chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Niet-gealfabetiseerden op weg naar de arbeidsmarkt

17/11/2019
by Liesbeth De Paepe
Språk: NL

Het ESF-project JOBstap! is erop gericht om niet-gealfabetiseerde anderstaligen meer perspectief te bieden op de arbeidsmarkt, en de kloof tussen de doelgroep en de arbeidsmarkt te verkleinen. De dienstverlening van JOBstap! is een niet-formeel aanvullend aanbod dat uitgaat van de sterktes van deelnemers. In een lerend netwerk verwerven de deelnemers arbeidsmarktcompetenties en leren ze hun leerproces meer in eigen handen nemen.

De doelgebruikers van de dienstverlening van JOBstap! zijn niet-gealfabetiseerde anderstaligen die willen werken. Deze kwetsbare groep ervaart tijdens hun integratieproces meerdere uitdagingen. Ze moeten niet alleen leren lezen en schrijven; ze moeten ook de taal van hun nieuwe land leren. Zowel geletterdheid als taalverwerving zijn lange processen, met veel uitval als gevolg. In veel gevallen stagneert het leren in de loop van het alfabetiseringstraject. Verschillende studies hebben aangetoond dat de huidige taal- en geletterdheidscursussen in het formele onderwijs in Vlaanderen te sterk gericht zijn op taal-als-een-systeem, op grammaticale nauwkeurigheid en woordenschat, terwijl de primaire behoefte is om te slagen in zinvolle dagelijkse communicatie. De schoolse aanpak lijkt vooral ontmoedigend voor die nieuwkomers die willen gaan werken: het duurt vaak drie tot zes jaar voordat ze een A1-niveau bereiken, wat vaak nodig is om een ​​baan te vinden of een beroepsopleiding te volgen. Tegelijk gelden taal- en geletterdheidscompetenties wel als voorwaarde voor verdere stappen richting arbeidsmarkt en als dé sleutel tot participatie in de samenleving. Op de westerse arbeidsmarkt is geletterdheid namelijk de norm, en niet-gealfabetiseerde anderstaligen ervaren vaak grote moeilijkheden om duurzaam werk te vinden. De tewerkstellingsgraad bij niet-gealfabetiseerde anderstaligen is dan ook zeer laag.

We vroegen ons af hoe het leren van zowel taal-, geletterdheids- als arbeidsmarktcompetenties kan gestimuleerd worden in een nieuwe formule die activeert in plaats van deactiveert. De dienstverlening van JOBstap! is erop gericht de arbeidsmarktparticipatie van niet-gealfabetiseerde anderstaligen te faciliteren, en hen meer mogelijkheid tot handelen te bieden op dit vlak. Daarbij wordt uitgegaan van de sterktes en interesses van de deelnemers, en wordt er zoveel mogelijk vraaggericht gewerkt in een flexibel en niet-schools kader.

Voor wie?

Niet-gealfabetiseerde anderstaligen die het basisniveau Nederlands niet bereikt hebben.

Concreet:

  • niet-gealfabetiseerde anderstaligen,
  • niveau 1.2 niet behaald,
  • geen arbeidscontract,
  • wettelijke verblijfsvergunning.

In het lerend netwerk wordt gestreefd naar een gelijke verdeling tussen mannen en vrouwen.

Doelen van Jobstap!

  • Niet-gealfabetiseerde anderstaligen mogelijkheden tot handelen bieden om, bouwend op eigen sterktes en interesses, en op basis van eigen keuzes, aan arbeidscompetenties te werken en dichter naar de arbeidsmarkt toe te groeien (los van het verloop van hun traject Nederlands)
  • Niet-gealfabetiseerde anderstaligen krijgen door hun deelname een sociaal netwerk dat steun en informatie verleent, en een setting waarin problemen, twijfels, bekommernissen,… ivm arbeid(sdromen) en randvoorwaarden bespreekbaar zijn.

Methodologie

Er wordt gebruikgemaakt van de Service Design Methodologie, waarbij de dienstverlening ontwikkeld wordt volgens de noden van de doelgroep. In een eerste fase werd er een analyse van de noden uitgevoerd bij niet-gealfabetiseerde anderstaligen. Door de gebruiker/doelgroep centraal te stellen, garandeer je een gebruiksvriendelijk concept dat relevant is voor de deelnemers. Aangezien het om een heterogene groep gaat, werd er gewerkt met “persona’s” die de verschillende profielen en noden duidelijk in kaart brachten. Daarnaast werden ook hun “customer journeys” in kaart gebracht: de weg die ze tot nu toe hebben afgelegd in hun zoektocht naar werk.

Drie belangrijke inzichten die hieruit voortvloeiden:

  • Het systeem waarbinnen ze eerst A1/A2 moeten behalen, werkt frustrerend en deactiverend.
  • Sommigen berusten hierin; anderen ondernemen zelf stappen en komen soms in precaire arbeidsomstandigheden terecht.
  • Er is nood aan een tussenpersoon en een netwerk die hen de juiste weg kan helpen zoeken en steun biedt.

