chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE - e-Platforma za obrazovanje odraslih u Europi

Blog

Oproep tot een genuanceerder beeld van basisvaardigheden van volwassenen

21/09/2020
po NSS EPALE Nederland
Jezik: NL
Document available also in: FI EN ES SV BG ET DE SK LV

Het spectrum van basisvaardigheden die volwassenen nodig hebben, is vaak breder dan wat grootschalige onderzoeken laten zien. Photo: Chermiti Mohamed
Auteur: Markus Palmén. Dit blog verscheen oorspronkelijk in het Fins.

Basisvaardigheden zijn een voorwaarde om in de samenleving te kunnen functioneren. Volgens het PIAAC-onderzoek beschikken Finse volwassenen over goede basisvaardigheden. Het globale beeld dat met dit soort grootschalige onderzoeken wordt geschetst, doet echter geen recht aan de grote verschillen in basisvaardigheden die er bestaan. Maarit Mäkinen, onderzoeker van de Universiteit van Tampere, roept dan ook op tot een bredere definitie van basisvaardigheden. En Jyrki Sipilä, werkzaam bij het Instituut voor Volwasseneneducatie in Helsinki en zeer ervaren op het gebied van educatie van basisvaardigheden, zou graag een specifieke, gedifferentieerde onderwijsaanpak zien voor mensen die hun basisvaardigheden willen verbeteren. 


Basisvaardigheden zijn capaciteiten die volwassenen in staat stellen om volwaardige burgers te zijn en bij te dragen aan de nationale economie. Er bestaan geen eenduidige definities voor basisvaardigheden en soms zijn ze ook cultureel bepaald. Over het algemeen onderscheiden we echter de basisvaardigheden geletterdheid, rekenvaardigheid en digitale vaardigheden. Bij geletterdheid gaat het ook om tekstinterpretatie en kritische leesvaardigheid. Numerieke vaardigheden zijn nodig om berekeningen uit te voeren en voor het interpreteren van uiteenlopende grafieken en indicatoren. En bij digitale vaardigheden gaat het om technologisch inzicht, maar ook om kritische mediageletterdheid. Gezondheidscompetentie en financiële geletterdheid vormen nog een andere groep basisvaardigheden.

In dit artikel gaan we in op de achtergronden van basisvaardigheden, het speciale thema van EPALE voor juli-september, en richten we ons op de volgende vragen: hoe is het op dit moment gesteld met de basisvaardigheden van Finse volwassenen? Hoe worden basisvaardigheden onderzocht en welke boodschap wil de onderzoeksgemeenschap aan beleidsmakers in het onderwijs overbrengen? Welke vorm van basisvaardighedeneducatie zou vanuit pedagogisch oogpunt het meest productief zijn?
 

Volwassenen in Finland beschikken over het algemeen over voldoende basisvaardigheden

Het internationale basisvaardighedenonderzoek PIAAC van de OESO is één van de belangrijkste informatiebronnen in de discussie over basisvaardigheden. Ook de classificatie van basisvaardigheden aan het begin van dit blog is op dit PIAAC-onderzoek gebaseerd. 

Uit het meest recente PIAAC-onderzoek blijkt dat de basisvaardigheden van Finse volwassenen in Europees opzicht uitstekend te noemen zijn. Als risicogroepen in Finland noemt PIAAC immigranten, ouderen en mensen die van onderwijs zijn uitgesloten. Binnen Europa blijken er grote verschillen te zijn, met name op het gebied van digitale en rekenkundige vaardigheden. 
 

Leeftijd en accumulatie van vaardigheden zijn belangrijke bepalende factoren voor het vaardighedenniveau 

Maarit Mäkinen van de Universiteit van Tampere heeft onderzoek gedaan naar basisvaardigheden. Hoewel ze het eens is met het positieve beeld dat het PIAAC schetst van het vaardighedenniveau van Finse volwassenen, waarschuwt ze voor het trekken van al te directe conclusies uit het onderzoek.

- Een strakke verdeling in bevolkingsgroepen heeft geen zin, omdat bijvoorbeeld het vaardigheidsniveau van immigranten sterk varieert afhankelijk van de redenen waarom zij migreren. Leeftijd lijkt de achtergrondfactor te zijn die de vaardigheden het meest beïnvloedt. Verder is het zo dat mensen die al een hoog opleidingsniveau hebben, onderwijs en opleidingen accumuleren.

Met de term ‘accumulatie’ verwijst Mäkinen naar het fenomeen dat hoogopgeleiden eerder geneigd zijn om door te leren en dat werkgevers eerder opleidingsmogelijkheden zullen bieden aan mensen met een goede functie.

- Laagopgeleide werknemers worden vaak uitgesloten van scholing, en moeten zelf zorgen voor permanente educatie en aanvullende scholing. Dit is een echt probleem dat moet worden aangepakt, benadrukt Mäkinen.

