chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Plataforma electrónica dedicada a la enseñanza para adultos en Europa

 
 

Blog

Matylda za plecami Mateusza – jak hamujemy innowacyjność

29/07/2019
por Monika Dawid-Sawicka
Idioma: PL

“Każdemu bowiem, kto ma, będzie dodane, tak że nadmiar mieć będzie. Temu zaś, kto nie ma, zabiorą nawet to, co ma. (Mt 25,29)”.  Co wspólnego ma cytat z Biblii w kontekście innowacyjności i różnorodności w biznesie?

Lipiec 2019, Warszawa, wydarzenie dedykowane tematyce korzyści wynikających z różnorodności w biznesie. Wystąpienia, warsztaty i panel dyskusyjny z przedstawicielami firm, który miałam przyjemność prowadzić.  Kilkanaście dni wcześniej, 17 czerwca br. Komisja Europejska opublikowała uaktualniony europejski ranking innowacyjności European Innovation Scoreboard 2019. Dane opublikowane w raporcie stały się dla mnie pretekstem aby porozmawiać o innowacyjności przez pryzmat różnorodności. Wydaje się oczywiste, że czerpanie z różnorodności jest drogą do nowych rozwiązań, innowacji lub nowych pomysłów, które zaczynamy rozważać. Dzięki spojrzeniu kogoś innego niż my zyskujemy inną perspektywę, a często też niedostępne dla nas rozwiązanie. 

Dlaczego właśnie takie ujęcie?

Wyniki European Innovation Scoreboard (EIS) dla Polski po raz kolejny pokazały jak wiele jest do zrobienia na rodzimym runku. Dla mnie wyniki stały się natomiast podstawą do zadania pytania - czy faktycznie korzystamy z przepisu, jakim jest różnorodność jako jednej z dróg do innowacji?

Ranking mierzący i porównujący poziom innowacyjności w państwach członkowskich Unii Europejskiej EIS jest rankingiem zaprojektowanym przez Komisję Europejską i Uniwersytet w Maastricht. EIS analizuje wyniki poszczególnych krajów używając w tym celu 26 wskaźników pogrupowanych w pięciu kategoriach. Wskaźniki te dotyczą takich zagadnień jak zasoby ludzkie dla nauki i techniki; edukacja; patenty; nakłady na działalność innowacyjną i efekty tej działalności mierzone wartością sprzedaży wyrobów; współpraca w zakresie działalności innowacyjnej; nakłady inwestycyjne na technologie informacyjne i telekomunikacyjne;  dostęp do Internetu itp.

Szerokie spektrum czynników i porównywalność badań w ujęciu rocznym sprawia, że jest to jedno z ważniejszych badań pokazujących poziom innowacyjności w poszczególnych krajach. Mimo że nie ma tygodnia abym nie czytała o naszej innowacyjności, wsparciu innowacji, innowacyjnych start –upach, standardowo już, wypadamy w tym badaniu źle. Zajmujemy 4 miejsce od końca. Za nami są tylko Chorwacja, Rumunia i Bułgaria. Ważne są też nasze wyniki innowacyjności analizowane przez pryzmat wielkości firm. Rodzime MŚP zajmują w tym rankingu drugie miejsce od końca w Europie.

Czy rozwiązaniem może być korzystanie z różnorodności stylów myślenia, doświadczeń z różnych branż, płci, wieku?  Pewnie jest to rozwiązanie jedno z wielu, z których powinniśmy skorzystać. Czy korzystamy? Przebieg lipcowej debaty pokazał, że z różnorodnością w biznesie może nie być już tak cudownie. Czytamy o fantastycznych programach „Diversity and Inclusion”, ale kiedy popatrzymy na rzeczywiste działania,  historia ma się zgoła inaczej.

/es/file/feet-9842601280jpgfeet-984260_1280.jpg

W trakcie opisanej debaty, która w pewnym momencie przybrała dosyć emocjonujący wymiar, spotkałam się z pytaniem, które wiele powiedziało o przekonaniach jednego z panelistów: „O czym świadczy to, że wśród noblistów jest zdecydowanie więcej mężczyzn?” „Czyj mózg jest większy – kobiety czy mężczyzny? O czym to może świadczyć?” Emocje, które zaczęły towarzyszyć debacie wyciągnęły na światło dzienne stereotypy i powiedziały więcej o zasadach, którymi może się kierować osoba zarządzająca całkiem sporym biznesem. Kto w firmie prowadzonej przez osobę o takich poglądach będzie odpowiadał m.in. za innowacje, za ich wdrożenie? Czyje projekty zostaną dostrzeżone, uwzględnione?

Te pytania zadałam sobie już po debacie. Zastanawiam się czy faktycznie jest to jednostkowy głos?

Zamiast odpowiedzi przytoczę mechanizm opisany przez socjolożkę Margaret Rossiter, która zauważyła, że kobiety naukowczynie są często ignorowane, ich badania są przemilczane, a czasami zupełnie zapomniane. Nazwała to „zjawiskiem Matyldy” na cześć sufrażystki Matyldy Joslyn Gage. Aleksandra Derra w tekście "Przemilczane i zapomniane. O zjawisku Matyldy, czyli systemowym umniejszaniu roli kobiet w nauce" opisuje ten mechanizm przywołując historię dwóch wybitnych badaczek, chemiczki i krystalografki Rosalind Franklin i biolożki Ruth Hubbard. Czy znacie ich dokonania? Zapewne nie.

Badacze z Uniwersytetu Stanowego w Ohio pod kierownictwem prof. Silvii Knobloch-Westerwick kontynuowali badania w tym kierunku. Po przeglądzie badań stwierdzających istnienie efektu Matyldy w psychologii, biologii oraz fizyce, postanowili sprawdzić siłę tego zjawiska w komunikacji wyników badań naukowych. W badaniu wzięło udział 243 magistrantów i doktorantów, którzy w czasie trwania badania otrzymywali do oceny streszczenia tych samych artykułów naukowych. Połowa otrzymywała streszczenia z informacją, że zostały przygotowane przez mężczyzn a połowa, że materiał został przygotowany przez kobiety.  Wyniki badania pokazały, że te same abstrakty były oceniane inaczej. Najwyższe oceny uzyskiwały abstrakty podpisane przez mężczyzn, dotyczące tematów stereotypowo postrzeganych jako męskie.  

Efektem Mateusza jest natomiast socjologiczne określenie zjawiska akumulacji dóbr, bogactwa lub sławy. Termin efekt Św. Mateusza (ang. Matthew effect) został użyty po raz pierwszy przez Roberta Mertona. Merton zauważył, że system nauki i instytucje naukowe przyznają zasługi znanym już naukowcom, znacznie częściej cytuje się też ich prace. W kolejnych latach efekt Św. Mateusza został rozszerzony na inne dyscypliny, takie jak ekonomia, psychologia i edukacja. “Każdemu bowiem, kto ma, będzie dodane, tak że nadmiar mieć będzie. Temu zaś, kto nie ma, zabiorą nawet to, co ma. (Mt 25,29)”

Czy prototyp stworzony przez zespół młodych naukowczyń dostanie dostrzeżony, rozważony w firmie, której prezes warunkuje osiągnięcia noblistów przez pryzmat płci? Chcę wierzyć, że tak.

Debata pokazała jak wiele jest do zrobienia na rodzimym rynku. Jak często pod płaszczykiem okrągłych zdań „dbamy o różnorodność” „tak, mamy projekty włączające”, „w naszym zarządzie są już dwie kobiety”… ukryte są faktyczne przekonania, działania, które powodują, że Matyldę ciągle chowamy za plecami Mateusza.

Przypisy:

  1. „Efekt Matyldy” - Agnieszka Ewa Łyś, tekst opublikowany na www. badania.net, dostęp na 26.07.2019, http://badania.net/efekt-matyldy/
  2. „Przemilczane i zapomniane. O zjawisku Matyldy, czyli systemowym umniejszaniu roli kobiet w nauce” - Aleksandra Derra, 2016, ETHOS Kwartalnik Instytutu Jana Pawła II KUL Lublin

Monika Dawid-Sawicka – autorka tekstów, analiz i opracowań dotyczących tematyki rynku pracy, zarządzania zasobami ludzkimi i kapitału ludzkiego. Z branżą HR związana od ponad 15 lat. Organizatorka debat biznesowych oraz licznych konferencji dedykowanych środowiskom HR. Certyfikowany trener narzędzia diagnostycznego Stylów Myślenia i Działania FRIS. Coach ICF na poziomie ACC, specjalizujący się w coachingu osób, które dokonują zmiany swojego życia zawodowego. Ambasadorka EPALE.

 

Zobacz także:

Stay alive – czyli o kompetencjach, które odsłoniła katastrofa w Andach 
ONi Uczą. Czyli czego niepełnosprawni sportowcy mogą nauczyć świat biznesu
Benefit idealny? Jakie świadczenia oferują pracodawcy

Pracownicy zmieniają organizacje

Czy możemy uczyć się dzięki wykorzystywaniu facylitacji?

Facylitacja – znana i nieznana

Poziom szczęścia w pracy

Budzenie ze snu. Czego nie wiemy o tutoringu

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Mostrando del 1 - 5 al 5
  • Imagen de Monika Dawid-Sawicka
    Wolę szukać rozwiązań niż winnych ale trudno mi się nie zgodzić z przeczytanym niedawno stwierdzeniem, że w kontekście roli zawodowej kobiet media nie odrobiły swojej lekcji i to one również mają swój duży wpływ na to, że Matylda jest za plecami Mateusza. Premier Nowej Zelandii Jacinda Acern nie wiem, czy częściej nie pojawiała się w mediach w kontekście macierzyństwa niż kierowania krajem. A co wiemy o rozmowach żon prezydentów i premierów podczas ostatniego szczytu G7? To jakie miały kreacje podczas wspólnych spotkań zdominowało narrację dookoła nich. W Polsce w 2015 roku przeprowadzona została roczna analiza czternastu programów publicystycznych telewizyjnych i radiowych, która wykazała, że w podziale procentowym w badanym 12 miesięcznym okresie kobiety występowały w tych programach znacznie rzadziej (13%) niż mężczyźni (87%). Nie wiem, czy były prowadzone kolejne badania, ale mam wrażenie że w ostatnich czterech lata nic się w tym względzie nie zmieniło.
  • Imagen de Sebastian Cieślak
    Jeśli chodzi o polskie firmy to nie mam przekonania, że jedynym problemem w innowacyjności jest fakt, że kobiety rzadziej mają wpływ na to co się w nich dzieje. To oczywiście jeden z problemów. Innym jest moim zdaniem zbyt mała akceptacja ryzyka porażki albo mało inwestorów, którzy chcieliby zaryzykować. Być może wynika to z podejścia "jak zarobić i się nie narobić", może "lepszy wróbel, w garści ...". To na pewno złożony problem. 
    Jednak bardzo ważnym zagadnieniem, o którym piszesz jest temat dyskryminacji kobiet. Warto się przy tym zastanowić dlaczego Ci, parafrazując cytat, którym będzie i dodane i nadmiar mieć będą, mieliby się go pozbyć? Bo trudno się nie zgodzić z badaniami a i obserwacje z życia, pokazują, że Matylda jest za plecami Mateusza. Wydawać by się mogło, że tracimy na tym wszyscy bo byłoby po prostu fair, wszyscy, niezależnie od płci mieliby takie same szanse i możliwości. To smutna refleksja, ale jeśli dziś rządzą Mateusze, są lepiej postrzegani, dostają nagrody to łatwiej byłoby zmienić Polskę gdyby to właśnie oni chcieli ją zmieniać bo Matyldzie będzie niestety trudniej :( 
  • Imagen de Monika Sulik
    Moniko dziękuję najpiękniej za ten tekst- bardzo dla mnie inspirujący. Temat kobiet w przestrzeni naukowej jest mi bardzo bliski gdyż sama prowadziłam badania na ten temat. Przy okazji również polecam.https://www.google.pl/search?q=kobiety+w+nauce+sulik&prmd=inv&source=lnm...

  • Imagen de Marta Kosińska
    Podobne wnioski już kilka lat temu na temat sytuacji kobiet na polskich uczelniach artystycznych znajdują się w raporcie Fundacji Katarzyny Kozyry. Raport "Marne szanse na awanse" pokazuje, że już pięcie się po szczeblach kariery jest w tym środowisku dla kobiet utrudnione. https://www.nck.pl/upload/attachments/317998/Marne%20szanse%20na%20awans...
    W sektorze szkolnictwa wyższego jest nieco lepiej, chociaż nie bierze się w nim kompletnie pod uwagę kosztów prowadzenia działalności naukowej i posiadania rodziny. To znaczy koszty te prawie zawsze ponoszą właśnie kobiety. Dodatkowo obniżony teraz wiek emerytalny dla kobiet w nauce bardzo pogłębia istniejący stan rzeczy. W Polsce jest bardzo dużo do zrobienia w tym temacie. 
  • Imagen de Daria Sowińska-Milewska
    niemal o tym samym dyskutowałyśmy w gronie pracowniczek NGO zajmujących się kobietami na rynku pracy.... a tu wczoraj czytam o książce Caroline Criado-Perez Invisible Women a dziś o zjawisku Matyldy... Smuci nie to okrutnie, boli i uwiera. Potwierdza również, że aby zaszły faktyczne, a nie pozorne zmiany w postawach musi minąć dużo więcej czasu niż 20 lat...