Pasar al contenido principal
News
Noticias

Edukacja kulturalna dorosłych

Rozpatrując rozwój sektora edukacji dorosłych na przestrzeni dziejów nie sposób nie zauważyć ogromnych zmian jakie zaszły w ostatnich dekadach. Przede wszystkim działania edukacyjne nie odbywają się już tylko i wyłącznie w tradycyjnych placówkach takich jak: szkoły, uczelnie, ośrodki nauczania języków obcych. Coraz częściej edukowania dorosłych podejmują się instytucje kultury typu muzea, galerie, biblioteki, teatry i filharmonie, wychodząc poza swoje tradycyjne funkcje. Poza podstawową aktywnością statutową organizują wykłady, warsztaty, kursy tematyczne. Należy przy tym podkreślić, że nierzadko instytucje kultury wspomniane przedsięwzięcia edukacyjne realizują poza swoją siedzibą, przygotowują wystawy plenerowe, niebiletowane koncerty na świeżym powietrzu, warsztaty w otwartej przestrzeni etc. Ich działania są odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie społeczne w obszarze edukacji kulturalnej.

Edukacja kulturalna jest pojęciem interdyscyplinarnym. Zawiera w sobie zarówno wiedzę z dziedziny pedagogiki, wychowania, edukacji, jak i kultury. W literaturze przedmiotu jak i publicystyce funkcjonuje wiele definicji edukacji kulturalnej. Ich wspólnym atrybutem jest kształtowanie i nieustanne podnoszenie kompetencji kulturowych społeczeństwa. Edukacja kulturalna jest to przekazywanie informacji i wywieranie wpływów dotyczących określonych zachowań uznanych za zgodne z kanonem kulturowym, ale też tworzenie warunków do rozwijania uczestnictwa w kulturze w postaci kreacji, aktywności twórczej poprzez zwiększanie oferty kulturalnej i artystycznej oraz wprowadzanie i poszerzanie działań z obszaru edukacji w instytucjach i podmiotach kultury.

Najważniejszymi celami edukacji kulturalnej wyznaczonymi podczas konferencji pedagogicznej w Genewie w 1992 roku są m.in.: wprowadzenie do wiedzy o dziedzictwie kulturowym, uczestnictwo w życiu kulturalnym, zaangażowanie w procesy upowszechniania kultury, uwrażliwienie na równoważną godność kultury i podstawową więź łączącą dziedzictwo ze współczesnością, edukacja estetyczna i artystyczna, kształcenie obywatelskie, przygotowanie do krytycznego korzystania z masowych środków przekazu, kształcenie wielokulturalne. O sposobach realizacji tychże celów najczęściej decyduje profil instytucji kultury, jej potencjał finansowy i kadrowy.

Efektywna edukacja kulturalna wymaga ścisłej współpracy ekspertów merytorycznych, animatorów kultury oraz przedstawicieli środowisk do których adresowane są programy edukacyjne. Należy przy tym podkreślić, że obecnie odbiorcy są bardziej wymagający, aniżeli przed 20 czy nawet 10 laty. Np. wizyta w muzeum nie ogranicza się już tylko i wyłącznie do obejrzenia ekspozycji, często połączona jest z wykładem tematycznym, prezentacją filmową, czy pokazem multimedialnym. Dlatego też placówki muzealne posiadają w swojej ofercie różnorodne programy skierowane do konkretnych grup docelowych takich jak: seniorzy, osoby wykluczone, matki z małymi dziećmi, którym – w czasie gdy ich rodzicielki podnoszą swoje kompetencje kulturalne – zapewnia się specjalne atrakcje. W muzeach realizowane są także programy terapeutyczne – np. dla osób ze schizofrenią, adaptacyjne dla więźniów, integracyjne dla migrantów. W Europie Zachodniej placówki muzealne od dawna dostrzegają osoby niepełnosprawne (w Polsce dopiero od niedawna), które to nie mają możliwości samodzielnego dotarcia do muzeum. We współpracy z samorządami, organizacjami pozarządowymi organizują dla nich zwiedzanie.

Rozpatrując edukację kulturalną dorosłych prowadzoną w muzeach warto przytoczyć przykład Muzeum Narodowego Irlandii Północnej. W ostatniej dekadzie zrealizowało trzy duże projekty senioralne. Autorzy projektów zidentyfikowali bariery uniemożliwiające osobom starszym odwiedzanie placówek muzealnych, czyli finansowe, transportowe, zdrowotne, mobilnościowe. Dzięki temu uczestnicy mogli nie tylko zobaczyć ekspozycje, ale wziąć udział w interaktywnych warsztatach. Celem edukacji muzealnej z jednej strony jest poszerzenie wiedzy na temat zgromadzonych eksponatów, a z drugiej rozwijanie kreatywności wśród osób odwiedzających.

Analizując aktywność edukacyjną instytucji kultury nie można pominąć bibliotek. Poza podstawowym zadaniem jakim jest wypożyczanie książek, odgrywają kluczową rolę w promocji czytelnictwa. Udowodnione zostało naukowo, że osoby czytające książki chętniej podnoszą swoje kwalifikacje, aniżeli osoby, które nie wykształciły w sobie tego zwyczaju. Biblioteki działają również na rzecz alfabetyzacji dorosłych. W ostatnich latach stały się miejscem, w którym odbywają się kursy komputerowe i językowe. Na wsiach i w małych miejscowościach integrują społeczność lokalną. W dużych bibliotekach programy edukacyjne są bardziej rozbudowane, obejmują bowiem wystawy, debaty, spotkania z autorami, wykłady, debaty eksperckie. Np. Biblioteka Publiczna Miasta St. Warszawy poza tradycyjną działalnością biblioteczną organizuje wspólnie z innymi partnerami debaty o sytuacji międzynarodowej, spotkania autorskie, wystawy tematyczne we współpracy z ambasadami. I tak obecnie prezentowana wystawa „Frida i Diego. Niech żyje życie!” zorganizowana została przy wsparciu Ambasady Meksyku.

Edukacja kulturalna odbywa się także w miejscach pamięci takich jak np. Muzeum Powstania Warszawskiego, Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau, czy na polach grunwaldzkich. Albowiem poza działaniami upamiętniającymi organizowane są tam koncerty, wieczory poezji, wystawy. 

Poza tradycyjnymi instytucjami kultury edukację kulturalną prowadzą również organizacje pozarządowe, które są animatorami życia kulturalnego w swoich społecznościach. Oprócz tego animatorami kultury mogą być samorządy, zakłady pracy, osoby fizyczne etc. Animacja społeczno-kulturalna według Pawła Jordana i Bohdana Skrzypczaka różni się od tradycyjnej pracy kulturalno-oświatowej i upowszechniania kultury, usług kulturalnych i od branej osobno twórczości. W animacji społeczno-kulturalnej przyjmuje się, że dane środowisko ma własne potrzeby, wzory zachowań i treści kulturowe. Są one wydobywane i intensyfikowane poprzez działalność animacyjną. Animacja społeczno-kulturalna jest formą aktywizacji zachowań twórczych w dziedzinach: życia społecznego i kulturalnego, religijnego, edukacyjnego, sportowego, w zakresie komunikowania społecznego i integracji społecznej na różnych poziomach samoorganizacji.

Jeśli chodzi o organizacje pozarządowe to działania edukacyjne prowadzą samodzielne lub też w partnerstwie z innymi organizacjami oraz we współpracy z instytucjami kultury. Ponadto realizują zadania zlecone przez samorząd lokalny. Ze względu na specyfikę projektów kulturalnych i szczególne potrzeby niektórych grup docelowych organizacje pozarządowe legitymują się często większym doświadczeniem aniżeli zleceniodawcy.

Niezwykle istotną rolę w procesach edukacji kulturalnej odgrywają uniwersytety trzeciego wieku. W ich ofercie edukacyjnej coraz częściej można znaleźć działania stymulujące rozwój kulturalny seniorów, od wykładów poświęconych kulturze, poprzez udział w wydarzeniach kulturalnych na warsztatach artystycznych kończąc. Pozwala to odkrywać słuchaczom nieznane wcześniej talenty.

Reasumując edukacja kulturalna przyczynia się do rozwoju tożsamości wspólnotowej i kształtowania postaw obywatelskich. Rozwija kompetencje społeczne uczestników. Promuje uczenie się przez całe życie. Ponadto generuje dodatkowe miejsca pracy oraz pozytywnie wpływa na wzrost gospodarczy.

  

     

Interesujesz się edukacją kulturową? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

  

Login (2)

Users have already commented on this article

Inicia sesión o Regístrate para publicar comentarios.

¿Quieres escribir un artículo?

¡No dudes en hacerlo! ¡Haz click en el link que aparece debajo y comienza a publicar un artículo nuevo!

Últimos debates

Enfoques temáticos de la EPALE 2021. ¡Empecemos!

Os invitamos a enriquecer con vuestras aportaciones y conocimientos lo que va a ser un año intenso. Empecemos por participar en este debate en línea. El debate en línea tendrá lugar el martes 9 de marzo de 2021 de 10 a 16 horas CET. La discusión escrita será introducida por un directo con una introducción a los focos temáticos de 2021, y será presentada por Gina Ebner y Aleksandra Kozyra de la AEEA en nombre del Consejo Editorial del EPALE.

Más

Discusión de EPALE: Aprendizaje mixto en la educación de adultos

En este contexto, el jueves 26 de noviembre de 2020, a partir de las 10.00 horas hasta las 16.00 horas CET, EPALE acogerá un debate en línea sobre el aprendizaje mixto en la educación de adultos. El debate tendrá un nuevo formato, comenzando a las 10 con una transmisión en vivo de 30 minutos, acompañado y seguido por el debate sobre los comentarios de la plataforma.

Más

Debate en EPALE: inclusión social de la población envejecida y aprendizaje intergeneracional

El miércoles 28 de octubre, a partir de las 10 a.m. CEST, EPALE acogerá un debate en línea sobre la inclusión social de la población envejecida y el aprendizaje intergeneracional. Los comentarios estarán abiertos el 19 de octubre para que los participantes puedan presentarse y enviar sus comentarios con antelación. ¡Únete a nuestro debate en línea!

Más