Dit onderzoek resulteerde in een aantal ideeën voor het concept van de nieuwe dienstverlening:

  • “het systeem”: moet informeel, vraaggericht, geïntegreerd en flexibel zijn
  • “tussenpersoon en netwerk”: er moet een lerend netwerk onder begeleiding van een professionele coach komen, waarbij ook rolmodellen ingezet worden
  • “werkgever en voorwaarden”: de kloof met de arbeidsmarkt moet verkleinen, we gaan werken aan arbeidsmarktcompetenties en op bedrijfsbezoek gaan
  • “geletterdheid en talenkennis”: we kiezen voor de groep die het geletterdheidstraject nog niet heeft beëindigd; we gaan uit van de sterktes van de deelnemers; we werken met levensechte taken

Daarna volgde de “prototyping” fase, waarbij de dienstverlening gedetailleerd werd uitgewerkt met de verschillende stakeholders.

Het prototypen richtte zich op vier fasen van het project:

1) voorbereiding

2) toeleiding

3) try-out

4) evaluatie.

Daarbij werden telkens vijf vragen gedetailleerd beantwoord:

1) Welke acties onderneemt de deelnemer?

2) Wat ervaart de deelnemer? (fysieke omgeving en tastbare elementen)

3) Met wie komt de deelnemer in contact?

4) Wie moet meewerken (achter de schermen)?

5) Welke acties moet je ondernemen? (achterliggende processen)

Om de vijf vragen voor de vier fasen te kunnen beantwoorden, werden tijdens de workshops heel concrete afspraken gemaakt met alle betrokken actoren over wie welke taak vervult tegen wanneer, welke ondersteunende documenten daarvoor eventueel nodig zijn, wie deze opmaakt en tegen wanneer. Op basis daarvan werd een eerste versie van een draaiboek samengesteld. Nadat alle processen zeer gedetailleerd door de groep werden besproken, werd er een “Desktop Walkthrough” georganiseerd, waarbij de dienstverlening stap voor stap werd nagebootst bij wijze van finale test voor de start van de try-out. De prototypingfase leidde tot een Service Blueprint Poster van de try-outfase en een draaiboek.

/nb/file/draaiboekpngdraaiboek.png

 

Wat zijn de bouwstenen van JOBstap! ?

  • Inzet van ervaringsdeskundigen
  • Breed betrekken van werkgevers
  • Lerend netwerk, peer support
  • Leren op locatie
  • Veilige omgeving bieden, bewust inzetten op vertrouwen(spersonen)
  • Sterktes en interesses als uitgangspunt
  • Vraaggericht
  • Laagdrempelig en participatief

 

Praktisch?

10 sessies, wekelijks op donderdagvoormiddag, telkens 2,5 uur

De sessies worden begeleid door Samenlevingsopbouw Antwerpen.

 

Inhoud van de sessies tijdens de try-out (tijdens de pilootfase komt er een extra sessie)

/nb/file/inhoudsessies1pnginhoud_sessies_1.png

/nb/file/inhoudsessies2pnginhoud_sessies_2.png

/nb/file/afbeelding1jpg-1afbeelding1.jpg

  

/nb/file/afbeelding2jpg-0afbeelding2.jpg

 

Voorbeelden van taken / projecten

/nb/file/voorbeeldentakenenprojectenpngvoorbeelden_taken_en_projecten.png

 

Observaties

  • Er is een open sfeer, een grote betrokkenheid en een grote motivatie voor werk.
  • De verschillen in taalniveau hoeven geen belemmeringen te zijn voor de werking van de groep, zelfs als er zonder tolken wordt gewerkt. De deelnemers helpen elkaar met vertalen en blijven ondanks het gebruik van andere talen tijdens de sessie, geconcentreerd bij het onderwerp van de sessie. Waar nodig worden ook vertaalapps gebruikt.
  • De interesses van de deelnemers vormen het vertrekpunt van de sessies, en twee belangrijke doelstellingen zijn: 1) vraaggericht werken en 2) werken aan zelfredzaamheid. In die zin zijn het bedrijfsbezoek aan GOMAD en het uitnodigen van de VDAB-consulent als mini-projecten te beschouwen, die voortvloeiden uit de sessie rond arbeidsmarktoriëntatie, waarbij er een duidelijke voorkeur ontstond voor het bezoeken van een voedselverwerkingsbedrijf, en de deelnemers ook veel vragen hadden in verband met arbeidsvoorwaarden en opleiding.

Innovatief

Het innovatief gehalte van JOBstap! zit voornamelijk in de volgende aspecten: de Service Design Methodologie; de combinatie van doelgroep (analfabeten) en methodiek (een informeel aanbod via een lerend netwerk); testen van bestaande methodieken met de doelgroep van analfabeten (vb. de ACT-tool); bedrijfsbezoeken en andere vormen van leren op locatie; de bouwstenen die we voor de dienstverlening hanteren (namelijk een lerend netwerk, een niet-schools kader, een vraaggerichte benadering, de inzet van ervaringsdeskundigen, contacten met werkgevers, leren op locatie).

Successen

/nb/file/successenpngsuccessen.png

 

Uitdagingen voor de coach

/nb/file/uitdagingenvoordecoach1pnguitdagingen_voor_de_coach_1.png

/nb/file/uitdagingenvoordecoach2pnguitdagingen_voor_de_coach_2.png

 

JOBstap! werd ook gepresenteerd op de Trefdag Laaggeletterd op het Werk op 8 november in Brussel. Lees meer over deze dag in het EPALE-zine.

De slides van de workshop over JOBstap! vind je hier: 

/nb/file/pptalfatrefdagjobstapfinalpdfppt_alfatrefdag_jobstap_final.pdf

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn