Blog
Blog

Migrantenvrouwen in Portugal en Spanje

Vrijwilligers van de Stichting Wezenlijk bezochten na 2 jaar Covid-19 reisbeperkingen Portugal voor KA1 mobiliteitsproject migrantenvrouwen

Vrijwilligers van de Stichting Wezenlijk bezochten bijna 2 jaar geleden Turkije en Griekenland in het kader van een KA1 mobiliteitsproject over migrantenvrouwen. Ik schreef erover in maart 2020,  Migrantenvrouwen in Turkije en Griekenland | EPALE (europa.eu). In diezelfde periode gaf de stichting op Internationale Vrouwendag een presentatie over deze twee inspiratiereizen. En toen kwam Covid-19 en moesten de resterende bezoeken uitgesteld worden. Pas onlangs kon de draad weer worden opgepakt en hieronder volgt een samenvatting van de verslagen.

Braga, Portugal

In september 2021 gingen we op bezoek bij BragaMob, een organisatie gespecialiseerd in mobiliteitsprojecten in Braga, Noord-Portugal. De stad telt ruim 165.000 inwoners.  Na een culturele rondleiding bezochten wij het Rode Kruis in het CVP Prado’s Community Center. We kregen een uitgebreide presentatie over de werking van wat zij doen. Ze werken met verschillende kwetsbare doelgroepen: vluchtelingen, migranten, gipsy’s, homeless people, old people, etc. Voor projecten met vluchtelingen is er grote steun vanuit de Portugese bevolking, maar voor projecten met zigeuners wordt de neus opgetrokken De migranten waarmee ze werken komen voornamelijk uit de vluchtelingenkampen via Griekenland. Ze worden opgevangen in 5 daarvoor aangewezen steden, waaronder Braga. Daar krijgen ze 6 maanden gelegenheid om de taal en aanvullende sociale vaardigheden te leren. Ze krijgen een uitkering als ze deelnemen aan door de overheid vastgestelde activiteiten. Wie psychologische ondersteuning nodig heeft, wordt geconfronteerd met een fikse wachttijd.  Het is opmerkelijk dat er aan het project alleen jonge mannen van 16-18 jaar deelnemen. Volgens de vluchtelingenkampen staan er geen meisjes geregistreerd. Het vermoeden bestaat echter dat ze door de maffia tot prostitutie worden gedwongen.

Op bezoek bij Adolescere.

Daarna bezochten we Adolescere, de Association for Child and Adolescent Support. Deze organisatie heeft tot doel de verbetering van de levenskwaliteit van mensen die kwetsbaar zijn voor sociale risico's, in het bijzonder kinderen en adolescenten met of zonder familie en/of institutionele ondersteuning. In de praktijk gaat het veelal om kinderen van migranten uit Somalië, Irak, Nigeria, Sudan en Congo. Hier doen zowel meisjes als jongens mee, die te maken hebben gehad met problemen als oorlog, politiek, gezondheid en economie. Het welzijn van de kinderen staat voorop, ze moeten deel kunnen nemen aan allerlei activiteiten, bijvoorbeeld bij een voetbalclub spelen. De moeders zijn vooral in Braga woonachtige alleenstaande vrouwen, afkomstig uit Turkije, Syrië en Irak. Adolescere helpt ze met de nodige officiële papieren en bij het vinden van werk en een eigen onderkomen.  Vaak krijgen ze werk aangeboden, bijvoorbeeld bij Ikea of anders schoonmaakwerkzaamheden. Bij Ikea hebben ze doorgroeimogelijkheden. Wanneer de moeders werken, zorgt de organisatie dat de kinderen naar school gaan of naar (sport)activiteiten gebracht worden. Voor ons was met name interessant dat Adolescere gebruik maakt van verschillende technieken voor psychologische ondersteuning zoals creatieve therapie, gespreksgroepen en het schrijven van verhalen die later gepubliceerd worden.

Foto.jpg.

