chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektronisch platform voor volwasseneneducatie in Europa

 
 

Blogs

Op zoek naar de achtergrond van succesverhalen in vrijwilligerswerk en een leven lang leren in Lelystad, Nederland

16/01/2019
by Linda JUNTUNEN
Taal: NL
Document available also in: FI EN SV FR DE IT PL ES PT CS

/nl/file/epalekslannika2jpgepale_ksl_annika2.jpg

Mijn bezoek aan Nederland in oktober 2018 als onderdeel van het Erasmus+ programma voor stafmobiliteit was een geweldige ervaring, die al mijn verwachtingen heeft overtroffen. Ik was erg blij om terug te keren naar een land waar ik vroeger heb gestudeerd. Tijdens dit bezoek besteedde ik al mijn tijd aan vrijwilligerswerk en aan een breed scala aan activiteiten rondom volwassenenonderwijs. In plaats van souvenirs nam ik een weelde aan ongelofelijk nuttige informatie mee naar huis over het samenstellen van een efficiënt vrijwilligersrooster en welke werkmethoden en evaluatiesystemen je het beste kunt gebruiken. Daarnaast vergaarde ik inzichten in hoe je vrijwilligers kunt motiveren, waarbij ik betrokken was bij participatieve besluitvorming en het uitvoeren van effectbeoordelingen.

Het voornaamste doel van mijn verblijf was om tijd door te brengen bij Welzijn Lelystad, een organisatie die verantwoordelijk is voor de organisatie van dienstverlening op het gebied van welzijn, integratie en cultuur, en voor vrijwilligerswerk en andere non-profitorganisaties in Lelystad. Personeel en vrijwilligers van Welzijn Lelystad hadden voor mijn verblijf van een week een druk programma samengesteld, dat mij in staat stelde om vele facetten van het organiseren van vrijwilligerswerk te observeren en met zowel deelnemers als vrijwilligers te spreken. Uiteraard verplaatste ik mij in de stad op de typisch Nederlandse manier: op de fiets. Mijn gasten hadden mij een mooie roze fiets gegeven, compleet met een Welzijn Lelystad-logo. Ik heb tijdens mijn week veel vragen gesteld (ook moeilijke), omdat ik er achter wilde komen hoe Welzijn Lelystad het voor elkaar kreeg zulke succesvolle vrijwilligersactiviteiten te verwezenlijken, waarbij welzijn wordt gepromoot, de ontwikkeling van vaardigheden gestimuleerd en waar bij alle betrokkenen een gemeenschapsgevoel wordt gecreëerd.

Sociale integratie door vrijwilligerswerk

Mijn week begon meteen goed toen ik werd uitgenodigd om een bijeenkomst bij te wonen die wordt georganiseerd door Welzijn Lelystad, de FlevoMeer Bibliotheek en Vluchtelingenwerk Nederland, een organisatie die immigranten ondersteunt bij het verwerven van de Nederlandse nationaliteit. De nadruk van de activiteiten van deze groep ligt op participatie, training en integratie. Mensen kunnen eenmalig langskomen maar ook over een langere periode de bijeenkomsten bijwonen. De groep komt één keer per maand bijeen in de plaatselijke bibliotheek en gezamenlijk worden er verschillen plekken in de stad bezocht met als doel de deelnemers een uitgebreide introductie te geven over de maatschappij waar ze nu in leven. Een ander doel van de bijeenkomst is het faciliteren van gesprekken over Nederlandse normen en waarden, en om de deelnemers te laten praten over hun problemen of onverwachte situaties waarin ze zich misschien bevinden. Er zijn altijd vrijwilligers aanwezig om de deelnemers te voorzien van informatie en context. Ik mocht erbij aanwezig zijn toen deelnemers aan het programma een inburgeringsexamen maakten en een verklaring ondertekenden, waarin zij beloven de Nederlandse waarden te respecteren. Uiteindelijk en nadat de deelnemers hun certificaten hadden ontvangen als bewijs van hun deelname aan het examen, waren ze allemaal een stap dichter bij het staatsburgerschap.  

Vlekkeloze samenwerking

De eerste dag van mijn verblijf had mij laten zien hoe essentieel de rol is van vrijwilligers in het verlenen van diensten en hoe vlekkeloos de samenwerking met het personeel verloopt. Dit riep de volgende vraag bij mij op: hoe krijgen ze dat voor elkaar? Een belangrijk gegeven is dat veel Nederlanders parttime werken, waardoor het eenvoudiger wordt om vrijwilligerswerk te doen. In Nederland komt een vierdaagse werkweek veel voor, zodat veel mensen op de vijfde dag van de week vrij zijn en deze dag kunnen wijden aan liefdadigheids- en gemeenschapsactiviteiten. 

Op een middag woonde ik een gezamenlijk project van Welzijn Lelystad, de plaatselijke bibliotheek en taalschool Huis voor Taal bij, waar vrijwilligers lessen Nederlands geven op instapniveau en waar de groepen zijn afgestemd op de taalkennis van de studenten. De studenten worden aangemoedigd officiële brieven of formulieren, die zij moeten lezen of invullen, mee te nemen naar de les waar de vrijwilligers ze dan mee helpen. Mijn bezoek begon in een les met gespreksoefeningen. Elke deelnemer werd gevraagd om een korte introductie te geven van een actueel thema. Vervolgens oefende de hele groep in rollenspellen en andere opdrachten de nieuwe woorden die zij hadden geleerd. Het was fantastisch om te zien hoe enthousiast en betrokken de docente was. Zij vertelde dat zij deze onderwijstechnieken had opgepikt in een cursus die ze had gedaan. Het was duidelijk te merken dat ze heel blij was met de twee grote koffers vol met spellen en ander materiaal voor de taalstudenten. Mij werd verteld dat met name deze docente binnen de organisatie veel aanzien geniet vanwege haar uitgebreide ervaring en expertise. Er werd geen aandacht geschonken aan het feit dat zij een vrijwilliger is, aangezien er eigenlijk geen onderscheid wordt gemaakt tussen personeel en vrijwilligers. In lijn met deze aanpak dragen de vrijwilligers dezelfde identiteitspasjes als het personeel. Bovendien krijgen zij ook een gratis bibliotheekkaart en heeft elke vrijwilliger de beschikking over een klein budget.

Het was heel leuk dat ik als Fin die geen Nederlands spreekt en net in Nederland was aangekomen, ook mee mocht doen aan de les. Ik vond het in het begin best lastig, maar de middelbare scholieren, die werkervaring opdeden in het Huis voor Taal, hadden het lumineuze idee om tekeningen te maken bij de woorden om me te helpen. Hierdoor heb ik veel nieuwe Nederlandse woorden kunnen leren. Ik weet zeker deze meisjes uitstekende vrijwilligers zullen zijn. En zij weten het zelf ook zeker, zij zijn van plan om in de toekomst met immigranten te gaan werken.

Vrijwilligerswerk als middel tegen sociale uitsluiting

Een ander facet van dit breed gedragen Nederlandse initiatief is dat de vrijwilligers worden gezocht onder de mensen die buiten de maatschappij dreigen te vallen, waarbij ze zelf kunnen bepalen hoeveel tijd en moeite ze investeren. Tijdens mijn verblijf bracht ik een bezoek aan Kwintes, een organisatie die vrijwilligersactiviteiten en een sociale omgeving biedt aan mensen die herstellen van psychische stoornissen. De activiteiten bestaan onder meer uit koken (wat betekende dat ik ter plaatse heerlijk en voor een heel redelijke prijs heb kunnen lunchen) en er is een tweedehandswinkel, kunst- en keramiekworkshop en een drukpers en -winkel. We hebben ook een bezoek gebracht aan kringloopwinkel De Groene Sluis. Het wordt nagenoeg uitsluitend gerund door vrijwilligers, die mee mogen beslissen over waar het ingezamelde geld aan wordt besteed. De kracht van deze twee organisaties is dat zij in staat zijn in hun woonlocaties toegankelijke diensten aan te bieden en een gevoel van saamhorigheid uitdragen. 

Stichting IDOis een oecumenische service van de plaatselijke kerken in Lelystad. De service stelt vergaderruimtes ter beschikking en biedt een ruim aanbod aan vrijwilligersactiviteiten aan, waaronder het bereiden van lunches. Er is ook een tweedehandswinkel, een adviescentrum voor burgers en een lunch die voor maar 2 euro iedere dag wordt geserveerd.

De ontmoeting die mij waarschijnlijk het meeste heeft geraakt, was bij de stichting IDO. Hier ontmoette ik een van de nieuwe aanwinsten onder de vrijwilligers en zijn mentor, een voormalige medewerker van een bank. Deze nieuwe vrijwilliger is treinconducteur van beroep, maar kon de afgelopen tien jaar niet werken vanwege zijn slechte psychische gezondheid. Hij vertelde mij dat hij de afgelopen tien jaar vooral gamend had doorgebracht. Uiteindelijk werd zijn dagelijkse ritme hierdoor ernstig verstoord en ontwikkelde hij een angst om nieuwe mensen te ontmoeten en zelfs om zijn huis te verlaten.

Iemand bij Welzijn Lelystad stelde hem voor dat het misschien een goed idee zou zijn om aan de slag te gaan met een persoonlijke mentor die hem zou aanmoedigen en ondersteunen in zijn rol als vrijwilliger. Hij werkt nu drie uur per week als receptionist bij IDO. Hij heeft het gevoel dat hij op dit moment niet meer aan kan, maar hoopt dat hij in de toekomst meer kan werken.

Het vrijwilligerswerk heeft ervoor gezorgd dat hij zich nu in een veilige omgeving bevindt waar hij zijn sociale vaardigheden kan oefenen en de confrontatie aan kan gaan met zijn angsten. Hij geeft toe dat hij bijna onze afspraak had afgezegd. De afgelopen tien jaar voelde hij zich dus niet bij machte om nieuwe mensen te ontmoeten, maar toch glimlachte hij veel tijdens ons gesprek, sprak vloeiend Engels (ondanks de zenuwen) en kon hij zijn huidige situatie en relatie met zijn mentor analyseren. Hij zei dat hij ons gesprek erg fijn vond en vond het heel leuk de foto’s van Finland op mijn telefoon te bekijken. Ik hoop van harte dat zijn relatie met zijn mentor zo positief blijft als nu en zijn rol als vrijwilliger voor hem een terugkeer in de maatschappij betekent.

Het geheim van een succesvol vrijwilligersprogramma

Toen ik de algemeen directeur en de directeur gezondheids- en welzijnsdiensten van Welzijn Lelystad ontmoette, legden zij mij dat hun zeer succesvolle vrijwilligerswerkconcept en multidisciplinaire samenwerking zijn opgedeeld in vier gebieden: Opgroeien in Lelystad, een leven lang leren, vrienden maken en dynamische wijken.

Iedereen die aan het project werkt, waaronder medewerkers van Welzijn Lelystad, vrijwilligers, non-profitorganisaties en ambtenaren uit de regio maakt gebruik van deze opzet om vorm te geven aan hun netwerken. Deze netwerken zijn speciaal opgezet om ervoor te zorgen dat de bewoners van Lelystad zo lang mogelijk actief blijven in de gemeenschap. In de filosofie van het project worden alle bewoners beschouwd als individuen met waardevolle vaardigheden en ervaringen die ten goede kunnen komen aan andere bewoners of de gemeenschap als geheel. Iedereen kan zich bij de organisatie aanmelden als vrijwilliger. Vrijwilligerswerk is in Lelystad zo populair dat iedere vrijwilliger inmiddels een eigen overeenkomst heeft, waarin de omvang van zijn of haar werkzaamheden staan beschreven. Ook worden alle vrijwilligers uitgenodigd om deel te nemen aan een jaarlijks functioneringsgesprek en ieder jaar evalueert een comité van vrijwilligers de activiteiten van het personeel en de organisatie als geheel. De vrijwilligers worden ook betrokken bij de besluitvorming op alle administratieve gebieden, dankzij de toepassing van het sociocratische model. Op elk niveau binnen de organisatie wordt de sociocratische bestuursvorm toegepast. In Lelystad heeft deze aanpak geleid tot verbeteringen op het gebied van kwaliteit van de diensten en continuïteit. De lokale vrijwilligers zijn als gevolg hiervan nog toegewijder en tevredener over hun functies.

