chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE - Plataforma electrónica dedicada a la enseñanza para adultos en Europa

Blog

Κεφάλαιο 2 για τις βασικές έννοιες στην ψηφιακή ένταξη - ψηφιακή παιδεία ως ικανότητα ζωής, ψηφιακές δεξιότητες και ικανότητες

10/01/2020
por Maria Parmakli
Idioma: EL
Document available also in: EN

Πρωτότυπο κείμενο στα Αγγλικά:Top of Form

 Celia Sokolowsky

 

 

Ψηφιακή παιδεία ως ικανότητα ζωής

Καθώς οι τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας έχουν εισχωρήσει σε όλους τους τομείς της κοινωνίας και της σύγχρονης ζωής, ο όρος «ψηφιακή παιδεία» έχει δημιουργηθεί για ένα σύνολο βασικών δεξιοτήτων που περιλαμβάνουν τη χρήση και παραγωγή ψηφιακών μέσων, επεξεργασία και ανάκτηση πληροφοριών, συμμετοχή σε κοινωνικά δίκτυα, και ένα ευρύ φάσμα επαγγελματικών δεξιοτήτων πληροφορικής. Όπως υποδεικνύει ο αλφαβητισμός, αυτές οι ικανότητες θεωρούνται ως δεξιότητες πύλης ή δεξιότητες ζωής που απαιτούνται για την κοινωνική συμμετοχή και την πρόσβαση στην εκπαίδευση, την αγορά εργασίας και τον πολιτισμό. Σύμφωνα με τον ορισμό εργασίας της UNESCO, ο «γραμματισμός» είναι η ικανότητα του ατόμου να αναγνωρίζει και να κατανοεί, να δημιουργεί, να επικοινωνεί, να υπολογίζει και να χρησιμοποιεί έντυπα και γραπτά υλικά που συνδέονται με διαφορετικά πλαίσια. Ο αλφαβητισμός περιλαμβάνει μια συνεχή διαδικασία μάθησης που επιτρέπει στα άτομα να επιτύχουν τους στόχους τους, να αναπτύξουν τις γνώσεις και τις δυνατότητές τους και να συμμετάσχουν πλήρως στην κοινωνία τους (UNESCO, 2004). Σε μια κοινωνία όπου οι δημόσιες υπηρεσίες, ο πολιτισμός και η εκπαίδευση υποστηρίζονται από ηλεκτρονικούς υπολογιστές και διανέμονται ηλεκτρονικά, η ψηφιακή παιδεία καθίσταται ζωτική για όλους τους πολίτες. Η ψηφιακή παιδεία συνεπάγεται επίσης τεχνολογικές πτυχές που ανταποκρίνονται στις δεξιότητες πληροφορικής, καθώς και δεξιότητες που μπορούν να θεωρηθούν ως παιδεία στις ΤΠΕ: οι βασικές πτυχές εντοπισμού, αναγνώρισης, ανάκτησης, επεξεργασίας και χρήσης ψηφιακών προσβάσιμων πληροφοριών. Στην Πολιτική της για τις «Ψηφιακές Δεξιότητες στην Εκπαίδευση», η UNESCO υπογραμμίζει τη σημασία των ψηφιακών δεξιοτήτων για την πρόσβαση στην εκπαίδευση και την ένταξη στην αγορά εργασίας και αναφέρει λεπτομερώς τη σημασία και τις συνιστώσες του ψηφιακού γραμματισμού ως δεξιότητα ζωής. 

 

Κρίσιμη Ψηφιακή Παιδεία

Το 2017 η Επιτροπή Ευρυζωνικότητας της UNESCO δημοσίευσε μια έκθεση με τίτλο Ψηφιακές δεξιότητες για τη Ζωή και την Εργασία (Digital Skills for Life and Work). Παρουσιάζει και συζητά ένα ευρύ φάσμα δεξιοτήτων και ικανοτήτων που απαιτούνται για την αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας με τρόπο προσωπικά και κοινωνικά ευεργετικό. Αναφέρει το σύνθετο «μοντέλο ψηφιακής παιδείας» που συγκεντρώθηκε από το Κέντρο Ψηφιακής Γραμματείας του MediaSmart του Καναδά. Το μοντέλο αυτό ορίζει τέσσερα ευρείες, αλληλένδετες συνιστώσες, οι οποίες εξελίσσονται από τη βασική πρόσβαση, την ευαισθητοποίηση και την κατάρτιση σε πιο εξελιγμένα αποτελέσματα και κριτικές αντιλήψεις (UNESCO 2017 σελ. 28). Για περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο ο MediaSmarts ορίζει την ψηφιακή παιδεία, ακολουθήστε αυτόν τον σύνδεσμο.

Το κεφάλαιο 1 της προαναφερθείσας έκθεσης UNESCO του 2017 εξετάζει τις ανισότητες που σχετίζονται με την ψηφιακή πρόσβαση και χρήση. Με τον υπότιτλο Η συνεχιζόμενη πρόκληση της ψηφιακής ισότητας, η έκθεση ορίζει την κοινωνικοοικονομική κατάσταση, το εκπαιδευτικό υπόβαθρο, το φύλο, τη γεωγραφία και την ηλικία ως σημαντικούς παράγοντες στο ψηφιακό χάσμα. Αυτοί οι βασικοί παράγοντες είναι (...)

 

“(…) πιο συστημικά θέματα φτώχειας και άλλες μορφές μειονεκτήματος. Για παράδειγμα, η ικανότητα των ανθρώπων να έχουν πρόσβαση και να χρησιμοποιούν τις ΤΠΕ εξαρτάται σαφώς από τις βασικές συνθήκες διαβίωσης, πράγμα που σημαίνει ότι η χρήση ψηφιακών τεχνολογιών τείνει να είναι λιγότερο συχνή και λιγότερο ενεργή στους εκτοπισμένους και ευάλωτους πληθυσμούς και σε εκείνους με χαμηλά επίπεδα εισοδήματος, γραμματισμού και αριθμητικής "(σελ. 15-19).

 

Η έκθεση της UNESCO περιγράφει ένα σύνολο αλληλένδετων δεξιοτήτων που συνιστούν ψηφιακές δεξιότητες, μια συνέχεια από βασικές λειτουργικές δεξιότητες σε εξειδικευμένη τεχνογνωσία, συμπεριλαμβανομένης και μιας κριτικής αντίληψης του ψηφιακού. Αυτό περιλαμβάνει την ευαισθητοποίηση σχετικά με τα ψηφιακά δικαιώματα (συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων του ανθρώπου, των δικαιωμάτων των καταναλωτών, των δικαιωμάτων στην ισότητα και των δικαιωμάτων του παιδιού) καθώς και των γραφειοκρατικών πληροφοριών. Αυτή είναι η ικανότητα να αξιολογείται με κριτικό πνεύμα η πληροφόρηση, οι σκοποί της και οι μέθοδοι με τις οποίες οργανώνεται και διαδίδεται (για παράδειγμα, η συνειδητοποίηση της κοινωνικά αντίθετης φύσης της πληροφόρησης στο διαδίκτυο και των αρχών της αυθεντικότητας).

Η κρίσιμη πτυχή του ψηφιακού αλφαβητισμού, όπως παρουσιάζεται στην έκθεση της UNESCO, ευθυγραμμίζεται επίσης με την προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όπως παρουσιάζεται στις Βασικές Ικανότητες για τη Δια Βίου Μάθηση (2018) η οποία τονίζει επίσης την κρισιμότητα των ψηφιακών τεχνολογιών:

 

“Η ψηφιακή ικανότητα περιλαμβάνει την αυτοπεποίθηση, την κριτική και την υπεύθυνη χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών και τη δέσμευσή τους στην εκμάθηση, στην εργασία και στη συμμετοχή στην κοινωνία. Περιλαμβάνει την πληροφορική, την επικοινωνία και τη συνεργασία, την παιδεία στα μέσα επικοινωνίας, τη δημιουργία ψηφιακού περιεχομένου (συμπεριλαμβανομένου του προγραμματισμού), την ασφάλεια (συμπεριλαμβανομένης της ψηφιακής ευεξίας και των ικανοτήτων που σχετίζονται με την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο), τα ζητήματα που σχετίζονται με την πνευματική ιδιοκτησία, την επίλυση προβλημάτων και την κριτική σκέψη. 10).

 

Ο ορισμός αυτός δεν προϋποθέτει μόνο δεξιότητες όπως η ικανότητα χρήσης, πρόσβασης, φιλτραρίσματος, αξιολόγησης, δημιουργίας, προγραμματισμού και διαμοιρασμού ψηφιακού περιεχομένου, αλλά και μια αντανακλαστική και κριτική σκέψη, αλλά και ανοιχτή και προνοητική στάση απέναντι στις ψηφιακές τεχνολογίες και το περιεχόμενό τους

Παιδεία Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης

 

/es/file/medialiteracyweekpngMediaLiteracyWeek.png

Εικόνα 1: Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Παιδείας Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης. ΠηγήEuropean Commission.

 

Αναγνωρίζοντας ότι μια κρίσιμη ψηφιακή κατανόηση είναι καθοριστικής σημασίας για να μπορέσει ο πολίτης να λάβει ενημερωμένες αποφάσεις, η ΕΕ δημιούργησε πρόσφατα την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Γραμματισμού στα Μέσα Ενημέρωσης για την ευαισθητοποίηση σχετικά με τη σημασία του γραμματισμού στα μέσα επικοινωνίας σε ολόκληρη την ΕΕ και για να επισημάνει διάφορες υπάρχουσες πρωτοβουλίες σε τοπικό και εθνικό επίπεδο. Ένα καλό παράδειγμα είναι το Ιρλανδικό Δίκτυο Γραμματισμού Μέσων (Irish Media Literacy Network).  

Το Δίκτυο παρέχει μια συλλογή από ανοικτούς πόρους σε διάφορα θέματα, τα οποία ασχολούνται με την κριτική σκέψη και την πληροφοριακή παιδεία. Ακολουθήστε αυτόν τον σύνδεσμο για να μάθετε περισσότερα! Δώστε ιδιαίτερη προσοχή στους ακόλουθους πόρους:

  • Έργο Γραμματισμού για τις Ειδήσεις
  • Γραμματεία Μέσων Ενημέρωσης και Πληροφοριών της UNESCO
  • Ένταξη του πληροφοριακού γραμματισμού στο πρόγραμμα σπουδών

Μια καλή επισκόπηση των διαφορετικών μοντέλων ψηφιακής παιδείας συμπεριλαμβάνεται στην έκδοση Digital Literacy: An NMC Horizon Project Strategic Brief, μια σύντομη έκθεση του NMC Horizon που ανατέθηκε από την Adobe και δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2016. Αναλύει τους ορισμούς και τα συμπλέγματα ικανοτήτων σε τρεις τύπους:

  1. Οικουμενικός Γραμματισμός - μέσα μαζικής ενημέρωσης και πληροφοριακή παιδεία, μια κριτική στάση απέναντι στον ολοένα και πιο εμβληματικό κόσμο των ψηφιακών μέσων
  2. Δημιουργικός Γραμματισμός - έμφαση στην παραγωγή περιεχομένου και συμπεριλαμβανομένων τεχνικών δεξιοτήτων όπως επεξεργασία ήχου ή βίντεο, καθώς και γνώσεις πνευματικών δικαιωμάτων και κοινωνικών δεξιοτήτων όπως ψηφιακή υπηκοότητα
  3. Διακλαδικός Γραμματισμός - το ψηφιακό ως οριζόντιο θέμα και ζήτημα που επηρεάζει όλους τους κλάδους και τα τμήματα, απαιτώντας έναν ευρύ ανασχεδιασμό του αναλυτικού προγράμματος (σελ. 4-10). 

Ευρωπαϊκός Οδηγός Αναφοράς για τον Γραμματισμό και τη Δεύτερη Γλώσσα

Το Συμβούλιο της Ευρώπης αναπτύσσει επί του παρόντος έναν οδηγό αναφοράς για την παιδεία σε μια δεύτερη γλώσσα που περιλαμβάνει επίσης ψηφιακές ικανότητες. Ο οδηγός αναφοράς στοχεύει να αποτελέσει ένα εργαλείο για μια ευέλικτη και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση των χαμηλά εκπαιδευμένων ενήλικων μεταναστών στην Ευρώπη. Θα συμπληρώσει το υφιστάμενο Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αναφοράς για τις Γλώσσες (CEFR) με περιγραφέςς για επίπεδα κάτω του Α1. Θα είναι σημαντικό για την εκπαίδευση όλων εκείνων των μεταναστών που εισέρχονται σε μια νέα χώρα ή είναι πρόσφυγες που δεν έχουν καθόλου ή σχεδόν καθόλου προηγούμενη εκπαίδευση ή για μετανάστες χαμηλού μορφωτικού επιπέδου που μπορούν να διαβάζουν και να γράφουν σε μη αλφαβητική γραφή ούτως ώστε να μάθουν τη γλώσσα ή τις γλώσσες των χωρών υποδοχής. Μια κατηγορία περιγραφικών στοιχείων αφορά τις ψηφιακές δεξιότητες (στην εκπαίδευση).

Οι χρήστες του πλαισίου θα είναι κυρίως εκείνοι που εργάζονται στους διάφορους κλάδους της εκπαίδευσης:

  • εκπαιδευτικές αρχές και διευθυντές εκπαιδευτικών ιδρυμάτων ·
  • συντάκτες εγχειριδίων, εκπαιδευτικών και εθελοντών που παρέχουν γλωσσική υποστήριξη σε μετανάστες και πρόσφυγες ·
  • διοργανωτές διαγνωστικών εξετάσεων και πιστοποιήσεων.

Η Rola Naeb είναι μέλος της διεθνούς ομάδας εμπειρογνωμόνων που αναπτύσσει το πρόγραμμα σπουδών πλαισίου και είναι υπεύθυνη για τους περιγραφικούς δείκτες ψηφιακών δεξιοτήτων. Διαβάστε εδώ μια συνέντευξή της σχετικά με τη σημασία των ψηφιακών ικανοτήτων για την εκπαίδευση και την κοινωνική ένταξη.

 

Το Πλαίσιο DigComp

Ψηφιακές ικανότητες, δεξιότητες για αυτοδίδακτη εκμάθηση στο επίκεντρο της έρευνας στο Κέντρο Κοινών Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (EU Commissions Joint Research Centre - JRC), προκειμένου να υποστηριχθεί η ατζέντα για την καινοτομία, την ανάπτυξη και τη συμμετοχή σε μια ψηφιακή κοινωνία και οικονομία. Πώς μπορούν ή πρέπει αυτές οι νέες δεξιότητες και ικανότητες να καθοριστούν, να περιγραφούν, να θεωρηθούν, να αποκτηθούν και να αναγνωριστούν; Αυτό είναι το βασικό ερώτημα πίσω από τα ακόλουθα έργα:

  • Ψηφιακή Ικανότητα για τους πολίτες (DigComp),
  • Ψηφιακή Ικανότητα για τους  καταναλωτές (DigCompConsumers),
  • Επιχειρηματική Ικανότητα (EntreComp), and
  • μια εξερεύνηση της Υπολογιστικής Σκέψης που μπορεί να γίνει τόσο θεμελιώδης όσο η αριθμητική και η παιδεία (CompuThink).

Το Πλαίσιο Ψηφιακών Ικανοτήτων μπορεί να συμβάλει στην παρακολούθηση των ψηφιακών δεξιοτήτων του πολίτη και στην υποστήριξη της ανάπτυξης των προγραμμάτων σπουδών. Σε σχέση με τον προαναφερθέντα δείκτη DES μπορεί να βοηθήσει τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να μάθουν πού βρίσκονται οι πολίτες για την ψηφιακή ικανότητα σε επίπεδο χώρας και ποια προγράμματα σπουδών και κατάρτισης πρέπει να προσφέρουν σε όλους τους πολίτες ή σε συγκεκριμένες ομάδες στόχους σε μια συγκεκριμένη χώρα. Αυτό το ηλεκτρονικό εργαλείο που παρέχει το JRC προσφέρει λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τις δεξιότητες ΤΠΕ στον πληθυσμό (και άλλους δείκτες όπως η χρήση του υπολογιστή στην εκπαίδευση) στις χώρες της ΕΕ και τη δυνατότητα σύγκρισης της κατάστασης σε επιλεγμένες χώρες.

 

Σημεία για προβληματισμό

Εξερευνήστε το ηλεκτρονικό εργαλείο του Πίνακα Αποτελεσμάτων του Ψηφιακού Θεματολογίου, ανατρέχοντας σε ποιο ποσοστό του γυναικείου πληθυσμού στη χώρα σας υπάρχουν τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες! Συγκρίνετε το ποσοστό αυτό με το συνολικό γυναικείο πληθυσμό (ηλικία 16-74 ετών) στην Ευρωπαϊκή Ένωση! Επιπλέον, ανατρέξτε σε οποιαδήποτε άλλη χώρα με επαγγελματικό ή προσωπικό ενδιαφέρον!

Ποια άλλα στοιχεία του Πίνακα Αποτελεσμάτων Ψηφιακού Θεματολογίου θεωρήσατε ενδιαφέροντα ή συναφή για εσάς όσον αφορά την ανάπτυξη προγραμμάτων και πρωτοβουλιών για την ψηφιακή ένταξη;

Υπάρχει κάποιο πλαίσιο ψηφιακής παιδείας στη χώρα σας; Έχει κάποια αναφορά στον κρίσιμο γραμματισμό δεδομένων και πληροφοριών;

Πώς αντιμετωπίζονται οι ψηφιακές ικανότητες και δεξιότητες στο σύστημα εκπαίδευσης και κατάρτισης της χώρας σας;

Αναφέρουν οι πολιτικές ειδικά την ψηφιακή ένταξη των ενηλίκων; Ποια εργαλεία πολιτικής χρησιμοποιούνται στην εφαρμογή;

 

 

 

Συστάσεις για περαιτέρω σχετικούς πόρους είναι ευπρόσδεκτες στα σχόλια πιο κάτω!

 

 

Η Σειρά Οικοδόμησης Ικανοτήτων (Capacity Building) του EBSN παρέχει δωρεάν ανοικτούς εκπαιδευτικούς πόρους (OER) και μαζικά μαθήματα online (MOOC) μέσω της EPALE, για να βοηθήσει στην εφαρμογή των συστάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την αναβάθμιση δεξιοτήτων στα κράτη μέλη της ΕΕ. Το EPALE χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Erasmus +, ως μέρος της συνεχιζόμενης δέσμευσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για βελτίωση της ποιότητας της παροχής εκπαίδευσης ενηλίκων στην Ευρώπη. Το έργο υλοποιείται με την υποστήριξη του Εκτελεστικού Οργανισμού Εκπαίδευσης, Οπτικοακουστικών Θεμάτων και Πολιτισμού (EACEA).

 

Συνεχίστε εδώ!
Πίσω στην αρχική σελίδα
Κεφάλαιο 1
Κεφάλαιο 3

 

 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn