chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Plataforma electrónica dedicada a la enseñanza para adultos en Europa

 
 

Blog

De uitdaging van gemakkelijk taalgebruik: volwasseneneducatie ook voor mensen met een leesachterstand?

11/11/2019
por NSS EPALE Nederland
Idioma: NL
Document available also in: DE EN RO

Leesduur: circa 4 Minuten - Lees, vergelijk en becommentarieer nu!

Uit een recent onderzoek naar leesvaardigheid is naar voren gekomen dat er in Duitsland 6,2 miljoen mensen zijn die niet goed kunnen lezen of schrijven. Om deze minder goed geletterde groep niet buiten te sluiten, is de “begrijpelijke taal” (in Duitsland bekend als “Leichte Sprache”) ontwikkeld. Met behulp van begrijpelijke taal kunnen deze mensen ook volwasseneneducatie volgen. In dit soort teksten worden de belangrijkste details overgebracht met woorden en zinnen die heel gemakkelijk te lezen zijn.

/de/file/leichte-sprachejpg-0leichte-sprache.jpg

Leichte Sprache

Arbeidsmarktproject met brochures in begrijpelijke taal

Ik heb me verdiept in het concept begrijpelijke taal, omdat ik me bezighoud met een arbeidsmarktproject waarin we een zo breed mogelijk scala aan methoden willen gebruiken om werk te vinden voor mensen met een ernstige beperking. Dit heeft geresulteerd in een gidsje waarin mensen kunnen lezen hoe ze het werkbedrijf en uitzendbureaus het best kunnen benaderen, en hoe ze nieuw werk kunnen vinden.

Niet alleen de mensen die deze brochure gebruiken leren er iets van, de auteurs hebben er zelf ook veel van opgestoken. Het Netzwerk Leichte Sprache (het Duitse netwerk voor begrijpelijke taal) heeft in 2006 duidelijke regels vastgelegd. Zelfs voor begaafde schrijvers is het lastig om die regels toe te passen (zie de voorbeelden van EPALE hieronder) als ze er niet mee vertrouwd zijn. Het moeilijkste is echter om de twee oude basisregels van iedere vorm van informatieoverdracht – vereenvoudigen en schrappen – op een extreem drastische manier toe te passen.

Schrappen en vereenvoudigen

Zelfs in de reguliere informatie-overdracht, zoals in de journalistiek en volwasseneneducatie, moeten ingewikkelde teksten worden aangepast en in een begrijpelijke en interessante vorm worden gegoten. Dit “verminderen van de complexiteit” is een essentieel proces dat vaak kritiek oplevert. (“Ja, maar de helft van het artikel ontbreekt!”) Als het gaat om begrijpelijke taal wordt de informatie teruggebracht tot een minimale kernboodschap. Dat betekent dat er beslist moet worden wat de “belangrijkste onderdelen” zijn. Ons team van het arbeidsmarktproject heeft meer over deze vragen gepraat dan over het vocabulaire en de zinsopbouw van de brochure. We hadden vooral verhitte discussies over de terminologie en zinsconstructies die als standaard gelden of zelfs (wettelijk) vooraf vastgesteld zijn. Onze oplossing was dat we eenvoudige maar duidelijke voorbeelden gebruikten om de inhoud te presenteren. In plaats van bijvoorbeeld: “Hans heeft een beroepsmatige omscholing voltooid”, gebruiken we deze herformulering: “Hans heeft een ongeluk gehad. Hij kan zijn werk niet meer doen. Hij moet een ander vak leren.”

Basisprincipes van begrijpelijke taal

Het volgende aspect van begrijpelijke taal is de woordkeus. Het is het best om een serie begrijpelijke basiswoorden te gebruiken die telkens opnieuw gebruikt kunnen worden. De zinsopbouw moet zo eenvoudig mogelijk zijn (onderwerp, gezegde, lijdend voorwerp). Bijzinnen en passieve constructies moeten worden vermeden. In ons geval werkten we in het Duits en in die taal zijn er twee aspecten die bij alle schrijvers de meeste discussie opleveren en waar ze het minst mee vertrouwd zijn. Het eerste is het splitsen van samenstellingen: Erwachsenenbildung (volwasseneneducatie) wordt Erwachsenen-Bildung, het tweede aspect is dat buitenlandse leenwoorden fonetisch worden geschreven: Computer wordt Kompjuta. Als een dergelijke tekst wordt geschreven, moet die gelezen worden door mensen die begrijpelijke taal gebruiken. De medewerkers van gemeentes, provincies en organisaties die zich bezighouden met gezondheid en werk zijn altijd bereid hierbij te helpen.

EPALE - in begrijpelijke taal

Hoe zou EPALE worden beschreven in begrijpelijke taal? Misschien zo:

EPALE is een platform op het internet. Er staan veel teksten over volwasseneneducatie op EPALE. Iedereen kan EPALE lezen met de computer.

Het woord EPALE is een afkorting. Het betekent: “Electronic Platform for Adult Learning in Europe” (elektronisch platform voor volwasseneneducatie in Europa).

Iedereen kan zijn eigen tekst op EPALE zetten. De teksten moeten gaan over onderwijs voor volwassenen. Er zijn veel verschillende onderwerpen. Bijvoorbeeld: Hoe leer ik een nieuwe taal? Veel mensen zijn arm. Hoe kunnen zij een cursus volgen? Hoe kunnen leraren verder worden opgeleid? Hoe gaan we in de toekomst leren?

Iedereen kan meer te weten komen over volwasseneneducatie. EPALE is gratis. Er staan artikelen, nieuws en tips op. Iedereen kan schrijven wat hij of zij van de andere teksten vindt.

EPALE bestaat al vijf jaar. EPALE is er in veel landen in Europa. Het wordt betaald door de Europese Unie.
 

 

Het uiteindelijke doel van begrijpelijke taal is dat informatie voor zo veel mogelijk mensen beschikbaar is. Als je bezig bent met dit onderwerp, wordt duidelijk hoe belangrijk het is om van de lezer uit te gaan. Is het echt mogelijk dat iedereen de informatie in een tekst begrijpt, als we allemaal een ander ervaringsniveau hebben? De voorliefde voor bloemrijke taal, elegante uitdrukkingen of verfijnd academisch jargon zou zich nederig moeten terugtrekken naar de achtergrond.

Log in om mee te praten!

EPALE-Botschafter Michael Sommer

Over de auteur:

Dr. Michael Sommer is journalist en hij is gedurende vijf jaar onderzoeksmedewerker geweest op het gebied van journalistiek en pedagogiek. Sinds 1993 is hij journalist en perssecretaris voor de Akademie Klausenhof en de Katholische Erwachsenenbildung Deutschland en hoofdredacteur van het tijdschrift Erwachsenenbildung. Hij is ook betrokken bij media-onderwijs en is actief in Europese projecten. Bovendien is hij ambassadeur voor EPALE.

 

 

 

 


Lees hier ook:

Das Kompositum – eine bedrohte Art  (onvertaald)            

             

 

 

 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Mostrando del 1 - 8 al 8
  • Imagen de Angela D'Arcy
    I found this blog very interesting.  I work with adults with disabilities and I have had to take care of the words I use to make sure that I am understood.  We had a group workshop two years ago with our students and found that the majority of the group did not understand or remember acronyms.  We use acronyms a lot in our work as they are time-saving, but I am much more aware now of the need to clarify and explain.
  • Imagen de Michael Sommer
    Dear Angela, thanks for your comment! I think that we Germans prefer to write in a complicated academic way. We like passive voice, long sentences, endless words. It was very helpful for me to come back to the roots and write as for children. Anyway inclusion and accessibility are often neglected topics in German adult education. The use of Plain Language is one part of the story.
  • Imagen de Maren Lohrer

    Acronyms are a very good example for exclusive language. They can save time, but are only understood by someone with previous knowledge. During my journalistic training I learned that one has to give the long version once and the acronym in brackets, before using the acronym further on. But that was „old school“, in times of twitter one uses lots of those abbrevations (acronyms, shorter homophons like „U2“ instead of „you, too“, etc.) without explanations.

    By the way: IMHO and AFAIK I am AFK now :-)
  • Imagen de Maren Lohrer
    In dem sehr informativen Beitrag wird auch auf die Level-One Studie (LEO 2018) hingewiesen. Diese Studie erfasst auch die Beteiligung an Weiterbildung. Es zeigt sich, dass die Weiterbildungsquote von Erwachsenen, die deutliche Defizite im Lesen und Schreiben haben („gering literalisiert“), kleiner ist als die der Gesamtbevölkerung: So haben nur rund 28 Prozent der gering literalisierten Personen in den vergangenen zwölf Monaten an einer Weiterbildung teilgenommen. Vergleich: Von allen Erwachsenen besuchten knapp 47 Prozent eine Weiterbildung. 
     Von den gering literalisierten Erwachsenen sind rund 62 Prozent erwerbstätig. Diese sind weniger mit ihrer allgemeinen beruflichen Situation zufrieden als die Gesamtbevölkerung, ergibt die Studie. Hier sehe ich eine Möglichkeit für Angebote in der Erwachsenenbildung, die speziell für Leseschwache entwickelt werden. 
  • Imagen de Sibilla Drews

    Eine selbst bestimmte Teilhabe bedeutet auch, dass Menschen mit Behinderung in die Lage versetzt werden, Inhalte von Verträgen und anderen Dokumenten, die sie unterschreiben müssen, zu verstehen. Die Diakonie Mitteldeutschland hat in ihrem Erasmus+ Projekt "Redet mit uns, nicht über uns" Erläuterungen zu Vertragsdokumenten in leichter Sprache entwickelt:

    - Erläuterungen zur Teilnehmervereinbarung (link is external)in leichter Sprache

    - Erläuterungen zum Teilnehmerbericht (link is external)in leichter Sprache

    Mehr über das Projekt auf der Website (link is external) der NA beim BIBB.

  • Imagen de Christine Bertram
    Ich finde es schön und wichtig, dass das Thema nun auch auf EPALE angekommen ist! 
  • Imagen de Tino BOUBARIS
    Es ist richtig und wichtig, inklusive Erwachsenenbildung auf EPALE zu diskutieren. Aber gerne miteinander und nicht übereinander. Ich würde daher gerne dazu einladen, sich mit EPALE unter Gesichtspunkten wie Barrierefreiheit der EPALE Website, inklusive Lernangebote, zielgruppengerechte Ansprache u.v.m. auseinanderzusetzen.
  • Imagen de Christine Bertram
    Hallo Tino,

    Danke für die Anmerkung, die absolut korrekt ist. EPALE ist zur Zeit nicht barrierefrei. Ich kann dir versichern, dass hinter den Kulissen daran gearbeitet wird.