Vrijwilligers worden gemotiveerd door openheid, de mogelijkheid om anderen te helpen en de kans om te leren van alledaagse uitdagingen

Tijdens mijn bezoek kreeg ik ook de gelegenheid om langs te gaan bij de EDOS Foundation, onze partner voor validatieverbetering in de non-profitsector. We hebben zoveel interessante gesprekken gevoerd over best practices, hoe je de bijdrage die vrijwilligers leveren erkent en ervoor zorgt dat ze op waarde worden geschat. Mensen vertelden mij ook over de cursussen die ze hebben gevolgd en gaven me handige tips over de beste hulpmiddelen voor vrijwilligerswerk die er zijn.

Daarnaast mocht ik ook getuige zijn van de dagelijkse werkzaamheden bij STIP Oud-West. Volgens een van de lokale vestigingen werkt STIP met een laagdrempelig inloopspreekuur dat bijna uitsluitend door vrijwilligers geleid wordt. Bewoners kunnen bij STIP terecht met elk probleem dat ze hebben. Vaak hebben bezoekers hulp nodig bij het begrijpen of invullen van officiële formulieren, maar ook als iemand uit zijn huis is gezet, kan STIP diegene helpen bij het vinden van noodopvang. In het geval van een scheiding kunnen ouders bij de bemiddeling van een voogdijregeling door STIP worden bijgestaan. De eerste persoon die binnenkomt, heeft misschien al genoeg aan een praatje, terwijl een tweede juridisch advies nodig heeft en een derde hoopt op hulp bij dagelijkse dingen zoals boodschappen doen, opvoeden of gezondheidsklachten.

Vrijwilligers staan paraat om te helpen met alle verzoeken waarbij ze denken dat dit mogelijk is, maar verwijzen bij complexere verzoeken door naar professionele adviseurs. Het moeder- en kindcentrum, arbeidsbureau en uitkeringsinstanties verzorgen allemaal een aantal keer per week diensten vanuit STIP.

STIP is erg populair bij vrijwilligers omdat vrijwilligers dankzij gestroomlijnd management en organisatie weten wat hun rol is en hiervoor worden opgeleid. Alle nieuwe vrijwilligers werken samen in paren met een ervaren vrijwilliger, totdat ze over de vereiste vaardigheden en kennis beschikken om zelfstandig aan de slag te gaan. Toen ik de vrijwilligers vroeg naar hun drijfveren, vertelden ze mij over de open en ondersteunende sfeer in het centrum, de vele mogelijkheden die er zijn om anderen te helpen en nieuwe dingen te leren en de kans om meer te weten te komen over het alledaagse leven.   

Met elke dag die verstreek, groeide mijn waardering voor alles wat het team van Welzijn Lelystad doet. Het personeel had er duidelijk veel tijd en moeite in gestoken om mijn bezoek te organiseren. De week was een geweldige manier om veel nieuwe vaardigheden te leren en ideeën op te doen. Ik kan niet wachten om alles wat ik geleerd heb in de praktijk te brengen.

Annika Tahvanainen-Jaatinen

Sivis Study Centre

Dit artikel maakt onderdeel uit van een reeks artikelen over leerervaringen op het gebied van volwasseneducatie in Europese context. Ons ERASMUS+ KA1 project heet 'European Educational Know-how Supporting Civil Society'.

TERUG NAAR DE BLOGSTARTPAGINA

/nl/file/voittajapngvoittaja.png

 

 

In december organiseerde het Finse EPALE-team een schrijfwedstrijd over vrijwilligerswerk in volwasseneducatie [(fi)Vapaaehtoistoiminnan ääni]. De blog van Annika-Tahvanainen-Jaatinen:  Exploring volunteering and liberal adult education success stories in Lelystad, Holland won de competitie.

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

1 - 1 van 1 weergegeven
  • afbeelding van Anna Kirstinä
    Onnittelut hienosta tunnustuksesta! :) Tämä kirjoitus on todella hyvä ja mielenkiintoinen pohdinta vapaaehtoistyöstä.