Blog
Blog

Burgerparticipatie Steenwijkerland Klimaatneutraal

In deze blog ga ik in op een vorm van burgerparticipatie die in Nederland steeds meer terrein wint: de G1000.

In deze blog ga ik in op een vorm van burgerparticipatie die in Nederland steeds meer terrein wint: de G1000. Hoe werkt zo’n G1000 proces, wat zijn de resultaten en hoezo is dit een krachtige leeromgeving? Als voorbeeld neem ik de gemeente Steenwijkerland.

Deze gemeente wil, met het oog op de afspraken van het Parijse Klimaatakkoord van 2015, op korte termijn klimaatneutraal worden. Maar hoe doe je dat en hoe krijg je de steun van de bevolking voor de maatregelen die daarvoor nodig zijn? De gemeente ging hiervoor een partnerschap aan met Platform G1000.nu. Dit burgerinitiatief faciliteert gestructureerde dialoog tussen overhelden en burgers. Burgers nemen via loting aan het proces en de besluitvorming deel. De werkwijze is gebaseerd op de uitgangspunten van co-creatiebenadering voor grote groepen. Gemeente Steenwijkerland en G1000.nu organiseerden samen een gemeentebrede burgerraadpleging.

Leeromgeving

Hoe verliep het G1000 proces?

In november 2017 kregen 7000 ad random geselecteerde burgers een uitnodiging in de bus om deel te nemen aan een ééndaagse Burgertop over de vraag hoe Steenwijkerland in 2030 energieneutraal zou kunnen zijn. 255 burgers gingen op deze uitnodiging in. Tijdens de Burgertop gingen zij in drie rondes in groepjes van vier personen in gesprek met mensen die zij van tevoren niet kenden. Zo spraken ze in korte tijd met negen andere mensen, ieder met een eigen mening en ideeën. Op iedere tafel lagen de ‘gespreksregels’, zoals: luisteren naar elkaar en niet proberen om de ander van jouw mening te overtuigen. Zo voelden alle deelnemers zich gehoord en gerespecteerd. En zo konden de deelnemers daarna over het energievraagstuk nadenken in termen van gemeenschappelijk belang.

De drie rondes duurden bij elkaar 75 minuten. ‘s Middags praatte men in groepen van acht personen verder over een aantal sub-thema’s en aan het einde van de dag lag bij iedere groep een aantal voorstellen op tafel. De deelnemers deden dus alles zelf, gefaciliteerd door een duidelijk en veilig kader en een aantal digitale hulpmiddelen, met mensen die ze voorheen niet kenden. Hierdoor ontstond een sterkte identificatie met het resultaat. Maar liefst 64 personen besloten om zich vervolgens verder in te zetten voor een energieneutraal Steenwijkerland. Deze 64 mensen werkten gedurende drie maanden stap voor stap de voorstellen van de Burgertop verder uit. Ze kregen input van experts van diverse achtergrond en met verschillende visies. Andere burgers in de gemeente konden via een digitaal platvorm aan het werkproces bijdragen. In april 2018 werden alle voorstellen aan een panel van politici, experts en burgers gepresenteerd. In hun aanwezigheid stemden de 64 deelnemers over alle uitgewerkte voorstellen. De voorstellen die aangenomen werden vormden samen het Burgerbesluit dat aan de burgemeester werd aangeboden. Tot zover de beschrijving van het proces.

'Leren' een centraal element

Wereldwijd zien we veel manieren om burgerparticipatie op lokaal of nationaal niveau een impuls te geven, zie onder meer een recent OECD-rapport en het Handbook of the New Democracy Foundation. De methodes verschillen, maar in alle gevallen zeggen de organisatoren dat ‘leren’ een centraal element is. Dit leerelement wordt overigens wel heel verschillend ingevuld: soms krijgen deelnemers alleen een informatiepakket van 50 – 100 pagina’s voor de kiezen om meer ‘te leren’ over het betreffende onderwerp. G1000.nu benadert het leren vanuit een holistisch groepsdynamisch perspectief. Natuurlijk is het eindresultaat, heldere beleidsvoorstellen, belangrijk maar er is meer: G1000.nu wil dat de beraadslagingen leiden tot empowerment en eigenaarschap van de individuele deelnemers en de totale gemeenschap. Proces en resultaat zijn beiden belangrijk.

G1000.nu faciliteert een leer- en werkomgeving waarbij het standaardpatroon van de facilitator als expert afwezig is. De stichting zorgt voor een structuur en de voorwaarden waaronder burgers veilig kunnen werken. Deze burgers bepalen zelf wat zij de beste maatregelen vinden om (bijv.) een energieneutrale gemeente te worden. Binnen het kader dat G1000.nu biedt zijn de burgers autonome zelfsturende protagonisten, verantwoordelijk voor hun eigen werkproces. All werkende versterken ze hun competenties en leren ze veel nieuwe dingen.

Doorbreken van barrières

Deze participatieve methode leidt tot het doorbreken van barrières in de gemeenschap, omdat mensen met heel verschillende achtergronden samenwerken aan een betere toekomst. Bij hun beraadslagingen betrekken de deelnemers verschillende soorten kennis: niet alleen de louter technische of wetenschappelijke aspecten, maar ook ethiek, narratief en esthetiek spelen een grote rol bij het ontwerpen van voorstellen om klimaatneutraal te worden. Door deze methodiek participeren mensen met hart, hoofd en handen, wat leidt tot een rijk leerproces. Dit leerproces is des te sterker, omdat parallel hieraan ook een maatschappelijk/politiek veranderingsproces in de gemeente plaatsvindt.

 

Twee deelnemers vertellen over hun G1000 ervaring:

Frans

Ik werkte in de energiebranche en ben nu met pensioen. Toen het G1000 proces startte ben ik gaan kijken en ik zag veel enthousiaste mensen. Dat beviel me wel en toen ben ik mee gaan doen. Ik kon de ervaring van mijn werk goed gebruiken. Ik heb ontdekt dat er nog zoveel onwetendheid is over het klimaat. Je hebt echt een lange adem nodig als je wat wilt bereiken. Je moet je niet laten ontmoedigen. De G1000 werkwijze hielp mij om beter luisteren en anderen meer de tijd te geven hun mening toe te lichten. En ik heb ontdekt hoe belangrijk bewustwording is! Bijvoorbeeld te weten welke energieleverancier of bank het beste voor het klimaat is. Of te weten hoe jouw pensioenfonds daarin optreedt. Dat zie ik nu scherper en daar praat ik nu ook over met anderen. Ik vind wel dat mensen zelf hun verantwoordelijkheid moeten nemen. We moeten niet afwachten tot de overheid ons wat aanreikt. We kunnen toch zelf tochtstrips kopen! De inbreng van de gemeente tijdens de G1000 vond ik positief, want het stimuleerde de werkgroepen om aan de gang te blijven.’

Marja

Ik wilde graag meedoen met het G1000 proces en meldde mezelf aan als ‘vrije denker’. De Burgertop was professioneel en goed gestructureerd. Dat gaf vertrouwen! In de 1e gespreksronde sprak ik meteen al met allerlei mensen met verschillende meningen. De gespreksregels die op tafel lagen vond ik prettig. Zo kon ieder zijn eigen mening geven en lieten we elkaar uitpraten. Door het strakke format lag er op het einde van die eerste dag een resultaat waar we echt mee verder konden! Uit het digitale wolkenwoord op het grote scherm bleek dat veel deelnemers bewustwording belangrijk vonden. Dat past goed bij hoe ik er tegenaan kijk. Na die 1e dag gingen we in een lossere structuur verder. We hadden meer vrijheid om zelf onze werkwijze te bepalen. Er was steeds iemand van de gemeente bij aanwezig. Dat gaf soms een dubbel gevoel, want houdt de gemeente dan toch de touwtjes in handen? Maar het was belangrijk dat ze de G1000 faciliteerden! Tijdens G1000 leerden we veel van elkaar: het energievraagstuk werd concreter voor mij, ik leerde zoeken naar achtergrondinformatie en cijfers. Ik leerde ook dat ik als individu niet alle klimaatonderwerpen kan aanpakken. Ik richt me nu vooral op gezonde voeding en gezond leven. Dat wil ik ook naar anderen uitdragen, door goede voorbeelden te laten zien’.

 

Hoe ging het verder

Nadat het vaststellen van het Burgerbesluit ontstond er even een gat. Het lukte niet meteen om na het intensieve proces, dat misschien wel op een snelkookpan leek, de boel in beweging te houden. Gelukkig bleef een aantal burgers aandringen op een vervolg. Ze richtten de stichting Duurzaam Steenwijkerland op en de gemeente stelde een kwartiermaker aan die de bewoners ondersteunt. Marja en Frans bleven beiden actief. Ze werken mee in het onlangs geopende Infopunt Duurzaam Doen en in de campagne Ik begin!, een campagne die mensen bewust wil maken van de mogelijkheden om energie te besparen en duurzamer te leven.

 

1 2 3

 

Jouw reacties/suggesties zijn welkom!

Lidwien Vos de Wael, 25 januari 2022


Dit bericht hoort bij het Dossier: Duurzaamheid en volwasseneneducatie

Login (0)

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Laatste discussies

Wat staat er in de jobomschrijving van de centrumcoördinator?

'It's lonely at the top' voor de directeur van een centrum voor volwasseneducatie. Dat gevoel staat nergens beschreven in vacatures.
Dit is een oproep van om jobomschrijvingen te delen én een uitnodiging om het over het gevoel van eenzaamheid, of andere gevoelens, aan de top van een organisatie te hebben.

Meer

Erasmus + mobility training on Online Marketing

EPALE Discussie: Wat kunnen we doen om de volwasseneneducatie beter te maken voor mensen met een beperking?

In juni richt EPALE de schijnwerpers op hoe mensen met een beperking kunnen bijleren. We horen graag van jou hoe we volwasseneneducatie voor mensen met een beperking kunnen verbeteren. De schriftelijke discussie (in het Engels) zal plaatsvinden op 8 juni om 14 uur (CEST).
Meer