chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE - Eiropas Pieaugušo izglītības e-platforma

Emuārs

(Nie) widzialna ręka – wsparcie seniorów w czasie kwarantanny

19/03/2020
Nina Woderska
Valoda: PL
Document available also in: EN ES EL

Czy wiesz, że ból odrzucenia społecznego – wynikający na przykład z wykluczenia – uaktywnia te same obszary w mózgu co ból fizyczny? Dlaczego? Zdaniem neurobiologa Davida  Eaglemana dzieje się tak, ponieważ więzi społeczne mają dla człowieka bardzo duże znaczenie. Według neurobiologa ból popycha nas w stronę tworzenia więzi z innymi. Łączymy się ze sobą, bo tego potrzebujemy. [1] Jak zatem zachowa się i jak jeszcze może czuć się człowiek w czasie izolacji? Strach, niepewność, panika, poczucie osamotnienia? Brzmi znajomo?

Świat się chwieje, a każdy z  nas stara się utrzymać równowagę i odnaleźć w nowej sytuacji. Specjaliści w swoich obszarach zainteresowań przyglądają się towarzyszącym jej zmianom, dzięki czemu możemy przeczytać, co Piotr Maczuga myśli o edukacji w czasach kryzysu i możliwościach zdalnego uczenia, a dzięki syntezie Radka Czahajdy poznać narzędzia i sposoby pomagające w organizacji i nteraktywnego szkolenia online. Zachęcam do zapoznania się z każdym z tych tekstów.

Moją uwagę przykuwają natomiast działania oddolne społeczeństwa, w które wpleciony jest element wolontariatu (określany przez niektórych mianem posługi czy działaniami wspierającymi), którego odbiorcami są osoby w późnej dorosłości. W skali mikro jest więc to wolontariat realizowany wobec  kohorty z określonej grupy wiekowej, w skali makro w obszarze moich obserwacji nieustannie jest edukacja obywatelska.

Każdy pewnie z nas już wie i wielokrotnie słyszał, że to właśnie osoby starsze z obniżoną odpornością, którym towarzyszą inne choroby, w szczególności przewlekłe, są w grupie największego ryzyka zarażenia się koronawirusem i zachorowania na  COVID-19. To dla nich kontakt z innymi osobami, które są lub potencjalnie mogą być zarażone, jest najbardziej niebezpieczny. Ich zdrowie fizyczne i także -moim zdaniem -  psychiczne jest w niebezpieczeństwie.

 

   

Zalecenia wydane przez Głównego Inspektora Sanitarnego dla seniorów dotyczą między innymi ograniczenia ich obecności w miejscach publicznych. W trosce o swoje zdrowie nie powinni wychodzić z domu (jeśli to możliwe) oraz do niezbędnego minimum ograniczyć wszelkie formy aktywności wymagające przemieszczania się. Pozostałe zalecenia wskazują na ograniczenie kontaktu z osobami młodymi (a więc wnukami), które mogą zarażać, same nie mając typowych objawów.[2] Izolacja od innych członków społeczeństwa, a nawet i własnej rodziny może być niezwykle trudną sytuacją dla seniora. Proszenie innych o pomoc (w obliczu zagrożenia i strachu) w codziennych czynnościach, takich jak zakupy, zaopatrzenie w leki, załatwianie spraw urzędowych i pocztowych, nie zawsze przychodzi seniorowi łatwo.

Dlatego, kiedy słyszę wypowiedzi, że dzięki obecnej sytuacji ludzie nabędą kompetencję solidarnej współpracy, to budzi się we mnie  sprzeciw. W moim przekonaniu już od wielu dni ona się ujawnia, a nie jest dopiero nabywana. Działania wolontaryjne w społeczeństwie wobec osób starszych i potrzebujących (i nie tylko!) – a więc działania oparte na dobrowolnej, bezpłatnej, świadomej pracy na rzecz innych osób lub całego społeczeństwa, wykraczająca poza związki rodzinno-koleżeńsko-przyjacielskie, zaobserwować można było bardzo szybko. Propozycje pomocy i wsparcia zaczęły się pojawiać szybciej niż prośby o nie. To niezwykle budujące i ukazujące, jak wielka siła drzemie w wolontariacie i potrzebie edukacji obywatelskiej zarówno w czasie, kiedy kryzysu nie ma i kiedy jest.

Niech za przykład posłużą propozycje pomocy sąsiedzkiej – informacji wywieszanych na klatkach schodowych, na których sąsiedzi oferują innym mieszkańcom (seniorom oraz osobom potrzebującym) zrobienie zakupów czy wyjście z psem. Idea ta – nie tylko w Poznaniu – choć tu przykładem z tego miasta się posłużę – została także wprowadzona  przez władze wielu miast; w Poznaniu działa jako ąakcja „Zakupy dla seniorów”. [3]

Zakupowe pogotowie nie jest jedyną formą działań na rzecz seniorów. Dostrzeżono także potrzebę wsparcia psychicznego osób w okresie późnej dorosłości. Potrzeba działań w tym obszarze nie jest nowa, nie nastała wraz z nadejściem pandemii. Telefony Zaufania, telefony Życzliwości – a więc usługi wsparcia na odległość istniały już wcześniej.

W lutym tego roku moją uwagę przykuła informacja o powstaniu Halofonu – to oddolna inicjatywa łódzkich seniorów, którzy postanowili właśnie takim zdalnym wsparciem objąć kilkanaście osób w późnej dorosłości, którzy z powodu samotności lub dysfunkcji nie opuszczają domu. Jak do tego doszło? Jak stwierdził wiceprezydent tego miasta – seniorzy sami zauważyli taką potrzebę oraz znaleźli źródło finansowania, by móc na nią właśnie za pomocą „halofonu” odpowiedzieć. [4]

W marcu natomiast obserwuję (z radością), jak powstają nowe działania usług zdalnych dedykowane seniorom. Są organizacje (jak np. Stowarzyszenie Braci Ubogich), które zwiększają liczbę godzin wsparcia telefonicznego [5], a są takie, które rozpoczynają swoją teleopiekę właśnie teraz. I tu niech przykładem będzie akcja TelefonPogadania.pl czy „Dwa telefony do Babci”. W tej pierwszej idea polega na sieciowaniu ludzi, którzy chcieliby jako wolontariusze wesprzeć seniorów w trudnych dla nich momentach osamotnienia właśnie rozmową przez telefon. Do wolontariuszy mogą zadzwonić właśnie te osoby, które nie mają nikogo bliskiego, kto odebrałby od nich telefon. [6] W drugiej akcji kładziony jest natomiast akcent na teleopiekę rodzinną - na dalsze utrzymywanie kontaktów i relacji przez członków rodziny seniora – także i wnuki. „Niech to będą regularne telefony, o określonej porze, by seniorzy mieli poczucie, że są pod opieką” – proszą organizatorzy akcji. [7]

Również  instytucje i organizacje dzielą się w przestrzeni Internetu z seniorami tym, co mają. Bezpłatnie udostępniają swoje materiały, artykuły, nadają audycje i relacje z miejsc kultury. [8].

Są jednak i tacy seniorzy, którzy nie przestrzegają zaleceń. Dlaczego? Może właśnie odczuwają ten ból, o którym pisze David Egelman? Może nikt jeszcze do nich nie zadzwonił pytając o zdrowie i samopoczucie, nikt nie zaoferował wsparcia, ani nie wskazał alternatywnych form aktywności? A może powody są całkiem inne?

W psychologii opisane jest zjawisko związane z rozproszeniem się odpowiedzialności (zwane jest także dyfuzją odpowiedzialności, efektem widza lub efektem obojętnego przechodnia), które polega na zmniejszeniu się prawdopodobieństwa zareagowania na kryzysowe wydarzenie, wraz ze zwiększeniem się liczby świadków tego wydarzenia. Czy znaleźliśmy się w sytuacji kryzysu? Czy mamy wpływ na to, czy dojdzie do rozproszenia się odpowiedzialności w społeczeństwie? Moim zdaniem obie opdowiedzi są jednakowe.

 


dr Nina Woderska - Doktor nauk społecznych w zakresie pedagogiki. Badaczka i trenerka edukacji obywatelskiej. Animatorka działań wolontaryjnych i prosenioralnych. Dzięki połączeniu pracy samorządowca oraz realizatora projektów w organizacjach pozarządowych wszechstronnie działa na rzecz integracji międzypokoleniowej i aktywizacji społecznej. Autorka publikacji naukowych i popularno-naukowych. Pracuje również jako wykładowca uczelniany. Chętnie dzieli się wiedzą nie tylko ze studentami, ale także z młodzieżą, seniorami, pracownikami korporacji czy osadzonymi w zakładach karnych. Cały czas poszukuje nowych inspiracji i zawodowych wyzwań, dlatego w 2019 roku założyła Pracownię Integracji Pokoleń. Ambasadorka EPALE.

     

 

Jesteś zainteresowany edukacją seniorów? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

       

Interesujesz się edukacją osób ze specjalnymi potrzebami? Zajmujesz się animacją społeczną?
A może koordynujesz działania wolontariuszy? 
Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

     

Zobacz także:

„Kocha, tuli, szanuje”. O tym, że wolontariat nie ma ograniczeń wiekowych

Grupa Aktywnych Seniorów SEPOR - seniorzy animują!

Szkolniowy speed dating – czemu nie?!

Rajd dla transplantacji – Podziel się sobą! O edukacji obywatelskiej poza salą szkoleniową

Cappuccino i wysoką samoocenę raz proszę! O samoocenie, poczuciu własnej wartości i działaniach na rzecz ich wzmocnienia u osób w późnej dorosłości

   


Źródła:

[1] D.Eagelman, Mózg. Opowieści o nas, Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań 2018.

[2] https://gis.gov.pl/aktualnosci/informacja-glownego-inspektora-sanitarnego-dla-seniorow/

[3]https://www.poznan.pl/mim/info/news/seniorko-seniorze-ponawiamy-prosbe-zostancie-w-domu,144977.html

[4]https://uml.lodz.pl/aktualnosci/artykul/halofon-seniorzy-sami-napisali-projekt-zdobyli-dotacje-iwspieraja-lodzian-60-id32907/2020/2/13/?fbclid=IwAR1ey0zP8bdJTQrzDnwwPFmM7DhKLRZgI-xlyXxWLQhqn4t9RJV4HqSer3c

[5] https://www.malibracia.org.pl/

[6] https://telefonpogadania.pl/

[7]https://poznan.naszemiasto.pl/koronawirus-w-polsce-atakuje-akcja-dwa-telefony-do-babci/ar/c14-7595047?fbclid=IwAR1H8-MqLN_DNg53z1DiDxpZTxQXgJ0ZY3UlZWQMI--RWsP4pr15BiLNA-Q

[8]https://60virtualculturepl.blogspot.com/2020/03/gimnastyka-poranna-dla-seniorow.html?fbclid=IwAR3YyvHtI89qC7A-epNIZRZFAVPik_Z6V8P8y2M8HlE60_pVg83NSpBMDOk

 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn Share on email
Refresh comments Enable auto refresh

Tiek rādīts 1. - 8. no 8
  • Lietotāja Signe Gotfridsone attēls
    Es ļoti priecājos par to, ka tiek organizētas dažādas brīvprātīgo grupas, kas palīdz cilvēkiem gados gan sagādāt ēdienu, gan izdarīt citus nepieciešamos darbus. Kā jau zināms, pensionāri ar dažādām blakus slimībām ir vislielākajā saslimšanas riska grupā, tāpēc mums, jauniešiem, būtu jāpalīdz cik vien ir mūsu spēkos, lai viņi izvairītos no inficēšanās ar COVID- 19. 
  • Lietotāja Nina Woderska attēls

    Thank you for reading the text and your comment. I am also glad that there are so many activities supporting seniors during pandemic. I am very curious what activities for seniors are organised in your country. I will wait for your comments :) Greetings

