chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Euroopa täiskasvanuhariduse veebikeskkond

 
 

Ajaveeb

Odgovornost i prava građana u BiH

18/06/2018
looja Maja Antic
Keel: HR

Ustav BiH Član I, tačka 2. u kojoj je definisano da je BiH demokratska država koja će djelovati po zakonu i sa slobodnim demokratskim izborima; samo je jedan od načina – prava i izbora koji imaju građani BiH na osnovu ustava koji je nastao 1995 kao rezultat Opšteg okvirnog mirovnog sporazuma koji je potpisan u Dejtonu na osnovu bazičnih dokumenata na kojima je zasnovan a koji su sklopljeni u Ženevi i Njujorku u septembru 1995., kao i međunarodnih konvencija. Ustav dakle predstavlja garant za sva prava i načine aktivnog učešća građana.

Član II Ustava BiH je u cijelosti posvećen ljudskim pravima, samim tim građani BiH imaju demokratska prava učestvovanja kao i obaveze i odgovornosti koje su propisane Ustavom i zakonima.

Kroz obaveze i odgovornosti koje su po definiciji – prihvatanje djelovanja u skladu sa dužnostima koje neko dobije, građani BiH su obavezni da poštuju Ustav, kao i na poštovanje zakona koji su u skladu sa Ustavom, da glasaju na demokratskim izborima; da budu upućeni u javne poslove, kao i da učestvuju u javnim poslovima, da plaćaju poreze i dr.

Dakle preuzimanje odgovornosti u kontekstu demokratije znači prihvatanje i poštovanje određenih moralnih i zakonskih obaveza. Međutim, osim obaveza i dužnosti koje imaju građani, oni kroz Ustav imaju pravo da na različite načine budu aktivni i svojim aktivnim učešćem djeluju za svoje blagostanje, svojih porodica, institucija i države.

Neki od načina aktivnog učešća građana su: glasanje na lokalnim, entitetskim i državnim izborima, lobiranje, učešće u političkim diskusijama, praćenje informacija putem medija, ocjenjujući njihovu tačnost, potpisivanje peticija, demonstriranje putem marševa, štrajkova, učešće u predizbornoj kampanji za kandidata, učešćem u predizbornoj kampanji kroz zalaganje za zakone koji su od posebnog interesa, obavljanjem javnih funkcija i na druge načine koji su legitimno i legalno pravo svakog građanina kao i kroz političku i društvenu akciju koje im obezbjeđuje Ustav BiH.

Dakle, vlast je samo jedan od najvažnijih dijelova demokretskog procesa u kojem bi trebalo da učestvuju svi građani ali je isto tako neophodno da građani znaju da nema demokratije bez njihovog aktivnog učešća; koje prvenstveno zavisi od obrazovanih, informisanih i aktivnih građana koji se brinu za održavanje prava pojedinaca i unapređenje zajedničkog dobra kojem treba svi da teže.

Ako želimo da demokratija BiH istraje moramo shvatiti da to nije „ mašina koja sama radi“ nego zahtijeva kontinuirano i posvećeno učešće aktivnog, obrazovanog i informisanog građanstva kojem trebamo kroz obrazovni proces svi zajednički da doprinesemo jer to i jesu naše dužnosti i obaveze kao ključnih aktera u samom procesu obrazovanja( profesora, nastavnika, predavača i svih koji učestvuju u nastavnom procesu).

Zatim građanske vještine učešća omogućavaju građanima da utiču na mjere javne politike i one su zapravo alatke građana preko kojih bilo da djeluju sami kao individue ili unutar neke grupe, mogu da uspješno učestvuju u donošenju odluka i promovisanju individualnih ili opštih interesa u vezi sa javnim pitanjima.

Posljednja komponenta obrazovanja za građane u demokratiji odnosi se na građanske dispozicije koje predstavljaju osobine potrene za očuvanje demokratske države. Ako građani žele da uživaju u privilegijama i pravima oni moraju da prihvate odgovornost za sebe kroz promovisanje opšteg dobra i konstruktivnom učešću u političkom i građanskom životu zajednice.

Ova vrsta odgovornosti zavisi od razvoja i praktikovanja osobina kao što su suzdržanost, civilizovanost, poštenje, povjerenje, upornost, hrabrost, pažljivost, tolerantnost, predanost pravdi i poštovanju za dignitet i vrijednost svake individue. A sve ove moralne osobine moraju se njegovati kroz različite društvene institucije, uključujući škole kroz obrazovanje u cilju održanja zdrave predstavničke demokratije. Za građansko znanje i aktivno uključivanje neophodno je u samom procesu obrazovanja spajanje ključnog sadržaja, procesa, vještina i dispozicija koje je potrebno za razvoj uspješnog i odgovornog građanstva u demokratiji što između ostalog u velikoj mjeri zavisi i od nas profesora koji svojim radom u obrazovanju direktno utičemo na ovu veoma važnu temu.

 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn