kan gericht zijn op andere aspecten van het leven, zoals hobby's of familie. De beschrijvingen hebben met elkaar gemeen dat er wordt geprobeerd intrinsieke motivatie, bijvoorbeeld voor buitenleven, voetbal of sociale rechtvaardigheid, te combineren met een beroepskeuze.
  • Laaggeschoold? De beschrijvingen wijzen erop dat mensen met functies van een laag opleidingsniveau vaak niet laaggeschoold zijn: ofwel hebben ze via hun werk informele vaardigheden verworven die gelijkstaan aan kwalificaties van geschoolde werknemers, ofwel hebben ze een diploma. Door de situatie op de arbeidsmarkt of omstandigheden in de familie waren ze echter gedwongen een functie van een laag opleidingsniveau te accepteren om rond te komen of werk en vrije tijd met elkaar in evenwicht te brengen.
  • Motivatie in het maatschappelijk beeld: Het concept van motivatie maakt deel uit van het maatschappelijk beeld van werk en onderwijs: iedereen moet gemotiveerd zijn om levenslang te leren om in de wereldwijde economie het hoofd boven water te kunnen houden. Als mensen falen, ligt het probleem bij de individuele motivatie, niet bij de arbeidsmarkt en zijn steeds veranderende en onbetwistbare eisen. De wereldwijde arbeidsmarkt wordt gezien als een natuurlijke kracht waarin het aan het individu is om te trachten te overleven door scholing, terwijl scholing mogelijk geen veilig baken meer is, aangezien steeds meer banen onzeker worden. 

Motivatie minder centraal stellenDe analyse wijst erop dat motivatie een concept is dat minder centraal moet worden gesteld en meer moet worden genuanceerd:

  1. Motivatie is niet alleen extrinsiek, zoals vaak wordt gesuggereerd door werkgelegenheids- en onderwijsbeleid dat gebaseerd is op een benadering van belonen en straffen, en motivatie hoeft ook niet noodzakelijkerwijs intrinsiek te zijn om mensen voor een activiteit te winnen.
  2. Het is nodig de veronderstellingen die aan de interpretaties van 'motivatieproblemen' ten grondslag liggen bloot te leggen door naar alternatieve interpretaties te zoeken, en kritisch te zijn over het indelen van mensen in categorieën door de politiek, met name ten aanzien van categorieën als 'ongemotiveerd', 'inactief', of 'niet-lerenden' (Honey, 2000).
  3. Tot slot moeten we onszelf een spiegel voorhouden: in plaats van onze aandacht op het probleem van de motivatie van laaggeschoolde werknemers te richten, moeten we kijken naar het probleem dat de arbeidsmarkt profiteert van de toegenomen concurrentie tussen landen om kapitaal en bedrijven aan te trekken en dat in deze strijd belangen van werknemers met betrekking tot loon en werk- en leefomstandigheden worden ondermijnd.

Pia Cort, cort@edu.au.dk, hoogleraar aan de onderwijsfaculteit van de Universiteit van Aarhus. Haar onderzoek is onder meer gericht op de rol van transnationale organisaties in het onderwijsbeleid, met name de EU en Europeaniseringsprocessen, de verbanden tussen onderwijsbeleid en praktijk, beroepsonderwijs en -opleiding vanuit een vergelijkend perspectief, en het beleid voor levenslang leren.Kristina Mariager-Anderson, kma@edu.au.dk, hoogleraar aan de onderwijsfaculteit van de Universiteit van Aarhus. Haar onderzoek is gericht op de gebieden volwassenenonderwijs, beroepsonderwijs en -opleiding en loopbaanbegeleiding, met name voor laaggeschoolde volwassenen. Ze is specifiek geïnteresseerd in het onderzoek naar het snijvlak tussen volwassenenonderwijs en loopbaanbegeleiding.

Login (0)

Wil je een andere taal?

Dit document is beschikbaar in meerdere talen. Kies de taal hieronder.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Laatste discussies

EPALE Discussie: Wat kunnen we doen om de volwasseneneducatie beter te maken voor mensen met een beperking?

In juni richt EPALE de schijnwerpers op hoe mensen met een beperking kunnen bijleren. We horen graag van jou hoe we volwasseneneducatie voor mensen met een beperking kunnen verbeteren. De schriftelijke discussie (in het Engels) zal plaatsvinden op 8 juni om 14 uur (CEST).
Meer

Vindt u het ook jammer dat de volwasseneneducatie nauwelijks bijdraagt aan het nieuwe decreet voor duaal leren?