chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE - Euroopa täiskasvanuhariduse veebikeskkond

Uudistetoimetus

De Ambachtsacademie

15/01/2020
Keel: NL

De ambachtseconomie kampt al jaren met een tekort aan instroom van nieuwe vakmensen. Het kleinschalig ambacht heeft een aantal kenmerken:

  • vrijwel alleen zzp’ers werkzaam in branches met geringe omvang;
  • het vakmanschap wordt in de praktijk verkregen (en kan door het voorgaande punt niet in loondienst eigen worden gemaakt);
  • (zeer) geringe opleidingsbehoefte per branche;
  • geringe organisatiegraad;
  • geen cao;
  • geen O&O-fonds.

Denk bijvoorbeeld aan glazenier, goud- en zilversmid, haarwerkspecialist, of keramist.

De tekorten komen onder meer door een sterke focus op de kenniseconomie en verwaarlozing van de maakindustrie. De sector heeft echt toekomst, maar dreigt ten onder te gaan omdat er niet voldoende mensen kunnen worden opgeleid. In bestaande opleidingsstructuren zijn er voor de ambachtseconomie knelpunten in zowel kwantiteit en kwaliteit. 

 

Kwantiteit

Kwantiteit gaat over beschikbare basisopleidingen en deelnemers: 

  • in het Nederlandse beroepsonderwijs kan men zich op veel beroepen voorbereiden, maar ook op veel beroepen niet; er is bijvoorbeeld geen mbo-opleiding tot lijstenmaker, haarwerkspecialist of ambachtelijk ijsbereider;
  • opleidingen worden vaak alleen aangeboden als er voldoende inschrijvingen zijn. Dat is in veel ambachtelijke branches niet het geval. Het aantal op te leiden personen per jaar is te laag, waardoor sommige opleidingen jarenlang ‘dicht’ zijn, zoals bijvoorbeeld de opleiding tot rietdekker;
  • het aantal opleidingslocaties is daardoor ook vaak klein, en veel reguliere mbo-studenten kiezen (liever) voor een opleiding in de buurt; 
  • oudere mensen die zich, al dan niet gedwongen, willen omscholen moeten vaak een volledige nieuwe beroepsopleiding doen, bij een instelling die vooral ‘bevolkt’ wordt door jongeren en daar ook op gericht is. Dat is voor veel ouderen geen aantrekkelijke optie. 

 

Kwaliteit

Kwaliteit gaat over de aansluiting bij eisen en omstandigheden in de ambachtseconomie. Het mbo leidt op voor een startkwalificatie, en dat is in de praktijk een te smalle basis voor de kennis en kunde die een gespecialiseerd vakman nodig heeft om in de ambachtelijke sector, vakinhoudelijk en als ondernemer, goed te kunnen functioneren. Afgestudeerde mbo-ers kiezen in de praktijk vaak een andere loopbaan en komen zo nooit in de ambachtseconomie terecht.

Het kleinschalig ambacht heeft behoefte aan werknemers die met hun handen unieke dingen kunnen maken. De Ambachtsacademie is daarom opgezet als antwoord op deze ontwikkelingen. AmbachtNederland draagt de Ambachtsacademie en zet zich in als platform voor en door ondernemers in het kleinschalig ambacht. In 2018 werd de bouw en implementatie van de Ambachtsacademie gerealiseerd. Daarmee werd een ontwerp gemaakt en de uitwerking ervan in een opleidingsconcept dat past in de ambachtseconomie en waarmee mensen zich een vak kunnen eigen maken waarmee ze als ambachtelijk ondernemer in hun levensonderhoud kunnen voorzien. 


De noodzaak voor een dergelijk opleidingsconcept was dus hoog: het voortbestaan van de sector hangt er vanaf. In nog geen jaar tijd zijn de fundamenten gelegd voor een traject waarin ambachtsmensen zelf centraal staan en kunnen mensen in staat worden gesteld om hun ambities te realiseren.

De opleidingen zijn gebaseerd op het leerling-gezel-meestersysteem, in combinatie met e-learning. Het betreft een praktijkgerichte vorm van opleiden voor vakmensen. Leerlingen gaan in het bedrijf van een leermeester in de leer om de fijne kneepjes van het vak te leren en zullen gaandeweg in zekere mate bijdragen aan het productieproces. Ervaren ondernemers uit verschillende ambachtelijke branches hebben de opleidingen ontwikkeld. Zij hebben een zogenaamd beroeps- en diplomaprofiel opgesteld waarin is vastgelegd wat iemand moet ‘kunnen en kennen’ om succesvol ondernemer te zijn in het specifieke ambacht. Zij zijn hierbij ondersteund door een onderwijskundig bureau. Sinds de oprichting zijn zo’n 20 opleidingen voor verschillende ambachten ontwikkeld. Omdat het kleinschalig specialistisch ambacht voornamelijk door ondernemers (zelfstandigen zonder personeel) wordt uitgeoefend, is er in de opleiding ook een onderdeel gericht op het verkrijgen van voldoende kennis en vaardigheden op het gebied van ondernemerschap. Dit traject duurt tien dagdelen (verspreid over meerdere weken) en wordt centraal in het land verzorgd door Qredits. De opleiding wordt uiterlijk 1,5 jaar na start van de opleiding afgesloten met een gezellenproef (het examen). Verlenging is mogelijk indien leermeester en leerling tot de conclusie komen dat er meer tijd nodig is om het vak ‘in de vingers’ te krijgen. De duur van de opleiding is maximaal twee jaar.

Het was twee jaar lang uitproberen, goed samenwerken en uithoudingsvermogen tonen. En het werkt! Dankzij financiering van het ministerie van SZW was het bij de start voor werkloze vijftigplussers al mogelijk om een traject te volgen en nu kunnen ook werkloze veertigplussers van deze opleidingsmogelijkheid gebruik maken. Op dit moment zijn ongeveer honderd vijftigplussers in de leer bij een ambachtelijk ondernemer. Zodoende kunnen ze zelf als vakkundig professional aan de slag en wordt de toekomst van de ambachtseconomie verstevigd. 

Wat begon als een droom van enkele ambachtslieden, werd realiteit: in de ambachtsacademie is sprake van een goede match tussen leermeester en leerling. Ambachtelijke ondernemers leiden leerlingen binnen hun bedrijven op. Inmiddels hebben de eerste leerlingen hun gezellenproef succesvol afgelegd. Zij zijn als vakbekwame ambachtslieden gestart, of beginnen binnenkort. In januari 2020 worden de eerste diploma’s officieel uitgereikt door Minister Wouter Koolmees.

Meer informatie over de Ambachtacademie:

https://www.ambachtnederland.nl/de-ambachtsacademie-beeld

https://www.youtube.com/watch?v=Y-d-GEE3peo&feature=youtu.be 

https://www.ambachtnederland.nl/sites/default/files/2018%2012%2021%20Noordhollands%20Dagblad.PDF

 

We horen graag wat u van dit artikel vond: maak dan hier een profiel aan en laat uw reactie achter. 
 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn