chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Nieformalne przestrzenie edukacyjne w instytucjach kształcenia dorosłych - lub: nauka i praca w czasach cyfrowej transformacji

27/09/2019
by Maximilian Welter
Tungumál: PL
Document available also in: DE CS EN

/is/file/paper-3033204800pxljpgpaper-3033204_800pxl.jpg

Informelle Lernräume in Einrichtungen der Erwachsenenbildung

Nieformalne przestrzenie edukacyjne w instytucjach kształcenia dorosłych – lub:

Nauka i praca w czasach cyfrowej transformacji

Jednym z najczęściej zadawanych pytań, które napotykamy na naszej drodze jako podmioty tworzące organizacje zajmujące się kształceniem dorosłych i kształceniem ustawicznym, jest pytanie o najważniejsze zmiany dla osób prowadzących szkolenia w kontekście transformacji cyfrowej. Od 2015 roku w k.o.s zajmujemy się tematem „digitalizacji w kształceniu ustawicznym" w finansowanym ze środków publicznych projekcie „weitergelernt“. Naszą misją jest wspieranie instytucji kształcenia ustawicznego w Berlinie w dostosowywaniu ich rozwoju kadr i usług do nowych (cyfrowych) wyzwań.

Pytania związane z nauką w przestrzeni cyfrowej nie są niczym nowym. Już na początku lat 90-tych, w kontekście wprowadzenia multimedialnego oprogramowania do nauki i pierwszych ofert e-learningowych, opracowano pierwsze koncepcje edukacji na potrzeby zmienionego procesu uczenia się. W trakcie rozwoju Web 2.0 i różnych form korzystania z i przez otwarte zasoby edukacyjne (OZR), webinary i masowe otwarte kursy online (MOOCs), aktualnym wyzwaniem jest nadal dalszy rozwój koncepcji nauczania w kontekście nowych ofert edukacyjnych.

Tylko jak to się może udać? W jaki sposób instytucje mogą dalej rozwijać istniejące (cyfrowe) oferty edukacyjne? A jakie kompetencje należy rozwijać na poziomie podmiotów i organizacji?

Social blended learning

Jedna z możliwości, z którą mamy bardzo dobre doświadczenia w kształceniu dorosłych, nawiązuje do Annette Kuhlmann i Wernera Sautera. Mówią oni o nieformalnym samoorganizowanym uczeniu się w sieciach (cyfrowych), a dokładniej o tak zwanym „social blended learning“. Ten system nauczania również nie jest w żaden sposób nowy. Jednak jak już powiedział Karl Valentin: „Wszystko zostało już powiedziane, ale nie przez wszystkich." I czasami rzeczy potrzebują trochę czasu, by odnaleźć swoje miejsce.

Ale czym jest social blended learning i dlaczego nadaje się do kształcenia dorosłych? Według Kuhlmann/Sautera, jest to zorientowane na kompetencje blended learning, które jest powiązane z wymagającym projektem praktycznym i ma na celu umożliwienie nieformalnego, samoorganizowanego i połączonego w sieć uczenia się z włączeniem social software.

Blended learning

A więc po kolei. Blended learning oznacza hybrydowe podejście do nauki, które łączy wirtualne i niewirtualne przestrzenie do nauki – to jest połączenie tradycyjnego nauczania bezpośredniego i oferty online. Oba podejścia mogą znacznie różnić się stopniem wirtualizacji. Zarówno oferta edukacyjna, która jest realizowana głównie bezpośrednio, wzbogacona jedynie o pojedyncze elementy online, jak i oferta edukacyjna, która jest realizowana głównie online, i którą otwiera wspólna impreza inauguracyjna, określane są jako formaty blended learning. A więc uwaga: formaty blended learning mogą się od siebie różnić!

Projekt praktyczny

Ten własny wymagający projekt praktyczny ma na celu zapewnienie, że osoby uczące się organizują własne nabywanie kompetencji w ramach systemu kształcenia, począwszy od własnego zdefiniowania celów, poprzez koncepcję, projektowanie i wdrażanie treści, aż po monitorowanie postępów. Dlaczego jest to ważne? Ponieważ staje się to rzeczywistością tylko poprzez wybór własnego problemu, przeszkody lub pomysłu: Moim życzeniem jest stawienie czoła temu problemowi. Sam jestem zainteresowany rozwiązaniem i dlatego jestem bardzo zmotywowany, aby je znaleźć. Projekt praktyczny powinien być zatem projektem, który porusza mnie w moim własnym kontekście zawodowym, który mnie zajmuje, który być może przeszkadza mi od jakiegoś czasu lub po prostu przemawia do mnie.

W kontekście digitalizacji może to być na przykład cyfrowe wzbogacenie już opracowanej i pomyślnie wdrożonej oferty edukacyjnej. Albo wdrożenie wewnętrznych procesów komunikacji organizacyjnej lub wewnętrznego zarządzania wiedzą za pomocą aplikacji cyfrowej.

Social software

Póki co, wszystko jasne. Ale do czego nam jest teraz potrzebne social software? Albo: co to w ogóle jest? Wikipedia odnosi się do definicji autorstwa Tom Coatesa, pioniera w dziedzinie social software. Według Coatesa jest to oprogramowanie, które „wspiera, rozszerza lub wywodzi ludzkie zachowania społeczne". Według Coatesa social software powinien spełniać cztery nadrzędne funkcje: zarządzanie informacją, współpracę, komunikację oraz połączenie w sieć i zarządzanie tożsamością.

Kuhlmann/Sauter wskazują w swojej publikacji (str. 16), że stopień samoorganizacji silnie wzrósł wraz z rozwojem e-learningu w ostatnich latach. Na przykład, samoorganizacja może zostać łatwiej wdrożona przy pomocy funkcji współpracy i komunikacji Web 2.0 (w tym social software). Web 2.0 „opiera się na emancypacji uczących się, którzy aktywnie wnoszą swoją wiedzę [...] i wspólnie ją rozwijają”.

Ale czy samoorganizacja oznacza, że uczniowie sami zarządzają swoimi interesami? Nie! Nieformalny format social blended learning może być również wspierany przez asystentów dydaktycznych, czyli osoby z doświadczeniem w tym formacie, które mogą udzielać informacji zwrotnych przy wyborze własnego, praktycznego projektu, tworzyć i moderować przestrzeń cyfrową social software lub być poproszone o ocenę realizacji poszczególnych kamieni milowych projektu. Według Sautera wielkim wyzwaniem jest jednak to, że uczniowie muszą nauczyć się poruszać w obrębie wspólnoty praktyk w ramach architektury nauczania, aktywnie (ale asynchronicznie) wymieniać informacje z innymi uczącymi się w infrastrukturze technicznej social software oraz wspólnie zastanawiać się i dalej rozwijać swoje indywidualne działania edukacyjne poprzez wymianę.

Rozwój kompetencji

Ta specjalna architektura nauczania powinna umożliwić uczącym się rozwijanie ich kompetencji osobistych i szkolenie umiejętności rozwiązywania problemów poprzez komunikację i współpracę. To właśnie te umiejętności odgrywają szczególną rolę w udanym kształtowaniu transformacji cyfrowej.

W tym miejscu warto spojrzeć w przeszłość. Ponieważ, jak powiedział Galileusz: „Nie możesz człowieka nauczyć niczego, możesz mu tylko pomóc odnaleźć to w sobie". A w czasach transformacji cyfrowej ten powrót do przeszłości jest być może najważniejszym pierwszym krokiem w kierunku nauki zorientowanej na problemy w dziedzinie kształcenia dorosłych.

A teraz?

Masz pytania dotyczące architektury nauczania lub odpowiednich projektów praktycznych? Zadaj je tutaj w komentarzach, na Twitterze lub drogą mailową.

Zaloguj się teraz i dołącz do dyskusji!


O autorze: Maximilian Welter jest referentem do spraw rozwoju organizacyjnego i personalnego w k.o.s GmbH w Berlinie. Jako audytor DIN ISO 29990 i konsultant KODE® od lat intensywnie angażuje się w kwestie uczenia się samoorganizacyjnego i organizacyjnego w instytucjach kształcenia dorosłych. Jest również ambasadorem EPALE Niemcy.


Więcej wpisów na blogu Maximiliana Weltera:

Strategia mediów społecznościowych dla organizacji zajmujących się kształceniem dorosłych (DE)

Doradztwo edukacyjne jako ważny element uczenia się przez całe życie (DE)

Narzędzia cyfrowe w edukacji dorosłych – przekleństwo czy błogosławieństwo? (DE)

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Displaying 1 - 10 of 15
  • Maximilian Welter's picture
    In Folge 20 des VHScast von der Servicestelle Digitalisierung des Landesverbands der Volkshochschulen in Schleswig-Holstein gibt es noch einmal einen exklusiven Blick hinter die Kulissen des LearningLabs: https://vhscast.de/vhscast020-lernraeume-und-kompetenzentwicklung-fuer-d...
  • Maximilian Welter's picture
    Auch ganz frisch erschienen zum Thema Digitalisierung (in) der Bildung: "Der große Verstärker. Spaltet die Digitalisierung die Bildungswelt?" https://www.bpb.de/shop/zeitschriften/apuz/293136/bildung-und-digitalisierung
  • Christine Bertram's picture
    … die die BPB da herausgegeben hat. Ich finde es nur schade, dass das Thema offensichtlich immer nur für junge Menschen gedacht wird. Klar ist das wichtig, aber die älteren Generationen werden abgehängt. Und wer nicht abgehängt werden will, kann sich als "Freizeitspaß" drum kümmern.
  • Maximilian Welter's picture
    Ja, gerade das Gap zwischen alt und jung oder die Probleme der "digital Natives" im Vergleich zu denen der "digital Immigrants" im digitalen Raum oder Fragen der Haltung gegenüber Fragen des Alters ...
    Und der Fokus liegt stark auf Kita, Schule und Uni. Wo ist die Weiterbildung? 
    Alles Themen für EPALE! :)
  • Heike Kölln-Prisner's picture
    Nur um noch mal das Offensichtiliche zu betonen: es ist nicht nur ein Gap zwischen alt und jung zu finden, sondern auch eines, das entlang der Bildungserfahrung entsteht. Und auch bei jung. Die nutzen selbstverständlich Social Media, lernen aber oft noch sehr konservativ-analog. ODer lernen nach ihrem Selbstverständnis gar nicht, weil sie es auch nicht wollen (stimmt natürlich nicht, aber das ist oft das Selbstkonzept). Da gibt es also noch viel zu tun.....
  • Christine Bertram's picture
    … ne Blog-Reihe oder einen Podcast (huh!) zu machen. Wäre sicherlich eine spannende Diskussion.
  • Tino BOUBARIS's picture
    Ich denke dass ein Podcast nicht das richtige Format für dieses Thema ist, das in vielen Bildungseinrichtungen bisher nur unzureichend diskutiert wird. Daher würde ich mir einen Schwerpunkt zum Thema wünschen, dann gerne auch in Kombination mit einem Podcast aus der Praxis.
  • Christine Bertram's picture
    Für die Anregung... es stimmt, es ist ein ziemlich komplexer Themenbereich, der sich in einem Themenschwerpunkt vielleicht besser verarbeiten lässt, als im reinen Audioformat.
  • Maximilian Welter's picture
  • Sibilla Drews's picture
    Danke! Die Veranstaltung klingt spannend und ist vorgemerkt.