European Commission logo
Create an account
Blog
Blog

Europejska współpraca FabLabów na rzecz uczenia się osób dorosłych

Podsumowanie projektu „FABLABs – new technologies in adult education”, zrealizowanego w ramach programu Erasmus+

ok. 6 minut czytania - polub, linkuj, komentuj!


Czym są FabLaby? To, w wielkim skrócie, cyfrowe laboratoria (FabLab to skrót od Fabrication Laboratory) czy przestrzenie kreatywne, w których dzięki cyfrowo sterowanym urządzeniom (jak drukarki 3D, frezarki czy plotery laserowe) można przekształcić swoje pomysły w prototypy, czy wręcz gotowe produkty. Globalna sieć zarejestrowanych FabLabów to aktualnie około 1750 podmiotów w ponad 100 krajach, umożliwiających tworzenie innowacji dzięki zapewnieniu dostępu do narzędzi cyfrowej produkcji. To także ogromna sieć edukacyjna, umożliwiająca dostęp do mniej lub bardziej formalnych programów uczenia się dla grup i osób indywidualnych w każdym wieku. Więcej o FabLabach w tekście: Fablaby jako środowiska uczenia się osób dorosłych.

To właśnie aspekt edukacyjny funkcjonowania FabLabów stał się przedmiotem projektu Partnerstw Strategicznych w obszarze edukacji dorosłych Erasmus+. W ramach „FABLABs – new technologies in adult education” organizacje partnerskie z Finlandii, Francji, Islandii, Polski i Portugalii, funkcjonujące jako FabLaby lub makerspace’y, starały się przyjrzeć bliżej procesom edukacyjnym zachodzącym w FabLabach i włączającym dorosłe osoby uczące się.

Dwie grupy kobiet pracują w warsztacie. Na pierwszym planie 3 osoby wykonują wspólnie drewniany stół.

Źródło: archiwum projektu

Naszym celem była zmiana perspektywy postrzegania tych przestrzeni – z miejsc zorientowanych na produkcję i tworzenie innowacji, na miejsca, które są ważnymi społecznościami osób uczących się. Temu służyły m.in. spotkania między partnerami w każdym z krajów, które pozwoliły na obserwację praktyk edukacyjnych, sposobów organizacji przestrzeni, tworzenia oferty uczenia się, zasad dostępności, ale także na dogłębne dyskusje na temat naszych odbiorców, ich profilów, potrzeb i motywacji. Użytkownicy FabLabów to bowiem niezwykle szeroka społeczność mejkerów (od angielskiego maker) – nazywanych w Polsce także wytwórcami czy majsterkowiczami – artystów, naukowców, inżynierów, pedagogów, studentów, amatorów, profesjonalistów w każdym wieku, którzy widzą w FabLabach przestrzeń zapewniającą dostęp do narzędzi, technologicznych innowacji, wiedzy i know-how, zarówno dla celów biznesowych, jak i związanych ze zdobywaniem nowych umiejętności i kompetencji dla własnego rozwoju.

Ze względu na tak różnorodną grupę użytkowników, kluczowe jest zapewnienie przez FabLaby elastycznych metod nauczania, dopasowanych do potrzeb odbiorców i preferowanych przez nich stylów uczenia się. A to wymaga szczegółowej diagnozy tych potrzeb i lepszego poznania profilów edukacyjnych odbiorców naszych działań edukacyjnych. Takiej próby podjęliśmy się z partnerami w ramach projektu FABLABs, opracowując wspólnie kwestionariusz ewaluacyjny, który był następnie dystrybuowany wśród naszych społeczności dorosłych osób uczących się.

Rezultaty tego procesu pozwoliły nam określić podstawowe grupy naszych odbiorców, nazwane przez nas:

  • Learners, dla których FabLab to głównie przestrzeń uczenia się;

  • Makers, dla których FabLab to głównie przestrzeń do tworzenia;

  • Entrepreneurs, dla których FabLab to głównie przestrzeń prototypowania.

Ponadto wyniki ankiet pozwoliły na głębszą refleksję nad preferowanymi metodami uczenia się. Tu zdecydowanie przodował udział w zorganizowanych warsztatach lub kursach wokół konkretnych tematów i prowadzonych przez doświadczonych edukatorów/trenerów (make-to-learn – uczenie się przez działanie). Część użytkowników preferowała jednak pracę indywidualną w oparciu o dostępne w FabLabie materiały edukacyjne i instrukcje (można to zakwalifikować jako project-based learning). Popularną opcją było także uczenie się przez rozwiązywanie problemów (problem-based learning), gdzie edukator/trener pełni raczej rolę facylitatora niż nauczyciela/instruktora i gdzie wiedza niejako ukryta jest w zadaniu. Te różne preferowane style uczenia się (wynikające choćby z różnych umiejętności, kompetencji, zainteresowań i potrzeb) powinny znaleźć w miarę możliwości odzwierciedlenie w ofercie edukacyjnej danego FabLabu.

Na blacie leży 6 kartek z pytaniami i kwestiami po angielsku. Dotyczą one różnych aspektów funkcjonowania FabLabów.

Źródło: archiwum projektu

Wyniki naszych badań znalazły się w publikacji podsumowującej projekt. Zawarliśmy w niej również szersze informacje na temat naszych instytucji, przykłady dobrych praktyk z naszej działalności edukacyjnej, opis idei FabLabów i ruchu wytwórców (maker movement), jak również podsumowanie działań projektowych i refleksje na temat FabLabów jako środowisk uczenia się osób dorosłych. W publikacji przedstawiliśmy również proponowane przez nas działania, które pozwoliłyby na bardziej strukturalne wsparcie dla FabLabów, zarówno na poziomie lokalnym, jak i narodowym czy europejskim.

