chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Euroopa täiskasvanuhariduse veebikeskkond

 
 

Ajaveeb

Jak nie błądzić?

30/06/2019
by Rafał Żak
Keel: PL

Na trenerów czyha wiele pułapek, związanych z dobieraniem metod pracy szkoleniowej i treści merytorycznej szkoleń. Zatrzymajmy się na tym chwilkę. Najpierw na tym, jakie błędy najczęściej popełniamy, później na tym – jak ich unikać. 

  

Model błędów trenera

Na początek podzielę się rewolucyjnie prostym modelem błędów trenera, który niegdyś sobie obmyśliłem. Otóż zgodnie z nim trener może zbłądzić na dwa sposoby. Po pierwsze może źle dobrać elementy merytoryczne, z których będzie korzystał w trakcie zajęć. Po drugie, może wadliwie wybrać metody uczenia uczestników swoich szkoleń. Z jednej strony może zbłądzić co do treści, z drugiej zbłądzić co do formy. Kiedy piszę „zbłądzić” mam na myśli wybieranie koncepcji, teorii, modeli, których efektywność nigdy nie została potwierdzona w drodze badań. 

  

Taki układ daje nam cztery możliwości, każda z nich ma swoje konsekwencje. Niektóre z nich – jak się okaże – są lepszym połączeniem od innych. Wygląda to tak:

  

+/+

Trener dobrze dobiera treści merytoryczne, a na dodatek dobrze dobiera metody uczenia tych treści. Wszyscy są zadowoleni. Wartościowe narzędzia sprawnie trafiają do uczestników. Pojawia się w ich życiu nowa wiedza, rozwijają się ważne umiejętności, nabierają właściwych postaw. 

+/-

Trener dobrze dobiera treści merytoryczne, ale niestety źle dobiera metody uczenia tych treści. Wybiera takie, które nie gwarantują efektywności uczenia. W tym układzie stratni są uczestnicy. Trener dobrze wybrał dla nich teorie, narzędzia i modele. Ale nie jest w stanie ich dobrze przekazać. Gdyby był bardziej profesjonalny, skorzystali by bardziej. 

-/-

Trener źle dobiera treści merytoryczne, a na dodatek źle dobiera metody uczenia tych treści. W zasadzie sytuacja nie jest tutaj dramatyczna. Wprawdzie trener wybrał mało wartościowe modele, ale przynajmniej nie potrafi efektywnie ich nauczyć. Uczestnicy mogliby „oberwać” bardziej. I tak właśnie dzieje się w ostatniej konfiguracji. 

-/+

Trener źle dobiera treści merytoryczne, ale dobrze dobiera metody uczenia ich. Wydaje się, że to najgorsza możliwa opcja. Sprawny warsztatowo trener efektywnie uczy uczestników koncepcji, które lepiej byłoby trzymać pod kluczem. 

/et/file/labyrinth-17380391280jpglabyrinth-1738039_1280.jpg

   

Prosta droga weryfikacji

Mam wiele swoich sposobów weryfikacji treści, które do mnie docierają. Wśród nich szczególnie trafia do mnie metoda polegająca na zadaniu sobie kilku pytań, zaproponowana przez Zimbardo, Johnsona i McCanna w książce „Psychologia. Kluczowe koncepcje.”[1]Autorzy proponuję sześć pytań, ja pozwolę sobie ograniczyć ich listę do czterech moim zdaniem najbardziej użytecznych w codziennym stosowaniu. 

 

Działa to tak. Kiedy poznajesz jakieś twierdzenie, model, narzędzie zadaj sobie kolejno kilka pytań, które pozwolą ci zweryfikować to, z czym masz do czynienia. Jasne, że takie narzędzie nie jest jakimś ostrym ostrzem, zero-jedynkowym sprawdzianem poznawanych teorii. Raczej wskazuje nam na jakie elementy powinniśmy zwrócić uwagę w pewien uporządkowany sposób. 

 

Jakie jest źródło informacji?

Pierwsze pytanie to pytanie kto do mnie mówi, kto jest autorem danego twierdzenia, pomysłu, modelu, narzędzia. Najłatwiej zacząć od pytania: „Czy ktoś, kto opowiada nam o jakości danego rozwiązania, nie jest czasem tym, kto na nim zarabia?”. Nie chodzi o to, że autorzy narzędzi nie mogą ich sprzedawać, chodzi o to, że kiedy tak właśnie się dzieje to może to wpływać na ich dobór argumentów i dowodów działania metody. Znacznie lepiej będzie przyjrzeć się temu, czy mamy do dyspozycji też zdania niezależnych osób i środowisk. 

 

Czy twierdzenie jest umiarkowane czy kategoryczne?

Powinniśmy być szczególnie ostrożni, kiedy słyszymy twierdzenia zaczynające się od słów Zawsze, Każdy, Wszyscy. Nie mało takich pojawia się na rynku rozwoju kompetencji. Warto pamiętać, że standardowe twierdzenia wynikające z badań naukowych raczej przypomina konstrukcję typu: „65 % osób w badaniu zachowało się z opisywanym mechanizmem”, „Zagadnienia wymaga dalszych badań”, „Wynik sugeruje, że….” A jeśli już słyszymy, że stwierdzenie jest mocne i kategoryczne niech nam się przypomni zdanie Carla Sagana, który napisał, że nadzwyczajne twierdzenia wymagają nadzwyczajnych dowodów. 

  

Jakie są dowody?

Kluczowe pytanie. Jakie dowody mają autorzy pomysłu na poparcie swojej tezy. Czy to tylko wnioski wyciągnięte z pojedynczego studium przypadku? Czy systematyczna obserwacja wielu takich studiów przypadku? Czy przeprowadzono badania eksperymentalne lub korelacyjne? Czy te badania ktoś replikował? Czy – wreszcie – było ich na tyle dużo, że udało się wykonać solidną metaanalizę wszystkich badań z danego zakresu. 

 

Czy zagadnienie powinno uwzględniać wiele perspektyw?

Za każdym razem, kiedy skomplikowane zagadnienie wyjaśniane jest prostą odpowiedzią, powinniśmy nabrać większej czujności. Kiedy słyszymy proste rozwiązania skomplikowanych problemów, typu „milionerzy wstają wcześniej i czytają więcej książek od biednych” albo „wystarczy trzymać się tej metody, żeby okazać się efektywnym menedżerem” lepiej będzie poszukać pomysłów, które potrafią spojrzeń na temat szerzej. 


[1]Psychologia. Kluczowe koncepcje t.1 Zimbardo / Johnson / McCann / str. 29 

  

Rafał Żak – trener / coach / autor / mówca. Zajmuje się rozwojem ludzi i organizacji. Promuje rozwój oparty na dowodach. Autor książek „Rozwój osobisty. Instrukcja obsługi” oraz „Nie myśl, że NLP zniknie”. Ambasador EPALE.

  

Zobacz także:

Trener wychodzi przed tłumy
AAAAA potrzebuję ćwiczenia…
Czy na pewno chcesz być trenerem?
O co chodzi? Trener analizuje potrzeby. Tak troszkę analizuje
Badam sobie, badam a tu licho mnie kusi…
Kto nie ryzykuje, ten nie pije szampana!
Rytuały szkoleniowe
Rady trenera w średnim wieku cz. II

   

Jesteś trenerem, szkoleniowcem? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na temat pracy trenera dostępne na polskim EPALE

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
  • Kasutaja Radek Czahajda pilt
    Wspomniałeś o czymś, co mocno mnie uderzyło przy analizie badań dotyczących kreatywności. Wiele książek biznesowych i case wykorzystywanych na szkoleniach odnosi się do grup docelowych, z którymi mamy niewiele wspólnego. Zupełnie inne czynniki mogą sprawiać, że ktoś stał się miliarderem niż te, które sprawiają, że ktoś staje się milionerem, przez co nie ma za dużo sensu doszukiwać się wzorców do naśladowania od razu u Billa Gates'a. Często badania dotyczą grupy, z którą nie mamy wiele do czynienia i chyba to też warto weryfikować :)