Een oplossing voor accumulatie van vaardigheden ziet Mäkinen in initiatieven op het gebied van onderwijsbeleid die het ook voor oudere werknemers en laagopgeleiden gemakkelijker maken om hun vaardigheden up-to-date te brengen. Mäkinen werkt mee aan een project met de naam Taikoja II . Het gaat om een netwerk voor de coördinatie van Taito, een programma van het ministerie van Onderwijs en Cultuur ter verbetering van de basisvaardigheden. Zo verzorgde het netwerk bijvoorbeeld projecten voor digitale opleidingen voor werknemers in de zorg- en handelssector die nooit eerder dergelijke kansen kregen.
 

Educatie van basisvaardigheden moet worden gedifferentieerd

Jyrki Sipilä is directeur Basiseducatie bij het Instituut voor Volwasseneneducatie in Helsinki, dat onderwijs in basisvaardigheden voor volwassenen verzorgt, door middel van algemene volwasseneneducatie, integratietrainingen en basiseducatie voor immigranten. Net als Mäkinen benadrukt Sipilä het belang van gericht onderwijs voor de verbetering van basisvaardigheden. In de praktijk betekent dit dat er speciale groepslessen moeten worden aangeboden waarin studenten hun basisvaardigheden kunnen oefenen, in plaats van basisvaardigheden simpelweg onderdeel te maken van het lesprogramma van andere opleidingen. Sipilä geeft een voorbeeld:

- In het kader van het rijksoverheidsproject Noste hebben we een opleiding tot computerrijbewijs A georganiseerd. Studenten die begonnen met lage ICT-vaardigheden, in veel gevallen met een lage opleidingsachtergrond, zouden minder succesvol zijn geweest als ze in groepen met kantoorpersoneel waren geplaatst, waar in een standaard tempo werd gewerkt. Als ze niet in een groep waren geplaatst waar op hun eigen niveau werd lesgegeven, zouden ze niet de steun en aanmoediging hebben gekregen die ze in die speciaal voor hen samengestelde groep wel kregen.

Met andere woorden, de specifiek ontwikkelde projecten en langetermijn-lesprogramma's van het Taikoja-netwerk spelen een centrale rol in het onderwijzen van basisvaardigheden. Mäkinen en Sipilä wijzen erop dat bij de planning van deze programma's moet worden geluisterd naar de pedagogische professionals op lokaal niveau, omdat dit de mensen zijn die de praktische uitdagingen kennen. 
 

Naar een bredere definitie van basisvaardigheden

Wie bepaalt welke basisvaardigheden in een samenleving nodig zijn, heeft veel politieke macht. Belanghebbenden als de onderzoeksgemeenschap hebben het PIAAC-onderzoek van de OESO bekritiseerd omdat hierin voor alle landen dezelfde gestandaardiseerde indicatoren worden gebruikt en omdat prioriteit wordt gegeven aan vaardigheden die het belangrijkst zijn voor de economie en het beroepsleven. Aan de andere kant gebruiken veel onderzoekers van basisvaardigheden het PIAAC als belangrijke bron. Er zijn tenslotte maar weinig organisaties die de middelen hebben om zelf soortgelijke grootschalige onderzoeken over dit onderwerp uit te voeren. 

Mäkinen zou graag meer nuances zien in de discussie over basisvaardigheden, die wordt gedomineerd door het in de ogen van de onderzoeker te beperkte PIAAC-onderzoek.

- Het zou een goed idee zijn om meer te kijken naar voorkeuren en doelen waar mensen zelf mee komen, zodat we een beeld krijgen van de basisvaardigheden die zij persoonlijk het belangrijkst vinden.

Mäkinen is verheugd over de aanpassingen in het nieuwe PIAAC-onderzoek, dat in het voorjaar van 2020 van start is gegaan. De bevindingen van dit onderzoek, dat ook in Finland wordt gehouden, zullen naar verwachting in 2021-2022 worden gepubliceerd. In het nieuwe PIAAC-onderzoek zijn adaptieve probleemoplossende vaardigheden geïntroduceerd als derde basisvaardigheid. Hiermee wordt beoordeeld hoe goed mensen in staat zijn om meerdere problemen tegelijk op te lossen of om te gaan met veranderende probleemsituaties, soms in technologierijke omgevingen.

- Deze welkome aanvulling weerspiegelt het complexiteitsdenken, dat past bij een wereld die onvoorspelbaar is en voortdurend verandert. De laatste tijd worden we door ontwikkelingen als de coronapandemie tenslotte steeds meer geconfronteerd met de complexiteit van onze wereld. Wie in onze huidige maatschappij wil kunnen functioneren, heeft niet langer genoeg aan drie basisvaardigheden.

 

Bronvermelding:

 

Voorgestelde blogs en bronnen:

 

De auteur, Markus Palmén (MSc/BA), is als freelance journalist, schrijver en producent actief op het gebied van online journalistiek en audiovisuele content. Ervaring met volwasseneneducatie deed Markus op als themacoördinator bij EPALE. Daarvoor was hij hoofdredacteur van het European Lifelong Learning Magazine (Elm) bij de Finse Stichting voor Levenslang Leren. In de wereld van het leren gaat de bijzondere interesse van Markus onder meer uit naar verschillende typen lerenden en algemene volwasseneneducatie. Twitter: @MarkusPalmen 


 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn Share on email