chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE - Plataforma electrónica dedicada a la enseñanza para adultos en Europa

Blog

„Warszawa dla początkujących”, czyli czego rodzice nie zrobią dla dzieci!

20/03/2020
por Katarzyna Zak-Caplot
Idioma: PL

 

Każdy dialog zakłada istnienie wspólnego języka, albo lepiej kształtuje go.

(H.G. Gadamer)

                 

Powyższy cytat znajduje się na polskiej stronie Komitetu ds. UNESCO w zakładce „Dialog międzykulturowy”. Przytaczam go, gdyż wydaje mi się kwintesencją obecnej językowej działalności edukacyjnej Muzeum Warszawy, której podstawą jest przede wszystkim dialog we wszystkich możliwych aspektach – w tym wypadku dialog międzykulturowy (uczestnicy-edukatorzy) oraz międzypokoleniowy (dzieci-rodzice).

Dzięki ponad dwuletniemu już doświadczeniu nauczania dorosłych obcokrajowców kultury i języka polskiego jako obcego metodą przedmiotowo-językową, zdecydowaliśmy się pójść o krok dalej i od 2020 roku wprowadzić nową propozycję językową dla kolejnej grupy odbiorców, którymi są obcokrajowcy w wieku szkolnym oraz ich rodzice.

Zapraszamy do zapoznania się z drugim już projektem językowo-kulturowym Muzeum Warszawy, pt. „Warszawa dla początkujących”, którego celem jest nie tylko przyswajanie wiedzy językowej i varsavianistycznej, ale także aktywna integracja obcokrajowców oraz wypracowanie oferty edukacyjnej odpowiadającej ich potrzebom, a także, last but not least, kontynuacja pracy nad tym, by Muzeum Warszawy było przyjaznym i otwartym miejscem, które będzie mieć swój udział w tworzeniu pozytywnych doświadczeń w obcowaniu z kulturą i historią naszej stolicy oraz językiem polskim.

           

             

GRUPA DOCELOWA

Projekt „Warszawa dla początkujących” skierowany jest do dzieci i młodzieży (10-18 lat) z imigranckich rodzin, uczących się w warszawskich i podwarszawskich szkołach (m.in. Ukraińców, Białorusinów, Tadżyków i Czeczenów), a także ich rodziców. Trudności w komunikacji, różnice kulturowe oraz konieczność szybkiej adaptacji w środowisku szkolnym naraża tę grupę na dotkliwe wykluczenie społeczne. Wsparcie językowe i kulturowe młodych ludzi jest ważne, gdyż minimalizuje problemy, związane z ewentualnym niedostosowaniem.

W równie trudnej sytuacji znajdują się ich  rodzice, którzy, będąc w trudnej sytuacji życiowej i nie rozumiejąc otaczającego ich środowiska i jego kultury, stopniowo izolują się od niego. Budowanie tego muru wzmacnia barierę językową i przynosi swego rodzaju poczucie wstydu, gdyż ich chodzące do szkoły i regularnie obcujące z językiem dzieci, lepiej komunikują się i radzą sobie w życiu codziennym od nich. Powoduje to niechęć do instytucji takich, jak biblioteka czy muzeum, które jednoznacznie kojarzą się z koniecznością dobrej znajomości obcego im języka.

Dlatego też poprzez dużo śmielsze i aktywniejsze dzieci pragniemy dotrzeć do dorosłych, którzy sami nie zawitaliby w naszych progach. Mamy nadzieję, że zachęta w postaci uśmiechu dziecka i możliwości wspólnie i wesoło spędzonego czasu będzie ich motywować do regularniejszych wizyt nie tylko w Muzeum Warszawy, ale i w innych instytucjach kultury.

 

CZAS ZAKŁADANEJ REALIZACJI: styczeń - lipiec 2020 r.

REALIZATORZY PROJEKTU: Biblioteka Muzeum Warszawy i Muzeum Drukarstwa (oddział Muzeum Warszawy)

PARTERZY PROJEKTU:

Głównym partnerem projektu jest warszawska Fundacja Ocalenie, która działa od 2000 roku na rzecz dialogu międzykulturowego i wzmacniania społeczeństwa obywatelskiego. W ramach aktywności statutowych m.in. prowadzi Centrum Pomocy Cudzoziemcom w Warszawie i w Łomży oraz świetlicę dla dzieci uchodźczych, które wspiera również w nauce języka polskiego jako obcego.

Zadaniem naszego partnera było nie tylko pozyskanie uczestników projektu, lecz również podzielenie się z edukatorami muzealnymi własnymi doświadczeniami na polu działań międzykulturowych i pracy z młodymi obcokrajowcami.

Stałym partnerem Muzeum Warszawy w zakresie glottodydaktyki oraz zasad ewaluacji projektów językowych jest Centrum Języka Polskiego i Kultury Polskiej dla Cudzoziemców POLONICUM Uniwersytetu Warszawskiego.

                  

CO W TYM NOWEGO

W projekcie „Warszawa dla początkujących” postawiliśmy na podejście wielometodyczne i wielopłaszczyznowe. Łączymy nie tylko nauczanie języków obcych z poznawaniem kultury i historii stolicy, ale integrujemy również elementy trzech popularnych metod edukacyjnych:

1) opartego na sztuce uczenia się przez działanie, czyli dzieci uczą rodziców (często dzieci obcojęzyczne w wieku szkolnym znają język kraju, w którym mieszkają dużo lepiej niż rodzice. Czasami rodzice muszą uczyć się od dzieci, co wiąże się ze stresem z ich strony. W ramach zajęć odbywa się to w sposób kreatywny i niewymuszony przez wykonywanie wspólnych aktywności manualnych w przyjaznym otoczeniu),

2) metody przedmiotowo-językowej CLIL (za pomocą której uczymy przede wszystkich zagadnień związanych z historią, kulturą, pojęciami związanymi z Warszawą i ich wieloznacznością – jest to integracja przez poznawanie i wymianę doświadczeń kulturowych, budowanie pozytywnych konotacji oraz spontaniczne poznawanie słownictwa związanego z Warszawą i książką jako wartością uniwersalną, łączącą wszystkie kultury),

3) metod ludycznych, a w tym grywalizacji na rzecz integracji kulturowej i wymiany doświadczeń  (budzenie pozytywnych emocji i poczucia satysfakcji z obcowania z kulturą i współpracy w grupie wielokulturowej).

 

Muzeum Warszawy aktywnie realizuje założenia muzeum partycypacyjnego (czyli włączającego, gotowego na dyskusję i otwartego na inność), a prowadząca projekt biblioteka muzealna i Muzeum Drukarstwa pragną, by dzięki ich działaniom postrzegano je jako niewywierające presji miejsca, w których użytkownicy w przyjaznej atmosferze spędzają czas wolny (zgodnie z teorią Ray’a Oldenburga). Z powyższych powodów u podstaw programu naszego projektu znalazły się przede wszystkim dialog międzykulturowy oraz międzypokoleniowy jako nośniki treści językowych i kulturowych.

             

                      
ZAŁOŻENIA I REALIZACJA PROJEKTU

Działania projektowe rozpoczęły się od opracowania całości programu, który na każdym kroku konsultowany był z pracownikami Fundacji Ocalenie, odpowiedzialnymi za edukację oraz integrację dzieci i młodzieży. W rezultacie współpracy powstał plan zajęć, odbywających się dwa razy w miesiącu w Bibliotece Muzeum Warszawy oraz Muzeum Drukarstwa.

Zajęcia w Bibliotece Muzeum Warszawy, przeznaczone dla dzieci i młodzieży, przeprowadzane są metodą przedmiotowo-językową z elementami opartego na sztuce uczenia się przez działanie. Lekcja trwa 90-120 minut i składa się zawsze z trzech części: 1) warsztatów CLIL w czytelni, czyli wprowadzenia do tematyki varsavianistycznej z elementami quizu i zadań językowych, 2) gry muzealnej przeprowadzanej bezpośrednio na wystawie „Rzeczy warszawskie” 3) krótkiej, podsumowującej aktywności plastycznej, związanej z tematyką zajęć.

Natomiast warsztaty organizowane w Muzeum Drukarstwa dedykowane są całym rodzinom. Są one praktycznym uzupełnieniem lekcji prowadzonych w Bibliotece. W celu stworzenia nici porozumienia wykorzystują książkę jako uniwersalne medium, leżące u podstawy większości kultur. Na każdym warsztacie rodziny poznają nową technikę tworzenia i zdobienia książek, dzięki czemu mogą zilustrować nowo poznanych zagadnień varsavianistycznych.

Zajęcia te odwracają proporcje metodyczne i koncentrują się na aktywnej nauce przez działanie, będącej pretekstem do powtórek leksyki i tematyki, z którą młodzi obcokrajowcy zapoznali się już na lekcjach bibliotecznych. Wartością dodaną tak skonstruowanych aktywności jest to, że dzieci i młodzież przekształcają się w nauczycieli i sami uczą rodziców i rodzeństwo. Zapoznają ich z wiadomościami, które już wcześniej nabyli, a teraz wykorzystują wspólnie w praktyce.

W ramach cyklu odbyło lub odbędzie się łącznie 10 spotkań, z czego ostatnie przyjmie postać gry muzealno-miejskiej. Każdemu tematowi poświęcono dwa zajęcia – jedno w Bibliotece Muzeum Warszawy, a drugie w Muzeum Drukarstwa.

Tematy zajęć:

1) KOLOROWA Warszawa (czyli oficjalnie żółto-czerwona, zielona i pełna parków, kolorowa, bo różnorodna)

… czyli kolorujemy stolicę (Biblioteka Muzeum Warszawy)

  1. Gra muzealna: Piwnice, Gabinety Pocztówek i Widoków;
  2. Warsztaty CLIL: flaga, herb Warszawy, legenda o Warsie i Sawie, kamienice Starego Miasta,
  3. Aktywność plastyczna: kolorowanie kamienic, w których mieści się nasze Muzeum.

 

… czyli w różnych kolorach pocztówki warszawskie (Muzeum Drukarstwa)

Warsztaty rodzinne: projekt i wykonanie pocztówki:

  1. Czym jest pocztówka? – wykład połączony z dyskusją.
  2. Rysowanie na brystolu piórkiem z czarnym tuszem techniką „żywej kreski”;

„Lawowanie” akwarelami, czyli kolorowanie pocztówek.

2) MODNA Warszawa (podążająca za modą, popularna i wykwintna– cieszące się wzięciem miejsca w Warszawie)

… czyli to trzeba zobaczyć (Biblioteka Muzeum Warszawy)

  1. Gra w Gabinetach Ubiorów i Syren;
  2. Warsztaty: Syrena jako najmodniejsza warszawianka (dom mody, kreator, projekt); modne miejsca w Warszawie (budowla, pomnik);
  3. Aktywność: wykonanie mapy Warszawy z modnymi miejscami; sesja zdjęciowa z Syreną.

 

… czyli piękna książka zawsze w modzie (Muzeum Drukarstwa)

Warsztaty rodzinne: Ponadczasowy urok książki rękopiśmiennej

  1. Jak powstawała książka w średniowieczu (prezentacja multimedialna – czym są scriptoria, iluminowanie, inicjały, bordiury, miniatury);
  2. Wspólne oglądanie Kodeksu Boehema.
  3. Rodzinne zdobienie karty rękopisu (kolorowanie kredkami inicjałów i farbami bordiur).

 

3) SŁODKA Warszawa (smaczna, śliczna i apetyczna)

… czyli tego trzeba spróbować (Biblioteka Muzeum Warszawy)

  1. Gra: Gabinet Opakowań;
  2. Warsztaty: quiz Czy wiesz, że..; słodycze od Wedla, nazwy słynnych deserów warszawskich: zygmuntówka, wuzetka, pączki Bliklego i ich receptury; mapa słodkich miejsc w Warszawie;
  3. Aktywność: projekty okładki przepiśnikaSłodka Warszawa i receptur słodkich przysmaków warszawianek i warszawiaków.

 

… czyli receptura na małą książkę (Muzeum Drukarstwa)

Warsztaty rodzinne: książka od arkusza do oprawy;

  1. Proces tworzenia małej książki;
  2. Szycie na szywnicy, czyli introligatorstwo rzemieślnicze;

Rodzinne wykonanie książki: zrobienie składek, szycie igłą z kordonkiem, ozdobienie okładki przygotowanym linorytem.

4) STRASZNA Warszawa (groźna, wielka, nieoswojona)

… czyli oswajamy Warszawę (Biblioteka Muzeum Warszawy)

  1. Gra muzealna: Piwnice;
  2. Warsztaty: straszna bo przerażająca: legenda o bazyliszku; straszna bo ogromna: PKiN jako najwyższy budynek w Polsce, quiz Warszawa naj…; konkurs: Kto szybciej „pokona” PKiN;

Aktywność: wykonanie portretu/maski bazyliszka, selfie z bazyliszkiem.

 

… czyli marmoryzacja oswojona (Muzeum Drukarstwa)

Warsztaty rodzinne: wykonanie papieru ozdobnego

  1. Czym jest „marmoryzacja”?

Tworzenie własnych marmurków, czyli wzorów powstających dzięki nakrapianiu farby drukarskiej rozcieńczonej terpentyną na wodę i przenoszeniu jej na papier poprzez zanurzenie.

 

5) LEGENDARNA Warszawa (pełna legend, znana, kultowa)

… czyli „Legendy Starego Miasta w Warszawie” (Biblioteka Muzeum Warszawy)

Gra miejska „Legendarna Starówka”: zwiedzanie Starego Miasta poprzez rozwiązywanie zadań dot. legend w grupach polsko-obcojęzycznych.

Podsumowanie: wręczenie dyplomów i nagród.

W grze wykorzystane są zagadnienia ze wszystkich poprzednich zajęć – stanowi ona ewaluację projektu.

… czyli legendy dłutem pisane (Muzeum Drukarstwa)

Warsztaty rodzinne: projekt i wykonanie ilustracji książkowej

  1. Czym jest linoryt?
  2. Projektowanie własnych ilustracji;

Wycinanie dłutkiem w płytce linoleum projektu i wykonanie pamiątkowej odbitki na zabytkowej prasie.

      

EWALUACJA PROJEKTU

Klasyczna ewaluacja projektu skierowanego do dzieci i młodzieży jest trudna do przeprowadzenia, gdyż od razu kojarzy im się ze szkołą czy klasówkami. Ponieważ zależało nam na zachowaniu wizerunku muzeum i biblioteki jako instytucji, w których nie tylko wartościowe, ale też przyjemnie i wesoło spędza się wolny czas, nie mogliśmy więc zastosować ani kwestionariuszy ewaluacyjnych ani testów sprawdzających. Tego typu materiały mogą również wykazać pewną barierę językową, szczególnie u osób dorosłych. Bardzo chcieliśmy tego uniknąć, stąd pomysł  zakończenia projektu podsumowującą wiadomości grą muzealną, składającą się z językowych i kulturowych zadań, nawiązujących do legend i historii Starego Miasta.

           

TRWAŁOŚĆ REZULTATÓW PROJEKTU

Podstawowym trwałym rezultatem projektu, na którym najbardziej zależy Muzeum Warszawy,  będzie wypracowanie optymalnej metody pracy z młodymi obcokrajowcami oraz stworzenie programu edukacyjnego, odpowiadającego ich potrzebom. Opracowana formuła wejdzie na stałe do oferty naszego muzeum i będzie punktem wyjścia do dalszej pracy nad jej systematycznym udoskonalaniem.

Z edukacyjnych doświadczeń Muzeum Warszawy wynika, że jednym z efektywniejszych sposobów utrwalania rezultatów językowych projektów jest publikowanie ich w postaci zeszytu ćwiczeń lub tutorialu dla nauczycieli. Materiały wypracowane w ramach tego typu projektów mają dużą wartość, gdyż są wielokrotnie testowane na uczestnikach i konsultowane z lektorami, którzy sami nierzadko włączają się w proces tworzenia scenariuszy dla ich grup oraz chętnie biorą udział w zajęciach praktycznych.

Również w przypadku projektu „Warszawa dla początkujących” pragniemy skorzystać z tej wypracowanej ścieżki i na podstawie scenariuszy poszczególnych zajęć przygotować publikację dla dzieci i młodzieży przede wszystkim w formie PDF, a potem także książkowej. Dzięki publikacji, nawet bez pobytu fizycznego w muzeum, młodzi obcokrajowcy będą mogli poznawać różne aspekty fenomenu Warszawy oraz ćwiczyć zakresy słownictwa, związane z miastem, kulturą oraz sztuką.
                 

PODSUMOWANIE

Chociaż w obecnej, bardzo trudnej sytuacji Muzeum Warszawy zmuszone jest do odłożenia na pewien czas niezrealizowanych jeszcze aktywności, już teraz widzimy, że nasze działania przynoszą oczekiwane efekty. Młodzież licznie i z chęcią przychodzi na zajęcia muzealne, aktywnie w nich uczestniczy i wyraża swoje opinie.

Bardzo nas to cieszy, gdyż systematyczna integracja kulturowa i językowa jest równie ważna co ekonomiczna i polityczna, gdyż sprzyja znajdywaniu płaszczyzny porozumienia i interakcji między nimi a heterogenicznym społeczeństwem. Pozwala na złagodzenie stresu akulturacyjnego, a także wpływa na podniesienie poziomu aspiracji edukacyjnych dzieci oraz zawodowych i społecznych ich rodziców.Wsparcie lingwistyczne powinno wychodzić daleko poza progi szkoły, sprawiać przyjemność i satysfakcję, odbywać się poprzez zanurzenie w bogatym i naturalnym środowisku językowym. Nie ma chyba lepszych miejsc do realizacji tych wysoko postawionych celów niż muzeum czy biblioteka.

                 

Zobacz także:

Projekt Muzeum Warszawy "Warszawa dla średnio zaawansowanych", czyli edukacja muzealna w służbie nauczaniu języków obcych i wymiany doświadczeń kulturowych

 

Interesujesz się edukacją kulturową? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

  

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Mostrando del 1 - 2 al 2
  • Imagen de Katarzyna Zak-Caplot
    Tak, w pełni się z Panem zgadzam. Zarówno w pracy z dorosłymi jak i z dziećmi i młodzieżą w naszych projektach staramy się dowiedzieć jak najwięcej o nich samych, ich kulturze i zwyczajach. Daje nam to możliwość nie tylko lepszego ich poznania, ale także dostosowania naszych działań oraz (albo przede wszystkim) poznania innych doświadczeń historycznych i kulturowych, co  w pracy muzealnika jest bardzo cenne.
  • Imagen de Marcin Szeląg
    Muzea i inne instytucje kultury coraz cześciej dostrzegają, że w Polsce mieszka coraz więcej obcokrajowców. Warszawa jest miastem, które po roku 2000 jako jedno z pierwszych, doświadczyło tych przemian. Teraz nie tylko duże miasta wojewódzkie takie jak Wrocław, Gdańsk, Poznań, ale także mniejsze powiatowe, jak chociażby Jarocin, w którym pracuję, są miejscowościami, gdzie cześciej niż przed jeszcze kilkoma laty, można spotkać pracujących obcokrajowców. Projekty edukacyjne muzeów, podobne do zaprezentowanego, stają się więc niezbędne w ofercie instytucji kultury. Ważne jest, bowiem nie tylko rozwijanie kompetencji językowych, oczywiście kluczowych w tym kontekście, ale również wspomniana integracja. Warto jednak pamiętać przy organizacji tego typu projektów, że integracja nie oznacza asymilacji. Dlatego istotne jest, żeby projekty te obejmowały zarówno wiedzę z zakresu historii i kultury Polski, jak i stanowiły płaszczyznę gdzie obcokrajowcy będą mogli dzielić się także swoją kulturą, co z kolei pozwoli lepiej ich poznać i zrozumieć.