chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE - Eiropas Pieaugušo izglītības e-platforma

Emuārs

Taalcoaching in Coronatijd

26/05/2020
NSS EPALE Nederland
Valoda: NL
Document available also in: EN

Bijdrage van Sylvia de Groot Heupner
Utrecht, 20 mei 2020

Taalcoaching in Corona tijd

Taal en contact zijn onmisbaar om mee te kunnen doen, ook in tijden van Corona. Meer dan zeshonderdduizend nieuwkomers[1] spreken de Nederlandse taal niet voldoende en lopen het risico nog verder achterop te raken in hun taal en integratie. Het is daarom belangrijk dat de duizenden taalvrijwilligers die normaal gesproken wekelijks ‘face to face’ met nieuwkomers afspreken om de taal te oefenen dat blijven doen. In hoeverre lukt het de circa 400 vrijwilligersorganisaties die taalcoaching organiseren - zoals wij in Nederland deze vorm van taal oefenen noemen - om op deze huidige realiteit in te spelen? Waar lopen zij tegenaan? Wat valt op? In dit artikel lees je hoe online taalcoaching er op dit moment uitziet, gebaseerd op gesprekken met verschillende taalcoach-organisaties in Nederland.
 

Taalcoaching in de intelligente lockdown

In een ‘gewoon’ taalcoach-traject spreken een taalvrijwilliger en nieuwkomer(s) wekelijks af op een fysieke plek om de Nederlandse taal te oefenen. Dit gebeurt zowel 1-op-1 als in kleine groepjes of in informele taalcafé’s, waar je zonder afspraak kunt aanschuiven. Toen in maart de Corona-maatregelen werden aangekondigd, was het voor de organisaties die taalcoaching aanbieden vooral zaak om de bestaande koppels en groepjes te stimuleren contact met elkaar te houden. Coördinatoren stuurden hun vrijwilligers mails met tips hoe zij aan de slag konden blijven. Daarnaast organiseerde landelijk platform voor taalcoaching Stichting Het Begint met Taal tal van webinars over taalcoaching op afstand, om vrijwilligers te leren hoe zij online hun ontmoetingen konden voorzetten. De achterliggende gedachte: houdt zo veel mogelijk contact, al is het korter en minder inhoudelijk op taal gericht dan anders, zodat nieuwkomers aansluiting houden met de taal en samenleving.
 

Nieuwkomers raken achterop

De nieuwe realiteit brengt uitdagingen met zich mee, zichtbaar in de hele samenleving en ook bij vrijwilligersorganisaties die taalcoaching bieden. Nieuwkomers die de taal niet goed spreken, lopen het risico verder achterop te raken en het contact met hun omgeving te verliezen. Dat dit levensgevaarlijk kan zijn bleek uit recente cijfers van de Corona-Helpdesk voor statushouders. Volgens hen zijn er meer dan honderdduizend nieuwkomers die nauwelijks iets meekrijgen van de corona-maatregelen, omdat zij geen Nederlands spreken. Ook blijkt uit hun onderzoek hoe afhankelijk veel nieuwkomers zijn van Nederlandssprekenden vrijwilligers en buddies. Als dat wegvalt is dat een groot gemis.
 

De verschillende vormen van taalcoaching

Op dit moment slagen veel taalcoach-organisaties er gelukkig in om hun lopende 1-op-1 koppels aan de gang te houden. Vrijwilligers en nieuwkomers appen of (video)bellen met elkaar en bespreken de dagelijkse dingen. In het landelijke netwerk van Het Begint met Taal wordt uitgewisseld over wat wel en niet werkt, bijvoorbeeld rondom het gebruik van materiaal. Zo is het voor veel vrijwilligers fijn om met ondersteunend taalcoach-materiaal te werken, zoals SpreekTaal, terwijl anderen al kletsend hun sessies volpraten. Enkele koppels spreken buiten af op anderhalve meter afstand en gaan bijvoorbeeld een rondje wandelen.
Voor de taalcoaching in groepjes en taalcafé’s bleek het aanvankelijk lastiger om door te gaan. Allereerst omdat veel groeps-taalcoaching plaatsvindt op locaties, zoals in buurthuizen en bibliotheken, die (gedeeltelijk) gesloten zijn. Daarnaast zijn de verschillen tussen deelnemers en vrijwilligers groot. Sommige vrijwilligers proberen de activiteiten online te organiseren, maar veel (oudere) vrijwilligers vinden dat lastig. Taalcafés blijken nog een andere uitdaging te hebben. Niet alle organisaties hebben namelijk de contactgegevens van taalcafé-deelnemers; bewust, zodat het nóg laagdrempeliger is.
Inmiddels slagen steeds meer organisaties erin slagen hun taalcafé’s en groepsactiviteiten digitaal te organiseren. Naast de bestaande deelnemers, nemen hier ook regelmatig nieuwe vrijwilligers en nieuwkomers aan deel. Coördinatoren houden telefonische intakes en bieden e-learning, materiaal en training aan, bijvoorbeeld via Het Begint met Taal.
 

Weinig contact met laagopgeleide nieuwkomers

Nagenoeg alle organisaties die taalcoaching organiseren geven aan dat het lastig is om contact te houden met hun laagopgeleide, meest kwetsbare nieuwkomers. Zij spreken de taal vaak weinig en hebben nauwelijks tot geen contact met Nederlandssprekenden, buiten hun taalcoach om. Hoe hun situatie momenteel is en waarom zij geen ruimte hebben voor taalcoaching blijft gissen. Logische redenen hiervoor kunnen zijn dat zij geen ruimte in hun hoofd hebben door de stress die de huidige situatie met zich meebrengt, de zorg voor kinderen of andere familieleden en/of niet in staat zijn, bijvoorbeeld door onzekerheid, om met digitale tools om te gaan.
Gelukkig zijn veel vrijwilligersorganisaties innovatief en zoeken zij nieuwe manieren om moeilijk bereikbare groepen toch te bereiken. Zo worden soms nieuwkomers zelf ingezet om contact op te nemen in de eigen taal, bijvoorbeeld om vragen te beantwoorden of digitale systemen uit te leggen.
 

Digitale programma’s succesvol

Tegelijkertijd is er een groep nieuwkomers die zelf op zoek gaan naar taalcoach-aanbod. Een voorbeeld van online taalcoachaanbod is het Corona-initiatief Kletsmaatjes. Binnen enkele dagen na de lancering hadden al tal van nieuwkomers zich aangemeld voor deze online vorm van taalcoaching, de teller staat inmiddels op ruim 900. De motivatie van nieuwkomers is vaak: Nederlands blijven spreken en in contact blijven. “Ik wil heel graag Nederlands oefenen, maar zit nu de hele dag binnen. Wie helpt mij?”, zo klonk de noodkreet van een nieuwkomer die nu op een AZC verblijft. Wat opvalt is dat de vrijwilligers die zich voor Kletsmaatjes aanmelden vaak jonger zijn dan bij ‘gewone’ taalcoaching. Ook lijkt het erop dat een deel van hen juist taalcoaching online wil geven, omdat het nóg flexibeler is. Het Begint met Taal doet momenteel onderzoek naar wie de doelgroepen van Kletsmaatjes precies zijn.
 

Het belang van digitaal vaardig zijn

In deze tijd valt extra erg op hoe belangrijk het is om digitaal vaardig te zijn in onze samenleving. Dit geldt allereerst voor nieuwkomers, zij vallen sneller buiten de boot nu de samenleving ‘op afstand’ wordt georganiseerd. Uit onzekerheid voor digitale tools, maar soms ook omdat ze geen goed werkende telefoon of tablet hebben of de wifi te zwak is. Daarnaast zijn er tal van vrijwilligers voor wie online taalcoaching geen optie is, omdat het ze niet lukt om met digitale tools te werken of omdat ze online taalcoaching geven niet leuk vinden. Vooral organisaties die veel oudere vrijwilligers hebben, lopen hier nu tegenaan.
 

Toegevoegde waarde non-formele taalcoaching

Momenteel ervaren we allemaal hoe het is om elkaar weinig (of niet) te zien en contact te hebben. Veel mensen valt dat zwaar. Hoewel er een verschuiving is binnen de samenleving naar digitalisering, laat het leven nu zien dat écht contact met elkaar onmisbaar is. Ook laat het zien dat de laagdrempelige ontmoetingen tussen nieuwkomers en vrijwilligers essentieel zijn. Taalcoaching vergroot je wereld.

 

[1]Anderstaligen met een behoefte aan taalondersteuning, ECBO (2020) https://www.hetbegintmettaal.nl/wp-content/uploads/2020/04/Notitie-nieuwkomers-laaggeletterdheid-20200329c-compressed.pdf

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn