Blog
Blog

Stari kao čuvari čitalačke tradicije

Aktivno starenje

Ako je suditi po riječima Henrija Forda, po kojem “Svako ko prestane učiti je star, bilo da ima dvadeset ili osamdeset godina”, moramo se kao društvo ozbiljno zapitati koliko smo stari. Odrasli ljudi su vrlo razliciti u različitim životnim periodima. Razvoj je cjeloživotni proces i podrazumijeva rast i opadanje. Ljudi rastu u jednoj oblasti a gube u drugoj i to različitim tempom i u različito vrijeme. Odrasli, pa čak i stariji ljudi danas izgledaju potpuno drugačije nego prije nekoliko decenija i sposobni su za značajna životna postignuća koja su ranije bila nezamisliva. Vježbanje i učenje predstavljaju ključnu stvar u ostvarivanju postignuća čak i u period starosti. Godine, same po sebi, su veoma slab indeks ljudskih sposobnosti. Promjene sa godinama su individualne i opšti stereotipi o starosti danas su problematični („Stari su uglavnom senilni“). Lica treće životne dobi imaju svoje obrazovne potrebe, želju za učenjem i sticanjem novih znanja. Oni su takože važan resurs i bogat izvor znanja baziran na životnom iskustvu. Učenje  u trećoj životnoj dobi zavisi od ličnog i društvenog konteksta. Mogućnosti učenja više su vezane za zdravlje nego za hronološku dob samu po sebi! Naučna istraživanja su pokazala da do 40.godine nema pada u sposobnostima, a od 40. godine sposobnosti opadaju do 1% godišnje – što je veoma zanemarivo i kada govorimo o licima treće životne dobi! Pad u brzini rešavanja problema ne znači i pad u snazi (znanju) rešavanja problema – dešava se promjena ali ne i gubitak intelektualnih sposobnosti!

Inače, starost kao fenomen, odavno zaokuplja pažnju društva ali i stručnjaka koji ovaj fenomen posmatraju sa više različitih aspekata: ekonomskog, socijalnog, antropološkog, psihološkog, kulturološkog i sl. Interesantno je kako i pored obimne stručne literature koja tretira ovu oblast, pored jako velikog broja studija i istraživanja  još uvijek ne postoji jedinstveno mišljenje o tome šta je starost i kako se tačno odvijaju procesi koji joj prethode.  Danas je broj starih u Evropi u stalnom porastu. Moderne države nastoje da stvore uslove za implementaciju sveobuhvatnih strategija koje su usmjerene na stare, njihovu dobrobit, zdravlje i kvalitet života. Starenje populacije u Crnoj Gori, dovešće do značajnog smanjenja radne snage narednih godina, što dodatno može , uz posljedice koje su nemonovne tokom i nakon pandemije Covid-19, negativno da utiče na ekonomski položaj naše zemlje. Zato smo u obavezi da primijenimo strateške mjere kojima ćemo značajno uticati na kvalitet života starijih lica i da kreiramo programe podrške socijalnoj simbiozi različitih generacija.

Pod kvalitetom života starijih lica podrazumijeva se prevashodno opšte blagostanje ove populacije. Prvi set mjera nužno treba biti usmjeren ka unapređenju zdravstvenog položaja starijih lica, olakšanom pristupu zdravstvenoj zaštiti i sl. Prema nekim podacima, četvoro od petoro starijih lica boluje od nekog hroničnog oboljenja, dok su najčešće potrebe starijeg stanovništva vezane za medicinsku i socijalnu podršku, što se značajno može odraziti na kvalitet života starije populacije. Kao najznačajnije faktore kvaliteta života starijih treba pomenuti demografske faktore, socioekonomske i zdravstvene faktore, stil života, fizičku aktivnost, stres i socijalnu podršku.

Osim zdravstvenog blagostanja starijih lica u korijenu koncepta unapređenja kvaliteta života su i njihov materijalni položaj, zadovoljstvo životom, optimizam, mogućnost da budu društveno korisni, informisani, uključeni u donošenje odluka i sl.

Kvalitet života na koji utiče više subjektivnih faktora, nije lako mjeriti i uglavnom se koriste skale likertovog tipa (petostepena skala koja procjenjuje stepen saglasnosti sa određenim tvrdnjama) kojima se mjeri stepen zadovoljstva starijih lica svojim sveukupnim životom kao i kvalitetom svakodnevnih emocionalnih iskustava.

Ekonomski faktori imaju uticaj na kvalitet života, ali kvalitet života ne zavisi samo od ekonomskih faktora. Ne treba zanemariti ni ulogu socijalne podrške i otvorenog pokazivanja socijane brige za starija lica.

Stil života još je jedna od determinanti kvaliteta života. Uticaj načina života na zdravstveno stanje pojedinca je neosporno i potvrđeno brojnim istraživanjima. Takođe, stil života ima uticaja na postojanje socijalne podrške. Zdravstvene karakteristike direktno utiču na kvalitet života pojedinca. Studije pokazuju da je adekvatna socijalna podrška apsolutno neohodna onda kada postoje ozbiljniji zdravstveni problemi, a naročito treba obratiti pažnju na njen uticaj shodno trajanju bolesti.

Period pandemije Covid-19 jedan je od velikih ispita socijalne zrelosti globalnog društva jer je populacija starijih bila prva na liniji ugroženosti od posljedica obolijevanja od ovog virusa, što je rezultiralo najvećim stepenom smrtnosti upravo među navedenom populacijom.

Osim toga, obrazovni sistem treba biti prvi koji će prepoznati značaj obrazovanja i učenja za unapređenje kvaliteta života lica treće životne dobi, značaj njihovog uključivanja u prenošenje znanja i iskustava mlađim generacijama, važnost povezivanja generacija i smanjivanja evidentnog jaza koji je uslovljen godinama i sl.

U narednom periodu vlade zemalja su na potezu da primijene strategije koje će direktno biti usmjerene na unapređenje kvaliteta života ove populacije, a prevashodno na saniranje posljedica pandemije Covid-19 na psihpofizičko zdravlje starijih.

Naše društvo je na novom ispitu demokratičnosti! Da li ćemo položiti ovaj ispit  i da li ćemo pokazati da smo socijalna bića koja počivaju na ideji altruizma naučiće nas niko drugi do naši najstariji i najmudriji!

 

Gordana Bošković

Login (1)

Prijavite se ili Registrujte da biste postavljali komentare.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Najnovije diskusije

Kakav je opis posla za menadžera centra za obrazovanje odraslih?

Pusto je na vrhu centra za obrazovanje odraslih. Ovaj osjećaj nije formulisan u opisu posla za mjesto menadžera centra za obrazovanje odraslih.
Ovo je poziv da podijelite opis vašeg posla - bez obzira na format - i poziv da podijelite osjećanja o usamljenosti, ili drugima, u vrhu centra za obrazovanje odraslih.

More