Een andere voor ons interessante organisatie was Synergia, die allerlei activiteiten aanbiedt voor speciale groepen, zoals mensen met een handicap, ouderen en migranten. Er wordt veel in interculturele en intergenerationele activiteiten gewerkt, bijvoorbeeld samen eten koken of de omgeving schoon maken. Iedereen is welkom! Synergia probeert mensen weer te integreren in de samenleving. Zo is er voor de Gipsy community het project “learning how to start your own business”. De organisatie wordt financieel ondersteund door Erasmus+ en lokale organisaties. Er werken net als bij Adolescere veel vrijwilligers. Als vrijwilliger is het mogelijk om in overleg zelf activiteiten en projecten te ontwikkelen voor diverse doelgroepen. Een zo’n project is de biomarkt: een 3-daagse markt die 1x per maand gehouden wordt, waar lokale boeren hun producten verkopen. Ook is er een new age markt met spirituele activiteiten en handgemaakte producten. Daarnaast worden er regelmatig kunstenaars en sporters uitgenodigd om te vertellen over hun beroep en motivatie hiervoor. Bovendien is er het internationale project "Leef het leven in vrede", gefinancierd door Erasmus + Youth in Action, waar jongeren uit 6 verschillende landen stilstaan bij het bestaan van religieuze vooroordelen en stereotypen om vervolgens een interreligieuze dialoog te voeren.

Hoewel we maar enkele organisaties konden bezoeken, hebben we toch een indruk gekregen van de positie van migrantenvrouwen in Portugal. Werk, inkomen en een eigen onderkomen zijn de eerste levensbehoeften van migranten, de kinderen (de tweede en derde generatie) moeten het beter krijgen dan hun ouders. Dat is het algemene streven. Verder was het zeer leerzaam om kennis te nemen van de methoden waarmee gewerkt wordt: de creatieve therapie, het verhalen schrijven en de interculturele en intergenerationele projecten.  

Girona, Spanje

Twee weken later kwamen we aan in Girona, een stad met ruim 100.000 inwoners in de Spaanse autonome regio Catalonië. Op het stadshuis verwelkomde ons de vrouwelijke burgemeester Marta Madrenas.

In het gemeentehuis van Girona.

Na een korte presentatie over en weer vertrokken we naar onze samenwerkingspartner ACEFIR. Deze Catalaanse koepelorganisatie voor educatie, training en onderzoek is een sociaal initiatief van professionals uit verschillende disciplines. De door hen ontwikkelde methodes waren voor ons zeer interessant, zoals de studiekring technologie voor vrouwen van 65-85 jaar en een andere studiekring waarbij de deelnemers op een website blogs mogen schrijven over hun barri (wijk), ieder vanuit haar eigen interessegebied. Ook heeft ACEFIR mooie lesboeken ontwikkeld die gebruikt worden in cursussen voor migranten: het eerste deel bevat de basis van de Catalaanse taal, het tweede deel is bedoeld voor gevorderden en het derde deel is een interactief verhalenboek waarin hun positieve beleving in verwerkt wordt, wat ze doen en allemaal al gedaan hebben.

Het bezoek aan de SERGI Foundation was vooral informatief over het inburgeringsproces. In Girona komen migranten vooral vanwege economische redenen. In het verleden kwamen er veel mensen uit Andalusië naar het welvarender Catalonië. Tegenwoordig zijn er grofweg vier typen migranten te onderscheiden. In de eerste plaats de zogenaamde fresh immigrants uit Marokko en eerder uit andere landen als Gambia, Mali en Senegal, die nooit meer teruggaan naar hun oorsprong. Vervolgens zijn er de Oost-Europeanen (Rusland, Polen, Roemenië en Bulgarije): vaak hoogopgeleid, maar ze moeten hier toch onderaan beginnen.  Dan zijn er de Latijns-Amerikaanse migranten; zij spreken wel Spaans, maar in Catalonië kunnen ze niet zonder Catalaans. Tenslotte zijn er nog de Chinezen (vaak met restaurant of winkel): zij willen geen Catalaans leren, integreren niet en blijven gesloten groep net als migranten uit India of Pakistan. Het inburgeringsproces gaat in drie stappen: a. taal (Catalaans) b. integratie in arbeidsmarkt c. politiek, bevolking, lokale leven Voor ieder onderdeel ontvangt de migrant een certificaat. Alles wat ze doen is gericht op het verbeteren van de sociale inclusie. Er wordt geen verschil gemaakt tussen mannen en vrouwen. Bij de hulpverlening en ook qua werkgelegenheid is er geen verschil. Migrantenvrouwen kunnen nadat ze de taal onder de knie hebben werk verrichten als bejaardenverzorgster, kinderleidster of schoonmaakster. SERGI heeft zelf verschillende migranten in dienst als consulent: met hun ervaringsdeskundigheid kunnen zij nieuwkomers extra bijstaan bij het inburgeren.

Verder bezochten we ‘Casa de Cultura de la Diputacio de Girona’ en ‘Foundation of Art Fita’. Hier worden diverse culturele en creatieve activiteiten aan de bevolking aangeboden. Er vinden veel exposities plaats (toen een van migranten), workshops ‘empowerment of women through art’ en er is een koor van migranten en lokale jongeren, waardoor via het samen zingen integratie tot stand komt.  

Wijkcentrum Ter.

Het Civic Center Ter is een “model”-wijkcentrum, waar tal van voorzieningen (o.a. de bibliotheek) zijn ondergebracht.  De wijk dateert uit 1960 en is gebouwd voor migranten uit Andalusië. Destijds was het een arme buurt, maar nu is het een moderne en gewilde wijk om te wonen. In het wijkcentrumvinden verschillende culturele, trainings-, sociale en associatieve activiteiten plaats die aansluiten bij wat mensen in de buurt willen. Hun behoeften staan centraal, zelfs al dat op gespannen voet staat met het gemeentelijk beleid. In Girona kent elke wijk een civic centre, maar die zijn vaak minder goed voorzien dan Ter. Toevallig hebben alle civic centres een vrouwelijk directeur: ze werken bottom-up werken en mogen zelf vorm mogen aan hun wijkcentrum. Alles staat in het teken van verbindingen maken (mooi voorbeeld is het dakterras waar de buurtbewoners groente en fruit kweken, waarvan een deel beschikbaar komt voor de voedselbank).

Het educatief centrum CFA NOU zit onder een dak met een college voor beroepsopleidingen. Dat heeft voordelen (makkelijke aansluiting), maar ook nadelen (het delen van ruimte, ingewikkelde lesroosterkwesties). Veel van de volwassen studenten hebben een ‘probleem-achtergrond’, dus het is belangrijk om ze erbij te houden. Ook is het belangrijk dat de school in de wijk is, vanwege de sociale omgeving en de lage drempel. 70% van de studenten heeft een migrantenachtergrond. Ze geven niet aparte lessen voor migrantenvrouwen, maar werken met gemengde groepen. Bij de Catalaanse les zitten veel migrantenvrouwen die de taal willen leren. Ze zijn vaak al een aantal jaar in Catalonië en werken soms ook, maar moeten van de overheid de taal leren.

Viladecans, Spanje

De laatste dag gingen we met de mensen van ACEFIR naar de stad Viladecans ten zuiden van Barcelona. Viladecans is een UNESCO learning city en dat maakt dat de gemeente erg veel aandacht besteed aan educatieve projecten. We maakten kennis met de wethouder, die verschillende beleidsmedewerkers gevraagd had ons die dag te begeleiden. De gemeenteraad ziet educatie als belangrijke motor voor de ontwikkeling van de stad in de toekomst. In Viladecans is slechts 8% van de bevolking migrant. Dit komt omdat er geen metro is en een slechte bus- en treinverbinding naar Barcelona. Zonder auto kun je dus moeilijk naar je werk komen, daarom zijn er maar weinig migranten in Viladecans.  Wel is er de nodige aandacht voor de aanwezige migranten (Marokko, Latijns-Amerika, China) met speciale aandacht voor de vrouwen (en kinderen). Er is veel aandacht voor mental health en voor kunstprojecten. Een van de educatieve projecten is een kunstzinnig project naar voorbeeld van een project wat in Rotterdam loopt. Het doel is kunstbeoefening bereikbaar te maken voor iedereen, vooral gericht op het plezier hierin. Alle scholen kunnen participeren. Na een wandeling door de stad bezochten we educatief centrum CPA Edelia Hernández. Dit bestaat al 40 jaar en heeft een relatie met de plaatselijke Roca fabriek. We kregen een rondleiding langs de diverse klassen die op dat moment les hadden en daarna een presentatie over wat ze doen op het gebied van adult learning – life long learning. Het viel ons op dat de groepen zeer divers zijn op elk gebied: wel/niet-migrant, jong/oud, man/vrouw.

De educatieve activiteiten zijn gericht op het behalen van een startkwalificatie behalen leren, het lezen en schrijven (Catalaans) voor migrantenvrouwen (3 niveaus) en het voorbereiden om toegang te kunnen krijgen tot een vervolgopleiding (25+ en 45+). Doel is de mogelijkheid tot toegang arbeidsmarkt vergroten (met speciale aandacht hierin voor vrouwen; 65% van de 682 studenten is vrouw), maar daarnaast heeft het centrum ook een sociale functie (ontmoeting, integratie). De achtergrond van de studenten (18+) is erg verschillend en de motivatie verschilt ook per persoon (en per cursus). De diversiteit in de klas is moeilijk en vergt flexibiliteit en aanpassingsvermogen van de docenten. Het eindniveau moet wel gehaald worden. Qua aantal migranten: 67% is Catalaans of Spaans, 19% Marokkaans, 2% uit India, 1,75% uit Pakistan en verder Colombia, Brazilië en heel veel andere landen.

Na afloop was er een indrukwekkende presentatie van Afectes (gericht op jongeren) en SIAD (gericht op vrouwen). Deze door de gemeente ondersteunde organisaties zijn voorvechters van het stoppen van huiselijk, emotioneel en genderbased geweld. Mishandeling van vrouwen is een groot probleem in Catalonië, wat niet alleen vrouwen aangaat, maar waar ook mannen meer bij betrokken moeten worden. Het is een maatschappelijk probleem. Afectes en SIAD geven trainingen in ‘how to get away of violence’ en in het vergroten van zelfvertrouwen (je bent meer dan een slachtoffer!). Het afgelopen jaar werden 130 vrouwen gesteund, waarvan 70% niet-Spaans (veel vrouwen van Zuid-Afrika, maar ook Marokko). Met name bij therapie is de taal een groot probleem bij niet-Catalaans sprekende vrouwen. Ze zijn dan ook zeer geïnteresseerd in hoe wij bij de Stichting Wezenlijk kunst inzetten als middel bij het omgaan met emotionele problemen. Zelf hebben ze goede ervaringen met ‘Biodanza’.

Muziekles op Escola Angela Roca.

Tenslotte bezochten we Escola Angela Roca. Dit is een basisschool in een deel van de stad waar veel migranten wonen en waar een bijzonder kunstproject gerealiseerd wordt. Op een openbare school wordt er normaal gesproken 5 uur per dag les gegeven, maar voor dit project is dit opgehoogd naar 6 uur. Iedere leerling heeft 2 dagen in de week een extra uur waarin hij/zij bezig is met een vorm van kunst of muziek. De kleuters maken in 5 lessen kennis met theater, beeldende kunsten, dans en lichaamspercussie). Vanaf 6 jaar kiezen ze een van deze onderdelen om in verder te gaan en vanaf 8 jaar mogen ze er ook een instrument (gitaar of saxofoon) bij kiezen. Op het eind van het jaar is er een grote voorstelling ‘Open Arts’ waarin alle kunstvormen bij elkaar komen en uitgevoerd worden door alle leerlingen (alle leeftijdsgroepen). De motivatie van dit project is om alle leerlingen vrij toegang te geven tot kunst en de culturele omgeving, sociale cohesie door talent voor muziek en kunst en talent te ontwikkelen en te promoten. Na de presentatie gingen we in diverse klassen kijken naar de uitvoering van de kunstlessen. Dit was mooi om te zien en de leerlingen vonden het ook erg leuk dat we kwamen kijken.

Vol van alle indrukken vlogen we terug naar Nederland. Tijd om alles te verwerken en conclusies te trekken over wat we van al deze bezoeken geleerd hebben. Daarover een volgende keer meer.

Login (0)

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Ultime discussioni

Key Action 2 Erasmus Plus partenariati di cooperazione

Mi farebbe piacere un confronto con altri project manager o con presidenti di associazioni no profit che intendono presentare una candidatura per la Azione Chiave 2 allo scopo di collaborare insieme.

Altro