chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

e-Platforma za obrazovanje odraslih u Europi

 
 

Blog

Neformalno učenje na radnom mjestu – da li odrasli dobijaju kvalitetne rezultate?

27/12/2017
po EPALE MONTENEGRO
Jezik: HR
Document available also in: EN DA HU FR DE IT PL ES LT LV CS

/hr/file/non-formal-workplace-learningNon-formal workplace learning

Non-formal workplace learning

Veliki dio učenja na radnom mjestu nije formalan. EPALE tematski koordinator, Andrew McCoshan, sagledava ono šta znamo i šta ne znamo o tome, kao i probleme koji se javljaju sa aspekta kvaliteta.

 

Učenje na radnom mjestu se brzo počelo razvijati tokom preteklih godina ne samo kroz promovisanje i razvoj praktične obuke kod poslodavca na evropskom nivou. Međutim, veliki dio učenja na radnom mjestu je neformalne prirode, i to je razlog zbog čega veoma malo znamo o tome.

Šta je neformalno učenje?

Neformalno učenje, u skladu sa definicijama EU, označava učenje koje se odvija kroz planirane aktivnosti (u smislu ciljeva učenja, vremena učenja) gdje je prisutna neka vrsta podrške prilikom učenja (npr. odnos učenik-nastavnik); može pokrivati programe za vještine potrebne za rad, pismenost odraslih i osnovno obrazovanje za osipnike iz obrazovanja; veoma česti slučajevi neformalnog učenja obuhvataju obuku kod poslodavca, putem koje preduzeća osnažuju i unapređuju vještine svojih radnika kao što su IT vjetšine, strukturisano onlajn učenje (npr. korišćenjem otvorenih edukativnih resursa), kao i kurseve koje organizuju organizacije civilnog društva za svoje članove, ciljne grupe ili opštu javnost.

Nasuprot tome, formalno učenje označava učenje koje se odvija u organizovanom i strukturiranom okruženju, koje je naročito namijenjeno za učenje, a tipično vodi ka sticanju kvalifikacije, najčešće u obliku sertifikata ili diplome; obuhvata sisteme opšteg obrazovanja, inicijalnog stručnog obrazovanja i visokog obrazovanja.

Obavljanje značajne funkcije …

Neformalno učenje na radnom jestu jeste vitalni izvor učenja za odrasle. EU statistika pokazuje da tipično skoro jedna trećina ljudi koji su zaposleni učestvuje u neformalnom učenju koje finansira poslodavac, a koje se odnosi na njihovo radno mjestu tokom perioda od godinu dana, a da nekih 71 % od ukupnog broja sati koje odrasli provedu u neformalnom obrazovanju i osposobljavanju se odnose na posao i finansiraju ga poslodavci, iako postoje varijacije od zemlje do zemlje. 

Nema sumnje da učenje na radnom mjestu ima značajnu funkciju u osnaživanju poslodavaca i zaposlenih u smislu vještina koje su im potrebne, a koje se direktno odnose na njihov posao. Takođe, činjenica da veliki dio učenja odraslih sponzorišu poslodavci pokazuje koliko poslodavci popunjavaju prazninu za pojedince koji bi u suprotnom bili spriječeni da pohađaju obuke zbog finansijskog aspekta.

Međutim, postoje značajne praznine

Međutim, statistika pokazuje druge dvije jasne karakteristike:

  1. Postoji rodni jaz: 77% ukupnih sati koje odrasli muškarci u EU provode u neformalnom obrazovanju odnose se na posao i sponzorišu ih poslodavci, u poređenju sa 65 % među ženama. U nekim zemljama ovaj jaz je viši, npr. u Italiji i Češkoj, udio muškaraca je bio 19,0 i 17,1 % viši nego žena u 2011. godini. Razlozi za ovu nejednakost nijesu jasni. Mogu se odnositi na opšte šeme učešća u učenju i/ili drugim procesima na radnom mjestu, kao što je različit tretman muškaraca i žena u pogledu zarada i uslova rada.
  2. Postoji jaz u obrazovnim postignućima: Ljudi sa visokim obrazovnim postignućem češći su polaznici neformalnog obrazovanja koje sponzorišu poslodavci – oko 71% ljudi sa visokom ili višom stručnom spremom u poređenju sa 65,5% ljudi sa najvše srednjom stručnom spremom. Ovaj jaz je naročito veliki u nekim zemljama kao što su Poljska 75% odnosno 51%, Kipar 68% odnosno 49%; u drugim je to slično ili suprotno: npr. Bugarska 85% odnosno 95%, Španija 66% odnosno 66%, Italija 56% i 58%, Portugal 77% i 64%. Razlozi za ove šeme su i dalje nejasni.

 

A neki ključni aspekti kvaliteta zahtijevaju dalje istraživanje

Polazna osnova za uspjeh neformalnog učenja na radnom mjestu jeste opseg u kome preduzeća razumiju potrebe za obukom svojih zaposlenih. Nažalost, u Izvještaju Cedefopa ističe se da poslodavcima često nedostaju znanja „o oblastima u koje treba da ulažu kada su u pitanju njihovi zaposleni kao i o nedostatku strategija za ulaganje u učenje na radnom mjestu ".

A šta sa samim učenjem? Veliki dio neformalnog učenja na radnom mjestu najviše omogućavaju sama preduzeća ili angažuju spoljne provajdere. Omogućavanjem obuke kod poslodavca najvjerovatnije je sredstvo čuvanja zaposlenih u velikim preduzećima, onima koja imaju strategije ljudskih resursa kao i dobro razvijene sisteme kvaliteta. Manja preduzeća, nasuprot tome, češće se oslanjaju na rastuće tržište kraćih programa obuke, koji se izvode lokalno i sve više onlajn. Malo se zna o ovim privatnim tržištima obuka, njihovim snagama i slabostima. Međutim, na takvim neregulisanim tržištima, često je izvjesno da postoji varijacija u kvalitetu i možemo se zapitati koliko je lako za preduzeće da nađe kvalitetnu obuku koja ispunjava njegove potrebe.

Prilika za kadar u obrazovanju odraslih

Potrebno nam je mnogo više istraživanja kako bismo znali da li odrasli dobijaju kvalitetne rezultate od neformalnog učenja na radnom mjestu. Međutim, posmatrano s pozitivne strane, ova vrsta učenja omogućava razvoj vještina koje su potrebne i poslodavcima i zaposlenima, a za mnoge odrasle ono predstavlja jedinu priliku da učestvuju u učenju.

Istovremeno, postoje značajna pitanja na koja treba dati odgovor o tome kako se prilike za učenjem raspodjeljuju na radnom mjestu, između muškaraca i žena, kao i između lica sa različitim nivoom stručne spreme. Nadalje, mnogi poslodavci, naročito mala i srednja preduzeća, bi vjerovatno vrednovali podršku prilikom identifikovanja njihovih potreba za obukom i omogućavanja kvalitetnih pružaoca obuke.

Čini mi se da kadar u obrazovanju odraslih i pružaoci iz javnog sektora imaju mnogo da ponude u tom smislu, imajući u vidu njihove vještine i ekspertizu. U nekim zemljama, kao što je Ujedinjeno Kraljevstvo, osmišljavanje i omogućavanje kratkih kurseva za poslodavce već predstavlja značajn dio rada pružaoca obrazovanja odraslih.


Andrew McCoshan radi u oblasti obrazovanja i osposobljavanja preko 30 godina. Više od 15 godina, on sprovodi studije i evaluacije za EU, a prije toga je radio kao konsultant u UK. Andrew je trenutno nezavnisni istraživač i konsultant, ekspert za ECVET u UK, i viši saradnik za istraživanja na Univerzitetu Dublin City u Irskoj.

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Prikaz 11 - 11 od 11
  • Slika korisnika Svetlana Mogilnaja

    Pilnīgi piekrītu, ka neformālā izglītība ļauj attīstīt prasmes, kas nepiecešamas gan darba devējam, gan darbiniekiem. Arī neformālās izglītības ietvaros var apgūt citu profesiju, pārkvalificēties un kļūt pieprasītiem darba tirgū.