Nacionalna služba za podršku – Crna Gora

Nacionalna služba za podršku – Crna Gora

Flag/

Centar za stručno obrazovanje

Organizacija

Centar za stručno obrazovanje je razvojna, savjetodavna i istraživačka institucija koju su 2003. godine osnovali socijalni partneri (Vlada Crne Gore koju predstavlja Ministarstvo prosvjete, Zavod za zapošljavanje Crne Gore, Privredna komora Crne Gore i Savez sindikata Crne Gore) u procesu decentralizacije obrazovnog sistema, razvoja stručnog obrazovanja i obrazovanja odraslih.

CSO razvija i sprovodi reformu stručnog obrazovanja i obrazovanja odraslih, poštovanjem strateške posvećenosti Vlade, zakona, podzakonskih akata i međunarodnih standarda i na taj način doprinosi stvaranju usklađenog i kvalitetnog obrazovnog sistema.

CSO pruža punu tehničku i stručnu podršku školama i organizatorima obrazovanja odraslih u sprovođenju programa obrazovanja i osposobljavanja, profesionalnog razvoja rukovodstva i nastavnika, u uspostavljanju kontakata sa privrednim subjektima, radi učinkovitijeg i boljeg obrazovanja odraslih učenika i polaznika.

CSO razvija visokokvalitetnu partnersku saradnju sa međunarodnim institucijama i udruženjima radi razmjene iskustava i primjera dobre prakse, kao i radi poboljšanja sistema stručnog obrazovanja i obrazovanja odraslih. CSO neprekidno radi na promociji stručnog obrazovanja i obrazovanja odraslih i na konceptu cjeloživotnog učenja radi motivisanja mladih i odraslih da se uključe u sistem stručnog obrazovanja i obrazovanja odraslih.

Glavni izazovi u sistemu stručnog obrazovanja i obrazovanja odraslih su prihvatanje koncepta „društva znanja“ i stvaranje uslova za jednak pristup obrazovanju za sve građane Crne Gore. Glavna oblast rada CSO je razvoj i snaženje sistema stručnog obrazovanja i obrazovanja odraslih, uz stavljanje naglaska na prilagođavanje ovih obrazovnih sistema društvenim promjenama, tržišnoj ekonomiji, tehnološkom napretku i informacionim tehnologijama. CSO je jedan od ključnih sprovodilaca reforme stručnog obrazovanja u Crnoj Gori, kao i institucija koja je napravila sistem obrazovanja odraslih i podigla ga na značajan nivo društvene prepoznatljivosti. U januaru 2013, u skladu sa novim zakonskim okvirom, Ministarstvo prosvjete je ponovo osnovalo CSO kao njegov jedini osnivač.

Od svog osnivanja, CSO ulaže u svoje zaposlene kako bi obezbijedio visok stepen profesionalizma svog osoblja, otvorenost prema promjenama i inovacija, kao i spremnost za neprekidni stručni razvoj. To je do sada dalo dobre rezultate doprinoseći umnogome razvoju ove institucije i prepoznatljivosti njenog značaja u zemlji, regionu i šire.

U okviru CSO rade tri odjeljenja kojima podršku pruža Služba za opšte, pravne i računovodstvene poslove.

Odjeljenje za standarde zanimanja i kurikulume intenzivno radi na reformisanju obrazovih programa u skladu sa novim metodološkim dokumentima, u cilju usaglašavanja sa potrebama tržišta rada, a na osnovu standarda zanimanja.

Odjeljenje za obrazovanje odraslih je jedina profesionalna služba u Crnoj Gori koja se bavi razvojnim, savjetodavnim i istraživačkim poslovima u oblasti obrazovanja odraslih. Od osnivanja CSO-a aktivno se radi na izradi programa obrazovanja za osposobljavanje za zanimanja, prekvalifikaciju, dokvalifikaciju, stručno usavršavanje i razvijanje ključnih vještina.

Odjeljenje za evaluaciju vrši utvrđivanje kvaliteta, najmanje jednom u periodu od četiri godine, u ustanovama u kojima se izvode programi stručnog obrazovanja. Ovo odjeljenje radi na planiranju i obuci iz oblasti pripreme i sprovođenja unutrašnje procjene u obrazovnim ustanovama koje se bave stručnim obrazovanjem i obrazovanjem odraslih.

Obrazovanje odraslih u Crnoj Gori dio je jedinstvenog obrazovnog sistema čiji je cilj stvaranje ambijenta za uključivanje građana u proces cjeloživotnog učenja u cilju razvoja konkurentne tržišne privrede, smanjenja nezaposlenosti i socijalne isključenosti. Usmjerenost na cjeloživotno učenje treba da omogući stvaranje uslova za pokretljivost i konkurentnost u procesu evropskih integracija. Stoga, EPALE-ov projekat u Crnoj Gori za period od 2017. do 2018. je okrenut prema ciljevima Strateškog okvira za evropsku saradnju u oblasti obrazovanja i osposobljavanja „Obrazovanje i osposobljavanje 2020. (OO 2020.)“, čiji je cilj pretvaranje cjeloživotnog učenja i pokretljivosti u stvarnost kroz sprovođenje strategija cjeloživotnog učenja, mjera koje omogućavaju veću prilagodljivost puteva učenja i promociju učenja preko pokretljivosti. Glavni prioriteti se odnose na sljedeće:

  • Promocija platforme EPALE i povećanje broja EPALE ambasadora u Crnoj Gori;
  • Doprinos razvoju EPALE-ove zajednice i povećanje broja korisnika platforme za 100 % u odnosu na broj registrovanih učesnika u 2016. godini, uz podršku EPALE ambasadora;
  • Razvoj istraživačke prakse u oblasti obrazovanja odraslih i sprovođenje ciljanih obrazovnih aktivnosti;
  • Uspostavljanje zajednica nastavnika koji predaju iste predmete;
  • Izrada priručnika za učenje odraslih, sa posebnim akcentom na kategorije lica sa slabim vještinama;
  • Pravljenje jedinstvene elektronske baze podataka o programima, polaznicima i organizatorima obrazovanja odraslih;
  • Podrška saradnji i aktivnostima na povećanju učešća odraslih u aktivnostima cjeloživotnog učenja preko istraživačke prakse i saradnje sa NVO sektorom;
  • Umrežavanje sa predstavnicima Nacionalnih službi za podršku iz regiona i EPALE ambasadorima;
  • Promocija zajednice na platformi EPALE kroz umrežavanje stručnjaka iz oblasti obrazovanja odraslih u cilju razmjene ideja i dobrih praksi preko okupljanja na međunarodnim andragoškim simpozijumima i drugim stručnim događajima;
  • Pružanje podrške razvoju sistema obrazovanja odraslih preko okupljanja na međunarodnim konferencijama o strateškim pravcima razvoja ove oblasti;
  • Profesionalni razvoj predstavnika i osoblja Nacionalne službe za podršku;

Duško Rajković

  • Položaj u okviru projekta: Rukovodilac
  • Kvalifikacije: Profesor narodne odbrane
  • Stručnost i sposobnosti: Desetogodišnje iskustvo iz oblasti obrazovanja (neposredan učesnik u nastavi, upravljanju obrazovnim institucijama, upravljanje projektima, učešće u brojnim projektima koji se odnose na promociju obrazovanja odraslih i cjeloživotnog učenja, itd.).
  • Dopunske vještine: organizacione vještine, vještine upravljanja, vještine timskog rada, vještine upravljanja vremenom, komunikacione vještine, konstruktivno rješavanje sporova, vještine posredovanja, vještine pregovaranja;
  • E-pošta: dusko.rajkovic@csop.gov.me

Gordana Bošković

  • Položaj u okviru projekta: Trener
  • Kvalifikacije:Specijalista za obrazovanje odraslih
  • Stručnost i sposobnosti: Bogato iskustvo iz oblasti obrazovanja odraslih (neposredno učešće u nastavnom procesu, saradnik na Filozofskom fakultetu u Nikšiću, glavni trener za oblast obrazovanja odraslih), organizator seminara za nastavnike zaposlene u oblasti obrazovanja odraslih, rad sa međunarodnim organizacijama (DVV International, GIZ, LuxDev, ETF, KulturKontakt Austria), član Savjeta za kvalifikacije, član odbora za programe osposobljavanja, organizaciona i normativna pitanja iz oblasti obrazovanja odraslih, član koordinacionog tima za sprovođenje Festivala obrazovanja odraslih, itd.
  • Dopunske vještine: vještine obučavanja, organizacione vještine, vještine timskog rada, vještine upravljanja vremenom, komunikacione vještine, upravljanje dinamikom grupe, rješavanje sukoba, pregovaranje, ubjeđivanje;
  • E-pošta:gordana.boskovic@cso.gov.me

Ivan Marković

  • Položaj u okviru projekta: Trener
  • Kvalifikacije: Diplomirani menadžer turizma
  • Stručnost i sposobnosti: Desetogodišnje iskustvo iz oblasti ekonomije i obrazovanja (rad u hotelima, neposredno učešće u nastavnom procesu, učešće u brojnim projektima vezanim za obrazovanje, koordinator međunarodne saradnje među školama, itd.).
  • Dopunske vještine: organizacione vještine, vještine upravljanja, vještine timskog rada, vještine upravljanja vremenom, komunikacione vještine, konstruktivno rješavanje sukoba, vještine posredovanja, vještine pregovaranja;
  • E-pošta: ivan.markovic@cso.gov.me

Ljiljana Garić

  • Položaj u okviru projekta: Trener
  • Kvalifikacije: Specijalista za obrazovanje odraslih
  • Stručnost i sposobnosti: Petnaest godina iskustava iz oblasti obrazovanja odraslih (učešće u radnim grupama za pripremu zakonskih i strateških dokumenata iz oblasti obrazovanja odraslih, za koordinaciju i pripremu brojnih projekata koji se odnose na obrazovanje odraslih, članstvo u glavnim stručnim tijelima iz oblasti obrazovanja odraslih, učešće u razvoju metodoloških dokumenata iz oblasti obrazovanja odraslih i razvoj programa za odrasle (programi koji vode do sticanja stručnih kvalifikacija i ključnih vještina i prilagođeni programi za odrasle), realizacija programa andragoške obuke nastavnog osoblja koje radi u obrazovanju odraslih, saradnja sa institucijama socijalnog partnerstva i organizatorima obrazovanja odraslih, organizacija događaja i aktivnosti na promociji cjeloživotnog učenja, itd.);
  • Dopunske vještine: vještine vođenja, organizacione vještine, vještine upravljanja, vještine timskog rada, vještine upravljanja vremenom, komunikacione vještine, posredovanje, vještine pregovaranja;
  • E-pošta: ljiljana.garic@cso.gov.me

Ivana Vučinić

  • Položaj u okviru projekta: Trener
  • Kvalifikacije: Profesor engleskog jezika i književnosti
  • Stručnost i sposobnosti: nacionalna kontakt tačka za saradnju sa EPALE ambasadorima i registraciju novih EPALE korisnika, saradnja sa međunarodnim organizacijama koje su aktivne u oblasti stručnog obrazovanja i obrazovanja odraslih, službenik za vezu za projekte čiji je cilj poboljšanje stručnog obrazovanja i obrazovanja odraslih u Crnog Gori, organizacija sastanaka, konferencija, seminara, obuka, studijskih posjeta, konferencija za štampu i drugih javnih događaja u ime CSO, saradnja sa NVO sektorom.
  • Dopunske vještine: organizacione vještine, komunikacione vještine, vještine pregovaranja, vještine pisanja projekata, snažna inicijativa, dobro poznavanje institucija EU i organizacija povezanih sa obrazovanjem odraslih;
  • E-pošta:ivana.vucinic@cso.gov.me

Irena Janković

  • Položaj u okviru projekta: Službenik za administraciju i finansije
  • Kvalifikacije: Bačelor primijenjenog menadžmenta za finansije i računovodstvo
  • Stručnost i sposobnosti: upravljanje finansijama za potrebe institucija kao i za potrebe nacionalnih i međunarodnih projekata
  • Dopunske vještine: organizacione vještine, vještine timskog rada, vještine upravljanja vremenom, komunikacione vještine;
  • E-pošta: irena.jankovic@cso.gov.me

Nada Šekarić

  • Položaj u okviru projekta: Administrativni službenik
  • Kvalifikacije: Diplomirani pravnik
  • Stručnost i sposobnosti:višegodišnje iskustvo iz oblasti prava, sa posebnom usredsrijeđenošću na javne nabavke koje predstavljaju sastavni dio projektnih aktivnosti, iskustvo u nastavi u srednjim stručnim školama, arbitar u postupcima mirnog rješavanja radnih sporova, itd.;
  • Dopunske vještine:organizacione vještine, vještine timskog rada, vještine upravljanja vremenom, komunikacione vještine;
  • E-pošta: nada.sekaric@cso.gov.me

Magdalena Jovanović

  • Položaj u okviru projekta: Službenik za tehničku podršku
  • Kvalifikacije: Profesor crnogorskog jezika i književnosti,
  • Stručnost i sposobnosti: Desetogodišnje iskustvo u sprovođenju aktivnosti koje se odnose na rad Odbora za obrazovanje odraslih i Stručnog odbora; iskustvo u organizaciji različitih događaja (takmičenja, sajmova, festivala), sastanaka, sesija i konferencija.
  • Dopunske vještine: Organizacione vještine, vještine timskog rada, vještine upravljanja vremenom, komunikacione vještine;
  • E-pošta:magdalena.jovanovic@cso.gov.me

Odrasli se po sopstvenom izboru uključuju u obrazovanje, osposobljavanje ili učenje radi poboljšanja znanja, vještina i sposobnosti ili sticanja odgovarajuće kvalifikacije za uspješniji život, radi i profesionalni razvoj.

Obrazovanje odraslih je dio jedinstvenog obrazovnog sistema Crne Gore.

Obrazovanje odraslih u Crnoj Gori obuhvata:

  • postizanje najmanje osnovnog obrazovanja i prve kvalifikacije za sve građane;
  • podizanje nivoa obrazovanja, odnosno funkcionalne pismenosti građana;
  • prekvalifikaciju, dokvalifikaciju, osposobljavanje i doobuku nezaposlenih i zaposlenih za tržište rada;
  • omogućavanje obrazovanja i sticanje znanja, vještina i sposobnosti koje odgovaraju ličnim sposobnostima i životnom dobu pojedinca kroz moderne oblike obrazovanja i učenja;
  • neprekidno stručno usavršavanje;
  • uključenost najosjetljivijih grupa stanovništva kroz različite oblike obrazovanja i učenja radi njihove integracije;
  • ulaganje u razvoj ljudskih resursa;
  • promovisanje značaja cjeloživotnog učenja;
  • podizanje nivoa znanja vještina i sposobnosti iz oblasti građanske demokratije i zaštite životne sredine.

Obrazovanje odraslih u Crnoj Gori se zasniva na načelima:

  • cjeloživotnog učenja;
  • dostupnosti i slobode pri izboru obrazovanja pod jednakim uslovima svim građanima u skladu sa mogućnostima i potrebama;
  • povezanosti rada i obrazovanja;
  • jednako vrijednog obrazovnog standarda u formalnom i neformalnom obrazovanju;
  • obezbjeđivanja i unaprjeđivanja kvaliteta;
  • uvažavanja specifičnosti odraslih u procesu obrazovanja i učenja;
  • uvažavanja andragoške nauke i struke i primjene savremenih tehnologija;
  • transparentnosti.

Oblici obrazovanja i učenja odraslih su:

  • formalno obrazovanje;
  • neformalno obrazovanje odnosno učenje;
  • informalno obrazovanje;
  • samousmjereno učenje.

Formalno obrazovanje odraslih

Formalno obrazovanje prema Zakonu o obrazovanju odraslih je organizovan proces obrazovanja koji se ostvaruje po javno važećem obrazovnom programu ili dijelu tog programa (modul, jedinica učenja i sl.), na osnovu kojeg se stiče nivo obrazovanja, odnosno jedna ili više stručnih kvalifikacija. Samim tim, odrasli mogu sticati kvalifikaciju nivoa obrazovanja koja se potvrđuje diplomom (formalno obrazovanje), u skladu sa Opštim zakonom o obrazovanju i vaspitanju, Zakonom o osnovnom obrazovanju, Zakonom o gimnaziji, Zakonom o stručnom obrazovanju i Zakonom o visokom obrazovanju. Odraslim polaznicima prilagođava se organizacija obrazovanja radi sticanja diplome stručne škole ili gimnazije, u skladu sa Zakonom o stručnom obrazovanju i Zakonom o gimnaziji. Polaznici koji su završili određeni obrazovni program mogu da požele da nastave obrazovanje po drugom obrazovnom programu radi sticanja diplome. U tom slučaju, priznaju se uspješno završeni predmeti, odnosno moduli, koji su zajednički za oba programa, u skladu sa navedenim zakonima.

Osnovno obrazovanje odraslih

Ustavom Crne Gore jemči se pravo na školovanje pod jednakim uslovima. Osnovno obrazovanje je obavezno i besplatno. Ostvarivanje prava na pismenost je jedno od univerzalnih ljudskih prava. Jedan od ciljeva obrazovanja odraslih definisanih Zakonom o obrazovanju odraslih je postizanje najmanje osnovnog obrazovanja i prve kvalifikacije za sve građane. Odraslim polaznikom, u smislu ovog Zakona, podrazumijeva se lice starije od 15 godina života, koje ispunjava uslove za uključivanje u program obrazovanja odraslih. U programe osnovnog obrazovanja odraslih mogu se uključiti i lica mlađa od 15 godina života, koja nemaju status učenika. Funkcionalna opismenjenost je osnovna sposobnost čitanja, pisanja i računanja, kao i ovladavanje minimumom znanja i vještina neophodnih za uspješno kvalitetno obavljanje različitih aktivnosti u radnom, porodičnom i društvenom okruženju. Elementarna funkcionalna opismenjenost je pretpostavka za sticanje znanja, vještina i navika, odnosno stručnosti i kvalifikacija neophodnih čovjeku u uslovima savremenog društva. Elementarna funkcionalna opismenjenost predstavlja prvi korak na putu ka ostvarivanju prava potpune funkcionalne pismenosti.

Srednje opšte i srednje stručno obrazovanje

U skladu sa odredbama Opšteg zakona o obrazovanju i vaspitanju Nacionalni savjet za obrazovanje donosi prilagođene obrazovne programe za obrazovanje odraslih i uputstvo za prilagođavanje obrazovnog programa za sticanje nivoa obrazovanja odraslih. Nacionalni savjet za obrazovanje utvrđuje, pored ostalog, punovažnost i jednaku vrijednost obrazovnih programa privatnih ustanova iz oblasti obrazovanja odraslih sa odgovarajućim javno važećim obrazovnim programima. Jedan od ciljeva stručnog obrazovanja, prema Zakonu o stručnom obrazovanju je obezbjeđivanje sticanja kvalifikacija učenicima i odraslima, koje im omogućavaju ravnopravno učešće na tržištu rada. Stručno obrazovanje odraslih lica ostvaruje se u skladu sa ovim zakonom i posebnim propisima. Formalno obrazovanje odraslih prema ovom Zakonu prepoznato je kroz formu vanrednog učenika. Vanredni učenik stiče obrazovanje pohađanjem pripremne nastave (instruktivno-konsultativne nastave) i polaganjem ispita. Obrazovnim programom se utvrđuju oblasti u kojima vanredni učenici mogu sticati stručno obrazovanje, kao i način ostvarivanja praktičnog obrazovanja. Vanredni učenik je obavezan da pohađa pripremnu nastavu. Predmete, nastavne sadržaje i fond časova nastave, za svaki obrazovni program, utvrđuje nastavničko vijeće škole. Ukupan fond časova ne može biti manji od 50 % ukupnog godišnjeg broja časova za određeni obrazovni program, a određuje se u skladu sa odgovarajućom metodologijom, koju donosi Nacionalni savjet, na prijedlog Centra za stručno obrazovanje. Vanredni učenik polaže razredni ispit i odgovarajući ispit na završetku odgovarajućeg nivoa obrazovanja. Vanredni učenik polaže ispite u junu, avgustu i januaru. Vanredni učenik u toku jedne školske godine može da završi jedan razred. Razredni ispit se sastoji iz jednog, više ili svih nastavnih predmeta, u skladu sa obrazovnim programom. Polaganjem razrednog ispita vanredni učenik polaže dopunske i diferencijalne ispite, u skladu sa obrazovnim programom, s tim da u jednom ispitnom roku može da završi jedan razred. Za polaganje ispita i za časove pripremne nastave vanredni učenik plaća naknadu koju utvrđuje Ministarstvo. Vanrednom učeniku se priznaju pozitivne ocjene koje je stekao tokom redovnog školovanja na kraju nastavne ili školske godine, kao i u toku prethodnog polaganja. Način i postupak polaganja ispita propisuje Ministarstvo.

Neformalno obrazovanje odraslih:

Neformalno obrazovanje se stiče po programima obrazovanja za:

  • osposobljavanje, prekvalifikaciju, dokvalifikaciju, specijalizaciju i stručno usavršavanje;
  • sticanje i unaprjeđenje ključnih vještina i ključnih sposobnosti;
  • sticanje znanja i vještina iz različitih oblasti (za građansku demokratiju, zaštitu životne sredine, održivi razvoj, život u porodici, zdravstvenu zaštitu, sl.).

Neformalno obrazovanje, odnosno učenje, prema Zakonu o obrazovanju odraslih, ostvaruje se kroz organizovane i planirane ciljeve i podršku, radi sticanja i unapređivanja znanja, vještina i sposobnosti, koje se mogu provjeravati i dokazivati u postupku sticanja nacionalne stručne kvalifikacije, odnosno ključne vještine.

Informalno učenje se odvija bez posebne namjere i organizovanog cilja, vremena i podrške kroz dnevne aktivnosti na radnom mjestu, u okviru porodičnog i društvenog života i slobodnog vremena. Znanja, vještine i stručnosti stečene kroz neformalno i informalno učenje mogu se provjeravati i dokazivati u postupku sticanja nacionalne stručne kvalifikacije, odnosno ključne vještine. Samousmjereno učenje se odvija kroz aktivnosti kojima odraslo lice samo uspostavlja proces učenja i odgovornost za rezultate tog učenja bez neposredne i neprekidne pomoći drugih.

Sticanje stručnih kvalifikacija

Stručna kvalifikacija do nivoa visokog obrazovanja stiče se prema Zakonu o nacionalnim stručnim kvalifikacijama (Službeni list Crne Gore, br. 80/08 od 26. decembra 2008, 14/09 od 24. februara 2009, 80/10 od 31. decembra 2010, 18/11 od 01. aprila 2011, 40/11 od 08. avgusta 2011). U skladu sa odredbama ovog Zakona, stručna kvalifikacija do nivoa visokog obrazovanja stiče se: završetkom javno važećeg obrazovnog programa, u skladu sa posebnim zakonom, završetkom modula, kada je javno važeći obrazovni program urađen na osnovu više standarda zanimanja, provjerom znanja, vještina i sposobnosti nakon završetka posebnog programa obrazovanja odraslih, neposrednom provjerom znanja, vještina i sposobnosti, u skladu sa katalogom standarda znanja, vještina i kompetencija (ispitni katalog) za odgovarajuću stručnu kvalifikaciju, priznavanjem inostranih uvjerenja;

Stručna kvalifikacija u oblasti visokog obrazovanja stiče se završetkom: studijskog programa, u skladu sa posebnim zakonom, posebnog programa usavršavanja u oblasti visokog obrazovanja (poseban program usavršavanja).

Obrazovanje odraslih je namijenjeno različitim ciljnim grupama (nezaposleni bez kvalifikacije ili sa kvalifikacijom koju ne traži tržište rada, zaposleni, lica koja su napustila obrazovanje prije sticanja kvalifikacije). Programe obrazovanja (za prekvalifikaciju ili dokvalifikaciju, nakon kojih se provjerom može steći nacionalna stručna kvalifikacija), utvrđuje Nacionalni savjet za obrazovanje, a donosi Ministarstvo rada i socijalnog staranja. Zakon o nacionalnim stručnim kvalifikacijama omogućava pojedincima sticanje nacionalno priznate stručne kvalifikacije provjerom, odnosno vrednovanjem ranije stečenih znanja, provjerom nakon završenog programa obrazovanja ili završetkom dijela ili modula programa, ukoliko je taj dio zasnovan na standardu zanimanja. Glavni cilj uspostavljanja sistema stručnih kvalifikacija koje se potvrđuju uvjerenjem (sertifikovanje kvalifikacija) je razvijanje i sprovođenje postupka provjere radi priznavanja ranije stečenog znanja i učenja u skladu sa nacionalno utvrđenim standardima zanimanja. Rezultat sertifikovanja kvalifikacija je uvjerenje – javno važeća isprava kojom se dokazuje stručna kvalifikacija na određenom nivou zahtjevnosti, ali ne i nivo obrazovanja. Uvjerenje ne zamjenjuje diplomu, tj. ispravu o nivou obrazovanja. Vrednovanjem neformalnog i informalnog učenja zadovoljavaju se potrebe odraslih i tržišta rada, ali i podržava primjena načela cjeloživotnog učenja.

Sticanje ključnih stručnosti

Ključne stručnosti predstavljaju prenosivi, višefunkcionalni paket znanja, vještina i stavova koje su svima neophodne za lično ostvarenje i razvoj, uključenost i zaposlenje. One treba da se razviju do kraja obaveznog obrazovanja ili obuke, i treba da predstavljaju osnovu za dalje učenje kao dio dugoročnog učenja. Ova definicija ključnih stručnosti, koja je data u dokumentu Evropske komisije „Obrazovanje i obuka 2010.“, naglašava da stručnosti trebaju da budu prenosive i stoga primjenljive u mnogim situacijama i kontekstima, višefunkcionalne da bi se sa njima postiglo nekoliko ciljeva, riješili različiti problemi i obavile različite vrste zadataka. Ključne stručnosti su preduslov za odgovarajući lični stav u životu, poslu i kasnijem učenju. Na osnovu zakonske regulative Crne Gore, ključne stručnosti (u oblasti informacione i komunikacione tehnologije, stranih jezika i dr.), bitne za obavljanje poslova u okviru zanimanja stiču se u skladu sa Zakonom o nacionalnim stručnim kvalifikacijama i uvažavaju se u postupku sticanja stručne kvalifikacije. Stručna kvalifikacija ne daje nivo obrazovanja, a priznaje se u postupku sticanja nivoa obrazovanja, u skladu sa posebnim propisom Ministarstva.

Drugi programi neformalnog obrazovanja

Drugi programi neformalnog obrazovanja su programi koji se stiču u skladu sa članom 14 Zakona o obrazovanju odraslih, a koji se odnose na sticanje znanja i vještina za građansku demokratiju, zaštitu životne sredine, održivi razvoj, život u porodici, uspješnu društvenu integraciju, podizanje kvaliteta života, zdravstveno obrazovanje, društvene vještine, treće životno doba i sl. Ove programe obrazovanja na prijedlog Centra za stručno obrazovanje, odnosno organizatora obrazovanja donosi nadležni savjet, u skladu sa posebnim propisom. Prije utvrđivanja prijedloga programa obrazovanja, nadležni Savjet pribavlja mišljenje nadležnih organa državne uprave, Zavoda za zapošljavanje Crne Gore, Privredne komore Crne Gore, reprezentativnog udruženja poslodavaca i reprezentativnog udruženja sindikata.

Zakonska regulativa

Zakonska regulativa koja reguliše oblast obrazovanja odraslih u Crnoj Gori:

