Pārlekt uz galveno saturu
Blog
Blog

Uniwersytety ludowe – zapomniana tradycja?

Ewa Smuk-Stratenwerth dzieli się swoimi przemyśleniami dotyczącymi uniwersytetów ludowych.

Często, kiedy próbuję rozmawiać o uniwersytetach ludowych w Polsce co druga osoba, reaguje: „uniwersytety III wieku, tak, słyszałam”. A przecież uniwersytety III wieku mogłyby być co najmniej praprawnuczkami uniwersytetów ludowych! Początki ruchu uniwersytetów trzeciego wieku sięgają roku 1972, a uniwersytetów ludowych połowy XIX wieku, zaś w Polsce lat 20-tych XX wieku.

Niekwestionowanym ojcem tradycji uniwersytetów ludowych jest N.F.S. Grundtvig. Kim był Grundtvig, że dla Duńczyków jest co najmniej tak ważny jak inny jego XIX wieczny  krajan – Hans Christian Andersen?

Duńczycy podkreślają, że nie tylko z powodu tysięcy napisanych przez niego pieśni i psalmów, które śpiewa się do dziś, ale przede wszystkim z powodu wpływu jaki wywarł na społeczeństwo duńskie, a to właśnie za sprawą uniwersytetów ludowych (folkehøjskole). Ten typ szkoły dla dorosłych miał umożliwić mieszkańcom wsi dostęp do kultury, edukacji, rozwoju. Cóż, być może spełnił swoją rolę w XIX wiecznej Danii, ale dlaczego jego idea jest wciąż żywa? Dlaczego ciągle prężnie działają uniwersytety ludowe nie tylko w Danii, ale też innych krajach skandynawskich? Dlaczego rządy tych krajów widzą sens wspierania tego typu edukacji? Dlaczego w Polsce międzywojennej Ignacy Solarz poprzez swoje dwa uniwersytety ludowe w Szycach i Gackiej Górce tak silnie oddziaływał na absolwentów i na środowisko, że do dziś trwa o nich pamięć, obecnie kultywowana przede wszystkim przez Towarzystwo Uniwersytetów Ludowych?

Grundtvig zawsze podkreślał, że uniwersytet ludowy ma być „szkołą dla życia”, nie dla tytułów, dyplomów, egzaminów, nawet karier – ale właśnie dla życia, spełnionego, twórczego życia w społeczeństwie. Mówił o dwoistości natury człowieka, który z jednej strony  walczy o własne istnienie, rozwijanie osobistej wolności, odkrywanie i pielęgnowanie talentów, a z drugiej strony potrzebuje innych ludzi, współdziałania, poczucia przynależności do wspólnoty.

Zatem w pedagogice uniwersytetów ludowych jest miejsce na rozwój osobisty, poprzez dialog, stawianie ważnych pytań, a także warsztaty ze sztuki i rękodzieła, ale też  partnerstwo nauczycieli i uczniów, obecność żywego słowa w edukacji, uczenie się poprzez praktykę i pracę zespołową, wreszcie tak ważny dla Grundtviga – wspólny śpiew.

Współcześnie w 5-milionowej Danii jest ok. 70 uniwersytetów ludowych, w 5 milionowej Norwegii – 79, a 9,5 milionowej Szwecji – 150. Co oznacza, że w tych 3 krajach skandynawskich na każde 60-70 tysięcy mieszkańców jest jeden uniwersytet ludowy. Wielu młodych ludzi po ukończeniu szkoły średniej przed podjęciem ważnej decyzji o dalszej drodze życiowej decyduje się na roczny kurs w folkehøjskole, żeby lepiej rozeznać swój potencjał, zainteresowania, powołanie. Często osoby dojrzałe z powodu utraty pracy czy wypalenia zawodowego decydują się na kurs w tamtejszym uniwersytecie ludowym, żeby nabrać energii, nowych umiejętności i inspiracji. 

Według skandynawskich proporcji w 38 milionowej Polsce powinniśmy mieć ok. 540 uniwersytetów ludowych. A jest ich dziś nie więcej niż palców w jednej ręce. Razem z Kaszubskim Uniwersytetem Ludowym, Stowarzyszenie ZIARNO, które właśnie powołało Ekologiczny Uniwersytet Ludowy, stara się odkurzyć tę zapomnianą w Polsce tradycję i nadać jej nowy blask. Już wkrótce zaprosimy wszystkich zainteresowanych na seminaria i konferencje.

Ewa Smuk Stratenwerth, z wykształcenia biolog-antropolog, od 22 lat mieszka na mazowieckiej wsi. Jest współzałożycielką i dyrektorką Stowarzyszenia ZIARNO, w którym od 20 lat prowadzi różnorodne programy edukacyjne. Z pasją próbuje przywrócić zapomnianą w Polsce tradycję uniwersytetów ludowych. Obecnie tworzy Ekologiczny Uniwersytet Ludowy w Grzybowie. Od stycznia 2015 Ewa Smuk Stratenwerth pełni rolę ambasadora platformy EPALE. Interesuje się filozofią, ekumenizmem, pedagogiką dorosłych i ekologią.

Login (0)

Users have already commented on this article

Lai komentētu, Pierakstieties kontā vai Reģistrējieties.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Jaunākās diskusijas

EPALE 2021. gada tematiskie fokusi. Laiks sākt!

Mēs aicinām Jūs iesaistīties, dalīties ar viedokli, pieredzi, projektiem un idejām! Sāksim ar šo tiešsaistes diskusiju. Tiešsaistes diskusija notiks 9. martā no plkst. 11.00 līdz 17.00 pēc Latvijas laika. Rakstītu diskusiju ievadīs tiešraide ar 2021. gada tematisko fokusu iepazīstināšanu, un to vadīs Džina Ebnere un Aleksandra Kozira no Eiropas Pieaugušo izglītības asociācijas (EAEA), kurām to uzticēs EPALE Redakcijas padome.

Vairāk

EPALE diskusija: Pamatprasmju nodrošināšana cietumos

Kā izglītības iniciatīvas var labāk risināt cietumos esošo cilvēku pamatvajadzības? Kādi ir galvenie ieguvumi un problēmas attiecībā uz pamatprasmju apmācību cietumos? Diskusija notiks 17. decembrī (ceturtdien), tā sāksies plkst. 14.00 pēc Centrāleiropas laika un noslēgsies plkst. 16.00. Diskusijas ievadā būs 20 minūšu gara tiešraide ar starptautisku ekspertu piedalīšanos, kuri dalīsies savā pieredzē par minēto tēmu, tai sekos tiešsaistes diskusija līdz plkst. 16.00 pēc CET.

Vairāk

EPALE diskusija: jaukta tipa mācības pieaugušo izglītībā

Lai diskutētu par ceļiem, kā vislabāk ieviest jaukta tipa mācības, ceturtdien, 2020. gada 26. novembrī, no plkst. 11 līdz plkst.17 (no plkst. 10 līdz plkst. 16 pēc Centrāleiropas laika) notiks tiešsaistes diskusija par jaukta tipa mācībām pieaugušo izglītībā.

Vairāk