Praca nad publikacją pozwoliła partnerom na głębszą refleksję nad własną działalnością edukacyjną, porównanie jej z praktykami innych organizacji oraz wzbogacenie o rozwiązania podpatrzone w innych krajach. Pozwoliła również na szeroką dyskusję na temat FabLabów jako miejsc uczenia się osób dorosłych.

Ten temat był również obecny podczas jednego z wydarzeń projektowych: 11 czerwca 2022 roku zorganizowaliśmy w Warszawie wydarzenie „MEJKER | ogólnopolskie spotkanie twórców”. Stanowiło ono przyczynek do integracji oraz rozwoju polskiego ruchu wytwórców – FabLabów, makerspace’ów, hackerspace’ów, medialabów oraz wszystkich osób, organizacji i instytucji, którym bliskie są idee ruchu mejkerskiego. Podczas paneli dyskusyjnych i sesji warsztatowych wiele uwagi poświęciliśmy FabLabom jako środowiskom uczenia się i społecznościom praktyków, podkreślając tym samym nie tylko ich rozpoznawalny już potencjał produkcyjny czy innowacyjny. W naszych dyskusjach uwzględniliśmy również różne formy prawne, w jakich działają FabLaby czy makerspace’y. To bowiem nie tylko przestrzenie funkcjonujące na uniwersytetach czy w parkach technologicznych, ale i duża rzesza organizacji pozarządowych, a coraz częściej także biblioteki czy instytucje kultury. Podsumowanie tego wydarzenia projektowego jest dostępne w postaci krótkiego wideo.

Źródło: archiwum projektu

Warto również podkreślić, że projekt był nie tylko momentem głębszego przyjrzenia się procesom edukacyjnym zachodzącym w FabLabach, ale stał się również doskonałą okazją do uczenia się współdziałania w partnerstwie projektowym i współpracy europejskiej. Konsorcjum projektowe to także swoista społeczność osób uczących się i także w tym przypadku ważne jest, by właściwie rozpoznać swoje potrzeby, kompetencje, czy style pracy.

Zwłaszcza w przypadku większej liczby partnerów może stać się to sporym wyzwaniem, potęgowanym dodatkowo przez różnice kulturowe. Kluczowym elementem wydaje się być szczera dyskusja na temat mocnych i słabych stron poszczególnych partnerów/członków konsorcjum, tak aby móc jak najlepiej dostosować ich zadania i obowiązki w ramach projektu do możliwości i predyspozycji. Ważne jest także wspólne wypracowanie takich metod pracy i sposobów komunikacji, które będą w jak największym stopniu uwzględniały potrzeby partnerów, dzięki czemu ich poziom zaangażowania w sprawy projektowe będzie większy.

W przypadku projektu FABLABs kluczowe okazały się międzynarodowe spotkania projektowe, które pozwoliły nie tylko na wypracowanie rezultatów projektu, ale także na zbudowanie zaufania między partnerami i stworzenie przyjaznej atmosfery pracy. Partnerzy przyznawali, że spotkania online nie były tak efektywne jak te bezpośrednie. Podkreślali także znaczenie takich elementów spotkań jak wspólne posiłki czy tworzenie przestrzeni na wspólne kreatywne spędzanie wolnego czasu, co pozwala lepiej się poznać i stworzyć trwalsze więzi. Ważne jest również, by jakość współpracy partnerskiej podlegała systematycznej ewaluacji, zwłaszcza w przypadków dłuższych projektów, czy zmian w zespołach projektowych. Oprócz niewątpliwej wartości w postaci bieżącej oceny jakości rezultatów i skuteczności naszych działań, jest to także ważny element integrujący grupę i budujący zaufanie między jej członkami. Dzięki temu jesteśmy w stanie tworzyć mikrośrodowisko uczenia się, dla którego istotny jest rozwój umiejętności i kompetencji jego członków.

---

Partnerami projektu „FABLABs – new technologies in adult education” (01.11.2019-31.08.2022) były następujące organizacje: Warsztaty Kultury w Lublinie (Polska; koordynator projektu), Aalto Fablab (Finlandia), Artefacts (Francja), Buinho (Portugalia), Fab Lab Reykjavík (Islandia), Robisz.to (Polska).

Głównym celem projektu była wymiana dobrych praktyk w zakresie metod nauczania wykorzystywanych w FabLabach i adresowanych do dorosłych uczących się – wymiana know-how w zakresie metodyki nauczania i praktyk edukacyjnych, rozwój zawodowy osób pracujących w FabLabach jako edukatorzy oraz osoby zarządzające, a także badania porównawcze nt. nauczania nowych technologii w ramach edukacji pozaformalnej w różnych europejskich krajach.

Zapraszamy do odwiedzenia strony internetowej projektu: https://fablabserasmus.eu/, na której dostępna jest m.in. publikacja podsumowująca nasze działania. 


Interesujesz się edukacją kulturową dorosłych? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form w obszarze edukacji muzealnej?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE!  


Interesują Cię nowe technologie w edukacji osób dorosłych? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod prowadzenia szkoleń, narzędzi trenerskich i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE!  


Zobacz także:

Nowe technologie w instytucjach kultury – o fablabach i mejkerach słów kilka

Wywiad EPALE: Męska Szopa i animowanie społeczności lokalnej

Login (1)

Login or Sign up to join the conversation.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Latest Discussions

Want to talk about Trainee programmes bringing graduating students to Balkan countries such as Montenegro, Albania, Kosovo and North Macedonia, instead of migrating from them?

Erasmus + Balkan exchange projects?

Want to talk about Trainee programmes bringing graduating students to Balkan countries such as Montenegro, Albania, Kosovo and North Macedonia, instead of migrating from them?

More