  • Zakon o obrazovanju odraslih http://www.mps.gov.me/en/library/zakoni Ovaj zakon reguliše obrazovanje i učenje odraslih. Ovaj zakon reguliše: ciljeve i načela obrazovanja odraslih, vrste i programe obrazovanja odraslih, organizatore obrazovanja odraslih, odrasle polaznike, Plan obrazovanja odraslih, itd.Obrazovanje odraslih u Crnoj Gori regulisano je Zakonom o obrazovanju odraslih iz 2003. godine, a novi Zakon o obrazovanju odraslih Skupština je izglasala u aprilu 2011. godine (Službeni list Crne Gore, broj 20/11). Predmetni pravni propisi tretiraju obrazovanje odraslih kao dio jedinstvenog obrazovnog sistema Crne Gore koji se temelji na osnovnim andragoškim načelima (cjeloživotno učenje, sloboda uključivanja, jednaka dostupnost obrazovanja, izjednačavanje standarda znanja u formalnom i neformalnom obrazovanju i sl.) Pored Zakona o obrazovanju odraslih, ovu oblast regulišu i:(http://www.cso.gov.me/biblioteka/zakoni)
  • Opšti zakon o obrazovanju i vaspitanju (Službeni list RCG, br. 64/02, 31/05, 49/07, Službeni list Crne Gore, br. 04/08, 21/09, 45/10, 45/11), kojim se između ostalog, definiše gdje se može organizovati izvođenje procesa obrazovanja i učenja odraslih i licenciranje organizatora obrazovanja odraslih, koje se ostvaruje u skladu sa članovima 45, 46 i 46a ovog Zakona. Ovim zakonom uređuju se organizacija i uslovi za obavljanje obrazovnog i vaspitnog rada u oblastima vezanim za obrazovanje i obrazovanje odraslih. Ovaj Zakon definiše: Nacionalni savjet i njegova radna tijela, obrazovne institucije, rukovođenje i upravljanje ustanovom, nastavnike, razvoj i napredovanje nastavnika, spoljnu procjenu kvaliteta i osiguranje kvaliteta, finansiranje, itd. (http://www.cso.gov.me/biblioteka/zakoni)
  • Zakon o nacionalnim stručnim kvalifikacijama- http://www.mps.gov.me/en/library/zakoni (Službeni list Crne Gore, broj 80/08). omogućava pojedincima sticanje nacionalno priznate stručne kvalifikacije provjerom, odnosno vrednovanjem ranije stečenih znanja, provjerom nakon završenog programa obrazovanja ili završetkom dijela ili modula programa, ukoliko je taj dio zasnovan na standardu zanimanja. Glavni cilj uspostavljanja sistema stručnih kvalifikacija koje se potvrđuju uvjerenje (sertifikovanje kvalifikacija) je razvijanje i sprovođenje postupak provjere radi priznavanja ranije stečenog znanja i učenja u skladu sa nacionalno utvrđenim standardima zanimanja. Ovaj zakon pokriva sticanje stručne kvalifikacije do nivoa visokog obrazovanja, kao i stručne kvalifikacije iz oblasti visokog obrazovanja. Ova Zakon definiše: standard zanimanja i ispitni katalog, uslove i postupak za sticanje stručne kvalifikacije, odnosno priznavanje inostranih sertifikata, zaštitu prava kandidata, finansiranje, vođenje evidencije, nadzor, itd. (http://www.cso.gov.me/biblioteka/zakoni).
  • Zakon o nacionalnom okviru kvalifikacija http://www.cko.edu.me/Default.aspx?cid=14 (Službeni list Crne Gore, broj 80/10) promoviše cjeloživotno učenje, samim tim i obrazovanje odraslih kroz koncept iskazivanja kvalifikacija kroz ishode učenja, njihovo vrednovanje bez obzira na kontekst sticanja i prenosivost. Ovim zakonom uređuje se nacionalni okvir kvalifikacija, nivoi i podnivoi kvalifikacija, tipovi kvalifikacija, obim kvalifikacije, kao i nadležnosti tijela za predlaganje, usvajanje i svrstavanje kvalifikacija. Okvir kvalifikacija je instrument koji omogućava svrstavanje, upoređivanje, razvijanje i razumijevanje kvalifikacija, njihovu povezanost i jasan pregled različitih puteva sticanja kvalifikacija za potrebe tržišta rada i društva. Ovaj Zakon definiše okvir kvalifikacija, nadležnosti organa i tijela, itd. (http://www.cso.gov.me/biblioteka/zakoni)
  • Zakon o stručnom obrazovanju (Sl. list Crne Gore, br. 39/13) i Zakon o gimnaziji (Sl. list Crne Gore, br. 39/13), definišu proces i način prilagođavanja nastave odraslim polaznicima u cilju sticanja diplome stručne škole ili gimnazije. Polaznici koji su završili određeni obrazovni program mogu da požele da nastave obrazovanje po drugom obrazovnom programu radi sticanja diplome. U tom slučaju, priznaju se uspješno završeni predmeti, odnosno moduli, koji su zajednički za oba programa, u skladu sa navedenim zakonima. Zakon o stručnom obrazovanju definiše: kvalifikacije nivoa obrazovanja i stručne kvalifikacije stečene u stručnim školama, standarde zanimanja i standarde kvalifikacija, obrazovne programe, majstorski ispit, vanrednog učenika, nastavnike i saradnike koji sprovode programe, itd. (http://www.cso.gov.me/biblioteka/zakoni).

U cilju jasnijeg definisanja sistema obrazovanja odraslih, nadležni organi državne uprave za oblast obrazovanja donijeli su sljedeća podzakonska akta:

  • Pravilnik o uslovima, načinu i postupku izdavanja i obnavljanja dozvole za rad nastavniku, direktoru i pomoćniku direktora obrazovno-vaspitne ustanove (Sl. list Crne Gore, br. 23/14 od 30. maja 2014.).
  • Pravilnik o polaganju stručnog ispita nastavnika (Sl. list RCG, br. 67/03 od 15. decembra 2003, 17/04 od 04. aprila 2014.).
  • Pravilnik o sadržaju, načinu vođenja i čuvanja andragoške evidencije i dokumentacije (Sl. list Crne Gore, br. 27/12 od 31. maja 2012.).
  • Pravilnik o sadržaju, obliku i načinu utvrđivanja kvaliteta obrazovno-vaspitnog rada u ustanovama (Sl. list Crne Gore, br. 26 od 24. maja 2012.).
  • Pravilnik o obliku i načinu izdavanja sertifikata (Sl. list Crne Gore, br. 6/11 od 25. januara 2011.).
  • Pravilnik o načinu i postupku priznavanja inostranih sertifikata (Sl. list Crne Gore, br. 6/11 od 25. januara 2011.).
  • Pravilnik o programu za ispitivača (Sl. list Crne Gore, br. 56/2010 od 24. septembra 2010.).
  • Pravilnik o načinu i postupku izdavanja i oduzimanja licence za rad ispitivača kao i obliku i sadržaju licence za rad ispitivača (Sl. list Crne Gore, br. 461/10 od 06. avgusta 2010.).
  • Pravilnik o sastavu i načinu rada ispitne komisije (Sl. list Crne Gore, br. 46/2010 od 06. avgusta 2010.).
  • Pravilnik o profilu stručne spreme za predavače, voditelje i druge stručne radnike (Sl. list Crne Gore, br. 43/09 od 03. jula 2009.).
  • Pravilnik o načinu ocjenjivanja znanja, vještina i kompetencija stečenih u kraćem trajanju prema programima za dokvalifikaciju, prekvalifikaciju, specijalizaciju, obrazovanje uz rad i drugih oblika obrazovanja i osposobljavanja (2009.).
  • Pravilnik o postupku licenciranja ustanova u oblasti vaspitanja i obrazovanja i načinu vođenja registra licenciranih ustanova (Sl. list RCG, br. 45/2006 od 17. jula 2006.).
  • Pravilnik o bližim uslovima za osnivanje ustanova u oblasti obrazovanja i vaspitanja i načinu vođenja registra licenciranih ustanova (Sl. list RCG, br. 40/2006. od 22. juna 2006.).

Strateška dokumenta iz oblasti obrazovanja odraslih su:

  • Strategija obrazovanja odraslih Crne Gore 2015−2025 http://www.cso.gov.me/biblioteka/strategije Ova Strategija pruža smjernice kojima će Crna Gora težiti u predstojećoj deceniji u oblasti obrazovanja odraslih. Osnovni cilj je stvaranje preduslova za postojanje obrazovanja koje je dostupno svim građanima pod istim uslovima uz mogućnost neprekidnog praćenja njihovog znanja, vještina i sposobnosti tokom njihovih života. Prioritetni ciljevi prepoznati u Strategiji su:
    1. Povećanje društvene uključenosti odraslih građana kroz aktivnosti cjeloživotnog učenja i obrazovanja;
    2. Unapređenje znanja, vještina i sposobnosti odraslih za mogućnost uposlenja, pokretljivost na tržištu rada i konkurentnost;
    3. Povećanje sposobnosti zaposlenih u cilju postizanja bržeg privrednog rasta;
    4. Uspostavljanje sistema osiguranja kvaliteta u obrazovanju odraslih;
    5. Obezbjeđenje prilagodljivog i održivog sistema obrazovanja odraslih.

- Plan obrazovanja odraslih 2015−2019. – Ovaj Plan predstavlja dalju operacionalizaciju i konkretizaciju ciljeva navedenih u Strategiji obrazovanja odraslih Crne Gore (2015−2025.). Plan obrazovanja odraslih 2015−2019. predstavlja osnovu za pripremu i usvajanje godišnjih planova obrazovanja koji će obuhvatiti i navesti konkretnije aktivnosti i resurse koji su potrebni za njihovo sprovođenje. Prioritetne oblasti obrazovanja odraslih koje su utvrđene Planom za predstojeći period su:

- Programi i aktivnosti cjeloživotnog obrazovanja i učenja;

- Unapređenje znanja, vještina i kompetencija nezaposlenih lica;

- Unapređenje sposobnosti zaposlenih;

- Osiguranje kvaliteta u obrazovanju odraslih;

- Obezbjeđenje prilagodljivog i održivog sistema obrazovanja odraslih.

-Strategija za cjeloživotno preduzetničko učenje 2015−2019., definiše glavne izazove i prioritete iz ove oblasti:

  • Snaženje preduzetničke pismenosti kao sastavni dio formalnog, neformalnog i informalnog obrazovanja i životne filozofije za sve građane;
  • Uvođenje preduzetništva kao ključne sposobnosti na svim nivoima obrazovanja;
  • Uvođenje, razvijanje i realizacija koncepta preduzetničkog učenja na predškolskom nivou u cilju stvaranja osnove za „nadogradnju učenja“;
  • Neprekidno pružanje usluga mogućim / postojećim preduzetnicima za otpočinjanje, upravljanje i rast preduzeća;
  • Puna priprema nastavnika i predavača za razvoj preduzetničke sposobnosti na svim nivoima obrazovanja i izrada strategija obrazovnih ustanova kako bi one same postale preduzetnije u načinu na koji realizuju obrazovni proces;
  • Razvoj učinkovitog okvira za programe politike, uz partnerstva između privrede i vaspitno‐obrazovnih ustanova koje neprekidno rade na poboljšanjima u odnosu na jasno definisane ciljne pokazatelje i razmjenjuju i distribuiraju primjere dobre prakse kako u domaćim, tako i u međunarodnim okvirima. (http://nasme.me/dokumenti/)
  • Nacionalna strategija zapošljavanja i razvoja ljudskih resursa za period 2012−2015. godine je dokument koji predstavlja osnovu za politiku zapošljavanja koja se sprovodi kroz godišnje akcione planove. Akcioni plan zapošljavanja i razvoja ljudskih resursa utvrđuje mjere i aktivnosti čiji je cilj ispunjavanje prioriteta i ciljeva definisanih Nacionalnom strategijom zapošljavanja i razvoja ljudskih resursa za period 2012−2015. godine, koji su zasnovani na potrebi rješavanja tekućih problema na tržištu rada, kao što su: visoka stopa dugoročne nezaposlenosti, visok udio mladih u strukturi nezaposlenih, očigledna disproporcija između ponude i potražnje na tržištu rada, znatan rast broja nezaposlenih diplomaca sa univerziteta, regionalne razlike u nezaposlenosti, kao i veliki broj nezaposlenih za koje se smatra da su teže zapošljivi.

http://www.zzzcg.org/shared/dokumenti/Publikacije/Strategija%202012−2015.pdf

RELEVANTNE INSTITUCIJE I STRUČNA TIJELA

Ministarstvo prosvjete internet strana: www.mps.gov.me

Ministarstvo rada i socijalnog staranja internet strana: www.mrs.gov.me

Centar za stručno obrazovanje internet strana: www.cso.gov.me

Zavod za školstvo internet strana: www.zzs.gov.me

Ispitni centar internet strana: www.iccg.co.me

Zavod za zapošljavanje Crne Gore internet strana: www.zzzcg.org

Uprava za kadrove Crne Gore internet strana: www.uzk.co.me

Direkcija za razvoj malih i srednjih preduzeća internet strana www.nasme.me

Privredna komora Crne Gore internet strana: www.privrednakomora.me

Unija poslodavaca internet strana: www.poslodavci.org

Nacionalni savjet za obrazovanje

Savjet za kvalifikacije www.cko.edu.me

ORGANIZATORI OBRAZOVANJA ODRASLIH

Shodno Zakonu o obrazovanju odraslih, obrazovanje odraslih može da se organizuje u školi, specijalizovanoj organizaciji za obrazovanje odraslih (radnički univerziteti, centri za obuku, auto škole i dr.), ustanovi za smještaj i brigu lica sa posebnim obrazovnim potrebama i kod drugih pravnih lica koji ispunjavaju propisane uslove i imaju licencu za rad.

Do sada je Ministarstvo prosvjete izdalo90 licenci za rad u obrazovanju odraslih. Među licenciranim organizatorima ima najviše privatnih ustanova, zatim ustanova srednjeg i osnovnog obrazovanja i nekoliko ustanova visokog obrazovanja.

Najviše licenciranih organizatora obrazovanja odraslih ima u centralnoj regiji Crne Gore 54, u sjevernoj regiji 26 i južnoj regiji 10.

IZVOĐAČI PROGRAMA OBRAZOVANJA ODRASLIH

Obrazovanje odraslih izvode nastavnici, saradnici u nastavi, instruktori praktičnog obrazovanja, predavači, voditelji i drugi stručni radnici, u skladu sa zakonom kojim se reguliše odgovarajuća oblast obrazovanja, odnosno obrazovnim programom.

Izvođači moraju biti andragoški osposobljeni. Andragoško osposobljavanje se realizuje po Programu andragoškog osposobljavanja kadra koji radi u obrazovanju odraslih, a koji je usvojio nadležni Savjet.

Kreiranje i sprovođenje obrazovne politike u Crnoj Gori nadležnost je Ministarstva prosvjete.

Ministarstvo prosvjete nadležno je za sve nivoe obrazovanja. Jedna od organizacionih jedinica Ministarstva je Direktorat za opšte srednje obrazovanje, stručno obrazovanje i obrazovanje odraslih gdje se obavljaju sljedeći poslovi: planiranje, praćenje i analiziranje stanja u oblasti srednjeg opšteg obrazovanja, stručnog obrazovanja i obrazovanja odraslih.

(http://www.mps.gov.me/en/ministry?alphabet=lat),

(http://www.mpin.gov.me/rubrike/obrazovanje-odraslih)

Nadležnost za pojedine segmente iz oblasti obrazovanja odraslih, u skladu sa važećom zakonskom regulativom, pripada Ministarstvu rada i socijalnog staranja. U skladu sa domaćim zakonodavnim okvirom, Ministarstvo rada i socijalnog staranja donosi programe obrazovanja koji vode sticanju nacionalnih stručnih kvalifikacija, na prijedlog nadležnog Savjeta. Izdavanje sertifikata kao dokaza o stečenoj stručnoj kvalifikaciji (nakon završne provjere u organizaciji Ispitnog centra Crne Gore) vrši Ministarstvo rada i socijalnog staranja, koje takođe u skladu sa Zakonom propisuje oblik i sadržaj sertifikata. U skladu sa Zakonom o nacionalnim stručnim kvalifikacijama, Ministarstvo vrši priznavanje inostranih sertifikata. (http://www.mrs.gov.me/)

Na stvaranje i sprovođenje politike obrazovanja odraslih uticaj imaju i aktivnosti drugih ministarstva, prije svega Ministarstva finansija, Ministarstva privrede, Ministarstva poljoprivrede i ruralnog razvoja kao i Ministarstva održivog razvoja i turizma.

Od početka reforme, obrazovna politika u Crnoj Gori usmjeravana je u pravcu njene decentralizacije. Decentralizacija u oblasti obrazovanja u Crnoj Gori otpočela je 2003. godine osnivanjem posebnih institucija i formiranjem nadležnih savjeta u obrazovanju, na koje su u velikoj mjeri prenesene aktivnosti praćenja i unapređenja obrazovnog procesa.

Nacionalni savjet za obrazovanje osnovan je 2011. godine na osnovu Odluke Vlade Crne Gore, u skladu sa zakonskom regulativom kojom se reguliše oblast vaspitanja i obrazovanja. Nacionalni savjet za obrazovanje uz Savjet za kvalifikacije predstavlja najveće stručno tijelo u oblasti vaspitanja i obrazovanja. Njihovim osnivanjem prestali su sa radom Savjet za opšte obrazovanje, Savjet za stručno obrazovanje i Savjet za obrazovanje odraslih koji su osnovani 2003. godine. (www.cso.edu.me).

Vlada je osnovala Nacionalni savjet radi odlučivanja o stručnim pitanjima i za stručnu pomoć u postupku donošenja odluka i pripreme propisa iz oblasti obrazovanja i vaspitanja. Nacionalni savjet se bira na period od četiri godine. Radi razmatranja pitanja iz svoje nadležnosti, Nacionalni savjet obrazuje stalna i privremena radna tijela. Stalna radna tijela su: 1) Odbor za opšte obrazovanje; 2) Odbor za stručno obrazovanje; 3) Odbor za obrazovanje odraslih.

Obrazovanje odraslih u Crnoj Gori tretira se kao dio jedinstvenog obrazovanog sistema i posmatra se kao njegov ravnopravan i jednako važan segment. U skladu sa tim osnovan je Odbor za obrazovanje odraslih, radi razmatranja svih pitanja iz svoje nadležnosti i pružanja stručne pomoći Savjetu prilikom donošenja odluka iz svoje nadležnosti. Na taj način obrazovanje odraslih se razvija u okviru obrazovnog sistema kao cjeline, a ne kao potpuno samostalna i nezavisna oblast.

Od juna 2015. godine, Odlukom Vlade Crne Gore (nakon isteka mandata prethodnom sazivu Savjeta), zasijeda drugi saziv Nacionalnog savjeta za obrazovanje. Savjet je sastavljen od 21 člana, među kojima su predstavnici univerziteta, predškolskih ustanova, osnovnih i srednjih škola, resursnih centara, Centra za stručno obrazovanje, Zavoda za zapošljavanje, Sindikata prosvjete, Unije poslodavaca, udruženja nastavnika, učeničkog parlamenta i Doma učenika i studenata.

Savjet za kvalifikacije osnovan je od strane Vlade Crne Gore, radi unaprjeđivanja sistema kvalifikacija, njihovog odobravanja i svrstavanja u Okvir kvalifikacija.

Savjet za kvalifikacije je u cilju sveobuhvatne analize stanja i kretanja na tržištu rada, analize postojećih kvalifikacija, identifikovanja potreba za određenim kvalifikacijama i razvoja kvalifikacija osnovao 15 sektorskih komisija.

Sektorske komisije predstavljaju svojevrstan dokaz povezanosti obrazovanja i privrede, kroz učešće predstavnika:

  • organa državne uprave nadležnog za taj sektor kvalifikacija;
  • reprezentativnog udruženja poslodavaca;
  • reprezentativnog udruženja zaposlenih u tom sektoru kvalifikacija;
  • univerziteta, odnosno samostalne ustanove visokog obrazovanja;
  • Centra za stručno obrazovanje, odnosno Zavoda za školstvo;
  • Ministarstva prosvjete;
  • Odgovarajućeg tijela nadležnog za određene profesije (advokatska, inženjerska, ljekarska komora i dr.).

(http://www.cko.edu.me/default.aspx)

Odlukom Vlade Crne Gore od jula 2015. godine, zbog isteka mandata prvom sazivu Savjeta, osnovan je novi Savjet za kvalifikacije u čijem sazivu je 17 članova. Članovi Savjeta su predstavnici: Nacionalnog savjeta za obrazovanje, Savjeta za visoko obrazovanje, Direktorata za opšte srednje, srednje stručno i obrazovanje odraslih u Ministarstvu prosvjete, Odjeljenja za kvalifikacije u Ministarstvu prosvjete, Ministarstva rada i socijalnog staranja, univerziteta, Centra za stručno obrazovanje, Zavoda za školstvo, Ispitnog centra, Zavoda za zapošljavanje, Unije poslodavaca, Privredne komore i Sindikata prosvjete.

Do juna 2015. godine Savjet je:

  • Usvojio 123 inicijative za razvoj kvalifikacija nivoa obrazovanja i stručnih kvalifikacija (II – VIII nivoa složenosti);
  • dao pozitivno mišljenje na 36 predloženih standarda zanimanja (II – V nivoa složenosti);
  • usvojio 32 standarda kvalifikacija nivoa obrazovanja i stručnih kvalifikacija (II – V nivoa složenosti);
  • Razmatrao 18 dokumenata iz oblasti razvoja i sticanja kvalifikacija.

Rad savjeta i njihovih stručnih tijela osigurava transparentnost, holistički pristup, povezanost javnog i civilnog sektora, povezanost obrazovnih institucija i tržišta rada i sl.

Centar za stručno obrazovanje Crne Gore između ostalih realizuje i aktivnosti na razvoju obrazovanja odraslih i na promociji cjeloživotnog učenja, kroz uključivanje ključnih činilaca socijalnog dijaloga, predstavnika poslodavaca, sindikata, državnih institucija i nevladinih organizacija. (http://www.cso.gov.me/en/center?alphabet=lat).

