Skoči na glavni sadržaj
Blog
Blog

Borba sa funkcionalnom nepismenošću uz pomoć škola druge šanse – primjer iz Srbije

What are the first words that come to your mind when you hear ‘second chance school’? For adult educators engaged in this filed, these may often be: functional illiteracy, poverty, marginalisation and social exclusion, early school dropouts, sensitive adult groups, refugees etc. While in today’s context of economic challenges being functionally literate does not mean being socially included, we can most certainly state that being functionally illiterate correlates highly with social marginalisation and exclusion.

Second Chance Education Serbian example

Funkcionalna pismenost nije dvodimenzionalna

Koje su prve riječi na koje pomislite kada čujete izraz „škole druge šanse“? Za edukatore odraslih koji se bave ovom oblašću, to često može biti: funkcionalna nepismenost, siromaštvo, marginalizacija i socijalno isključivanje, rani dropaut, senzitivne grupe odraslih, itd. Iako je putpuna nepismenost sve više ili u manje iskorijenjena u Evropi, borba se nastavlja kada je u pitanju smanjivanje broja funkcionalno nepismenih odraslih. Procjenjuje se da 55 miliona stanovnika EU starosti između 16 i 65 godina imaju poteškoća kada je u pitanju pismenost, dok EU ulaže sve veće napore u postizanje ambicioznih ciljeva definisanih Strategijom Evropa 2020 . Ovo pitanje postaje sve više komplikovano ako razmišljamo o funkcionalnoj pismenosti ne samo kao da/ne, ili zadovoljavajući/nezadovoljavajući nivo, već na nivou različitih „stepena“ kvaliteta. Postoji mnogo različitih načina razumijevanja funkcionalne pismenosti u evropskom kontekstu; ali na operativnom nivou i iz perspektive cjeloživotnog učenja, možemo smatrati lice funkcionalno psimenim ako ono posjeduje ključne ili osnovne kompetencije, koje je sposobno da koristi uspješno u svakodnevnom životu. Dok u današnjem kontekstu ekonomskih izazova, biti funkcionalno pismen ne znači biti socijalno uključen, možemo zasigurno tvrditi da biti funkcionalno nepismen je u velikoj korelaciji sa društvenom marginalizacijom i isključivanjem.

 

Primjer Srbije

Republika Srbija zauzima mjesto 39. na rang listi pismenosti  među 160 zemalja, gdje je procenat procijenjene pismene populacije 98.1% (iako možemo špekulisati da je broj funkcionalno pismenih građana mnogo niži). Na osnovu podataka iz proteklih nekoliko decenija, ustanovljeno je da su brojni građani Srbije iznad 15 godina starosti osipnici iz osnovne škole ili nemaju formalno obrazovanje uopšte. Danas se koriste dvije različite politike za suzbijanje ovog problema: sprečavanje i Obrazovanje druge šanse. 

Projekat Druga šansa – Sistemski razvoj funkcionalnog elementarnog obrazovanja odraslih (FEEA) pokrenut je u Srbiji 2010. godine sa ciljem uspostavljanja sistema funkcionalnog elementarnog obrazovanja kombinovanog sa obrazovanjem za rad (III nivo formalnog obrazovanja – najniži nivo formalnog stručnog obrazovanja u Srbiji) kako bi se povećala zapošljivost, socijalna kohezija i ekonomski razvoj, a smanjilo siromaštvo. Ovaj projekat se zasniva na povezivanju obrazovanja i potreba tržišta rada, koncepta cjeloživotnog učenja i akcenta na životnim vještinama i kompetencijama. Finansirala ga je Evropska unija grantom od 4 miliona EUR, a realizovan je od strane GOPA grupe u konzorcijumu sa DVV-International, Evropskom asocijacijom za obrazovanje odraslih (EAEA) i lokalnim državnim partnerima u Srbiji: Ministarstvo obrazovanja, nauke i tehnološkog razvoja Instituta za pedagogiju i Andragogiju Univerziteta u Beogradu.

 

Kurikulum je organizovan unutar tri jednogodišnja ciklusa koji odgovaraju osmogodišnjem redovnom formalnom osnovnom obrazovanju, dok on takođe obuhvata i stručno osposobljavanje po izboru polaznika. Kursevi osnovnog obrazovanja,  kao što su srpski i engleski jezik, matematika, nauke, digitalna pismenost itd. posebno su osmišljeni za odrasle. Pored toga, novi predmeti se uvode kao što su Odgovoran život u civilnom društvu i Preduzetništvo. Ovaj veliki projekat zahtijevao je restrukturiranje i obnavljanje starih osnovnih škola za odrasla lica, a takođe je zahtijevao da se naprave nove učionice u za odrasle u 80 osnovnih i 75 srednjih stručnih škola. Cilj je bio da ove učioince budu održive u budućnosti i da ih država Srbija u potpunosti finansira. Više od 1000 nastavnika je prošlo dodatne andragoške obuke kako bi ugradili strategije i vještine neophodne za podučavanje odraslih polaznika. Od uvođenja Bijele knjige „Podučavanje i učenje: Ka društvu koje uči’’, od strane Evropske komisije, što je dovelo do pokretanja pilot projekata škola druge šanse 1997. godine, Srbija predstavlja značajan primjer u kontekstu Škola druge šanse.

 

Škole druge šanse u Evropi

Danas, Evropska asocijacija gradova za škole druge šanse  (čija se generalna skupština održava 22. septembra 2017. godine u Sopotu, Poljska) jedina je evropska mreža posvećena daljem razvoju obrazovanja druge šanse. Širom Evrope, škole druge šanse čvrsto su zasnovane na principima multi-pismenosti (jezici, numerička i digitalna pismenost). One pružaju odraslima osnovno stručno obrazovanje i osposobljavanja, a razvijaju i lični potencijal odraslih, uključujući stimulisanje njihove nezavisnosti, samouvjernosti i motivacije. To je vjerovatno krucijalno za podizanje sopstvenih šansi odraslih lica nakon što dobiju tzv. Drugu šansu. Jedan od najprimjećenijih atributa onih koji su ostali iza ranog formalnog obrazovnog sistema jeste nedostatak njihove perspektive. To je u rasponu od njihove potpune nesposobnosti da vide sebe u društveno-ekonomskoj budućnosti, fokusirajući se na svakodnevno preživljavanje, sve do nedostatka prepoznavanja prilika za unapređenje kvaliteta života. U savremenim društvima, formalno obrazovanje je, bez svake sumnje, jedno od najznačajnijih tehnologija osavremenjivanja samog sebe. Sve dok je to slučaj, Škole druge šanse će ostati možda čaj i jedini spas za nevidljive zajednice koje su ostavljene zabačene u našoj realnosti od kojih nas dijeli samo jedan „klik“.


Aleksandar Bulajić je asistent predavač i student doktorskih studija na Filozofskom fakultetu, Odsjek za andragoguju, Univerziteta u Beogradu, i zamjenik urednika međunarodnog akademskog časopisa Andragoške studije. Završio je osnovne andragoške studije na Univerzitetu u Beogradu, a magistrirao u oblasti psihologije i obrazovanja na Univerzitetu u Kembridžu, a takođe je radio u međunarodnoj kompaniji (Telenor) unutar Sektora za učenje i razvoj ljudskih resursa. Aleksandar je objavio 15 članaka na različite teme u oblasti obrazovanja i učenja odraslih kao što su: samousmjereno učenje, konstruktivno i eksperimentalno učenje, multikulturološko obrazovanje, rod/maskulinitet u učenju odraslih i radna memorija i učenje odraslih. Fokus njegovog sadašnjeg istraćivanja jesu kognitivni aspekti učenja u odraslom dobu i pismenost odraslih.

Login (10)

Želite li drugi jezik?

Ovaj je dokument također je dostupan i na drugim jezicima. Odaberite jedan od njih u nastavku.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Najnovije rasprave

EPALE rasprava: budućnost učenja odraslih

U srijedu, 8. srpnja 2020., od 10:00 do 14:00 sati, EPALE će biti domaćin online rasprave o budućnosti učenja odraslih. Razgovarajmo o budućnosti područja obrazovanja odraslih i novim izazovima i mogućnostima. Online raspravu vodit će stručnjakinja EPALE-a Gina Ebner, generalna tajnica EAEA-e.

Više