  • Lietotāja David LOPEZ attēls
    Me parece este tema absolutamente imprescindible. Las primeras victimas del COVID 19 son los ancianos. Lo que el articulo presenta son las iniciativas que responden a carencias evidentes de relacion social, de reconocimiento. El tema de la comunicacion esta mencionado. Me parece que tambien existe un tema no suficiamente tratado, es el desequilibrio digital y nuevas formas de exclusion social por el hecho de quedarse fuera del mundo digital. De hecho los mayores sufren asi una nueva exclusion posible. Encontrar soluciones rapidas par acompanar a los mayores en estos nuevos territorios es necesario. David LOPEZ
  • Lietotāja Nina Woderska attēls
    Muchas gracias por leer y comentar mi texto. Me alegro que la información sobre lo que está sucediendo en Polonia en el área de apoyo a los mayores durante la pandemia haya llegado a España. Como usted ha señalado correctamente, no mencioné el tema de la participación de las personas mayores en el mundo digital. Contrarrestar la exclusión digital es un gran desafío en Polonia. En mi ciudad hay un teléfono de asesoramiento digital para personas mayores con el que yo también trabajo.  Aunque hay preguntas, por ejemplo sobre el uso avanzado de mensajeros, la mayoría de las personas mayores hablan sobre la falta total de habilidades y el miedo a usar el ordenador, Internet o un teléfono táctil. Este tema ciertamente vale una tema aparte. Gracias por la idea. 
    Saludos
  • Lietotāja Monika Hausman-Pniewska attēls
    To wspaniałe, że ludzie tak empatycznie zareagowali, zresztą nie miałam wątpliwości, że tak będzie. Bardzo dużo tych ofert pomocy umieszczana jest jednak w internecie, a choć seniorzy całkiem sprawnie posługują się FB, to ci najstarsi już nie są tacy biegli i taka forma pomocy do nich nie trafia. W Olsztynie też uruchomiliśmy różnego rodzaju wsparcie naszych najstarszych uczestników: od porad psychologicznych do możliwości zrobienia zakupów i telefonowania właśnie. Namawiamy, aby rozejrzeć się wokół siebie, czy w sąsiedztwie mieszka ktoś samotny lub potrzebujący pomocy i takie osoby zgłaszać.  Osobiście obdzwoniłam kilka sąsiadek i za każdym razem słyszałam, że mają kogoś z rodziny, kto im pomoże, ale były bardzo wdzięczne za telefon i zainteresowanie. 
  • Lietotāja Nina Woderska attēls
    Dostałam ostatnio wiadomość od mojej znajomej: "Wczoraj dzwoniła do mnie znajoma, wiekowa pani, która czując się samotna wybierała numery w telefonie na chybił trafił, żeby tylko z kimś porozmawiać. Mieszka sama, teoretycznie jest zaopiekowana przez rodzinę, ale brakuje jej rozmowy z drugim człowiekiem." 
    Tak wiele możemy zrobić przez tak niewiele...
  • Lietotāja Nina Woderska attēls
    Zgadzam się - technologia nie jest barierą dla seniorów ( o ile zostaną odpowiednio wprowadzeni w cyfrowy świat - dopowiem) 

    Wzmocnię się (nasze wspólne zdanie) wynikami pochodzącymi z raportu Związku Banków Polskich z tego roku: "osoby starsze są coraz bardziej aktywne w przestrzeni cyfrowej. Aż 59% pytanych wskazuje, że kontakt z bankowością nie sprawia im, żadnych problemów, a 80% seniorów korzystających z internetu zadeklarowało, iż zarządza swoimi finansami poprzez bankowość mobilną lub internetową." :)
  • Lietotāja Sławomir Łais attēls
    Myślę, że oddolne działania mają zawsze w sobie pierwiastek prawdziwości - wszak pojawiły się bez żadnego namawiania, czy przymuszania, urodziły się same. Głęboko wierzę w takie inicjatywy, sam interesuję się nimi, chodzę na Festiwal Empatii. Moim zdaniem warto je wspierać na wszelkie sposoby.
    Technologia może bardzo wspierać takie działania, ich koordynowanie, realizację. A moim zdaniem dla wielu starszych ludzi technologia nie jest barierą - po prostu trzeba dobrze dla nich projektować aplikacje.