Razvojne, savjetodavne, istraživačke i stručne poslove iz oblasti stručnog obrazovanja i obrazovanja odraslih obavlja Centar za stručno obrazovanje u skladu sa odredbama Opšteg zakona o obrazovanju i vaspitanju. Centar je osnovan 2003. god na osnovu Odluke Vlade RCG kao prva institucija bazirana na socijalnom partnerstvu Vlade RCG, Privredne komora Crne Gore, Saveza samostalnih sindikata Crne Gore i Zavoda za zapošljavanje Crne Gore. Od 2015. godine Centar za stručno obrazovanje funkcioniše kao javna ustanova, čiji je jedini osnivač Vlada Crne Gore. U sastavu ove ustanove je Odjeljenje za obrazovanje odraslih koje obavlja poslove:

  • Istraživanja i razvoja sistema obrazovanja odraslih;
  • Pripreme programa obrazovanja;
  • Predlaganja normativa i standarda kadrovskih uslova za realizaciju programa obrazovanja;
  • Pripremanja i predlaganja mreže ustanova za obuku odraslih;
  • Davanja mišljenja o uvođenju eksperimentalnih programa obrazovanja i praćenja realizacije;
  • Učešća u pripremi i izradi metodoloških i drugih dokumenata za oblast obrazovanja odraslih;
  • Saradnje sa socijalnim partnerima i preduzimanja aktivnosti usmjerenih na razvoj socijalnog partnerstva;
  • Pokretanja donošenja i izmjene zakonske regulative neophodne za uređenje sistema obrazovanja odraslih;
  • Promovisanja koncepta cjeloživotnog obrazovanja i učenja.

Ispitni centar Crne Gore u skladu sa odredbama Opšteg zakona o obrazovanju i vaspitanju (Službeni list RCG, br. 64/02 i izmjene i dopune zakona Službeni list RCG, br. 31/05 i 49/07) vrši spoljnu provjeru postignutog standarda znanja i vještina učenika, odnosno odraslih polaznika (http://www.iccg.co.me/1/index.php?lang=en).

Odrasli mogu, prema Zakonu o obrazovanju odraslih, radi sticanja nacionalne stručne kvalifikacije, odnosno ključne vještine provjeravati, potvrđivati, odnosno dokazivati znanja, vještine i stručnosti u organizaciji Ispitnog centra, bez obzira na način njihovog sticanja. Nakon izvršene provjere kandidatu se izdaje sertifikat, u skladu sa posebnim propisom. Spoljnu provjeru znanja, vještina i sposobnosti kandidata u cilju sticanja stručne kvalifikacije vrši ispitna komisija, koju čine licencirani ispitivači. Lista ispitivača sačinjava se za svaku stručnu kvalifikaciju. Ispitni Centar utvrđuje listu ispitivača na osnovu javnog oglašavanja. Program osposobljavanja za ispitivača u postupku sticanja nacionalnih stručnih kvalifikacija pripremljen je u skladu sa Pravilnikom o programu osposobljavanja za ispitivača (Sl. list CG br. 56/2010), Pravilnikom o načinu i postupku izdavanja i oduzimanja licence za rad, kao i obliku i sadržaju licence za rad ispitivača (Sl. list CG br. 46/2010) i Pravilnikom o sastavu i načinu rada ispitne komisije (Sl. list CG br. 46/10). Licencu za rad ispitivača, na prijedlog Ispitnog centra, izdaje Ministarstvo prosvjete. Licencu za rad ispitivača može dobiti lice koje ispunjava uslove propisane Pravilnikom. Licenca za rad ispitivača izdaje se na period od tri godine.

(http://www.iccg.co.me/1/index.php?option=com_content&view=article&id=83&Itemid=128&lang=en)

Zavod za školstvo je organ uprave koji u oblasti obrazovanja odraslih obavlja razvojne, savjetodavne, istraživačke i stručne poslove u domenu opšteg obrazovanja.

(http://www.zzs.gov.me/naslovna?alphabet=lat).

Zavod za zapošljavanje Crne Gore organizaciono pripada Ministarstvu rada i socijalnog staranja. Zavod za zapošljavanje Crne Gore sprovodi niz mjera i aktivnosti na planu obrazovanja i stručne obuke nezaposlenih lica, kao i radnika za čijim je radom prestala potreba (tehno-ekonomski viškovi) (http://www.zzzcg.org/home/default.asp). Na taj način Zavod ostvaruje višestruku ulogu, počev od ispitivanja tržišta rada i utvrđivanja potreba za kadrovima, pružanja stručne pomoći poslodavcima u izradi i realizaciji programa obrazovanja, do informisanja, savjetovanja, odabira odgovarajućih polaznika, kao i obezbjeđenja dijela finansijskih sredstava. Zavod za zapošljavanje kao prioritet svojih aktivnosti vidi dodatno obrazovanje i prekvalifikaciju radi zapošljavanja na tržištu rada. U aktivnostima pripreme za zapošljavanje prvenstveno se vrši obuka za deficitarna zanimanja. Time se upotpunjava ponuda na tržištu rada i podiže kvalitet radne snage.

Privredna komora i udruženje u skladu sa Zakonom o obrazovanju odraslih:

  • organizuju različite oblike obrazovanja za zaposlene (savjetovanja, konferencije, sajmove i dr.);
  • predlažu programe obrazovanja uz rad, u cilju usavršavanja i specijalizacije zaposlenih;
  • učestvuju u izradi standarda praktičnih znanja;
  • daju mišljenje nadležnom savjetu o programima usavršavanja i osposobljavanja odraslih;
  • predlažu poslodavce koji ispunjavaju uslove za obavljanje praktičnog dijela programa obrazovanja i obavljanje pod nadzorom nakon uspješno završenog programa;
  • vode registar poslodavaca kod kojih se vodi praktični dio programa;
  • na zahtjev nadležnog organa uprave, odnosno Centra, daju potrebne podatke o poslodavcima kod kojih se može obavljati praktičan rad.

Privredna komora se dugi niz godina bavi obukom i obrazovanjem kadrova za potrebe privrede. U Privrednoj komori se kao vidovi obuke organizuju različiti seminari, savjetovanja, radionice, predavanja, prezentacije i drugo. Obuka se organizuje za sve članice Komore, bez obzira da li se radi o malim, srednjim ili velikim preduzećima.

Uprava za kadrove Crne Gore osnovana je 2005. godine u skladu sa Zakonom o državnim službenicima i namještenicima. Jedan od glavnih zadataka Uprave za kadrove je osposobljavanje i usavršavanje zaposlenih u državnoj upravi. Njene aktivnosti u oblasti upravljanja i razvoja ljudskih potencijala usmjerene su na:

  • pripremanje prijedloga odgovarajućih programa stručnog usavršavanja i drugih programa razvoja kadra i
  • pomaganje državnim organima u realizaciji kadrovske politike, obuke i razvoja kadra.

U skladu sa tim, Uprava za kadrove ima vodeću ulogu u definisanju i ispunjavanju potreba državnih službenika za obukom, stručnim usavršavanjem i razvojem kadra.

http://www.uzk.co.me/

Osim navedenih institucija odgovornost za pravljenje i praćenje sprovođenja politike obrazovanja odraslih imaju i druge ustanove u oblasti javnog, a posebno iz oblasti civilnog sektora, međunarodne organizacije i dr.

Adresa:
 
 

Rimski trg bb 81 000 Podgorica

Phone
+382 20 664 713
Fax
+382 20 664 714
Email
cso@gov.me