chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE - Ηλεκτρονική Πλατφόρμα για την Εκπαίδευση Ενηλίκων στην Ευρώπη

Ιστολόγιο

Wydeptywanie nowych ścieżek ewaluacyjnych w trudnych czasach – cz. II – czyli bez ewaluacji ani rusz

07/05/2020
από Beata Ciężka
Γλώσσα: PL

Patrzę teraz na wiele aktualnie realizowanych projektów rozwojowych, w których zajmuję się ewaluacją i włos mi się jeży na głowie, czy uda się je zrealizować w takim kształcie jak zakładano. Posypały się harmonogramy realizacji poszczególnych działań projektowych – szkoleń, konferencji, spotkań. Część z nich udało się zrealizować on-line, ale wiele „zawieszonych jest na kołku”. Patrzę również na cele tych projektów i zastanawiam się czy potrzeby tam zidentyfikowane są nadal aktualne? Czy sytuacja nie zweryfikowała na tyle priorytetów, że na planowane w nich szkolenia czy inne działania będą w ogóle chętni? A jeżeli tak – to czy omawiane na nich treści okażą się rzeczywiście pomocne uczestnikom w rozwiązywaniu problemów, które skłoniły ich do wzięcia udziału w projekcie? I czy te problemy są nadal aktualne – czy też nie pojawiły się nowe, pilniejsze do zajęcia się nimi? Widzę nadzieję w oczach realizatorów projektów, że „przecież zaraz wszystko wróci do normy” i „że będzie można wszystko zrealizować zgodnie z planem, tylko nieco przesuwając harmonogram”. Zastanawiam się czy tak będzie – próbując się pocieszać, że tak…

No i co z planowanymi ewaluacjami w tych projektach? Patrząc na te plany widzę, że muszę je zweryfikować uwzględniając nową sytuację – i to nie tylko w kwestii czasu jej realizacji, ale przede wszystkim w zakresie poruszanych tam zagadnień badawczych. Zastanowiłam się, jak dalej prowadzić ewaluację, by uwzględniała ona nowe okoliczności, w jakich znalazły się poddawane ewaluacji projekty.

  

   

Miesiąc temu, odwołując się do rozważań M.Q. Pattona (https://bluemarbleeval.org/latest/evaluation-implications-coronavirus-global-health-pandemic-emergency), pisałam o potrzebie dostosowania planów ewaluacyjnych do nowej sytuacji, konieczności wychodzenia z własnymi inicjatywami badawczymi oraz skupianiu się na dostarczaniu danych, które będą użyteczne, a w związku z tym będą uwzględniały nowe potrzeby informacyjne realizatorów projektów i nową sytuację odbiorców projektów.  Patton przewiduje, że  trzeba się również przygotować na ciężkie czasy dla ewaluacji – jego zdaniem budżety przeznaczone na badania ewaluacyjne ulegną redukcji, gdyż zmniejszone zostaną dostępne środki finansowe na „dobra luksusowe”, a za takie właśnie dobro uznawana jest ewaluacja. Ale jak planować wsparcie projektowe bez rzetelnej wiedzy chociażby o potrzebach odbiorców wsparcia? Czy faktycznie taka wiedza jest zbędnym (!) luksusem? Ja jednak uważam, że badania ewaluacyjne będą pomocne w planowaniu nowych projektów oraz dostosowywaniu obecnych do nowych potrzeb i okoliczności. To właśnie w takich sytuacjach, które nas zaskakują najbardziej potrzebne są rzetelne informacje, oparte na dobrze przeprowadzonych badaniach. I tu upatruję szansę dla ewaluacji, że nie będzie „dobrem luksusowym”, ale raczej „podstawowym”.  

Patrząc na dotychczasową praktykę ewaluacji projektów -  dominowały raczej podejścia konkluzywne tj. skupione na podsumowywaniu efektów projektu, a nawet wręcz sprawozdawcze. Stosunkowo często też wykorzystywano podejścia ex-ante  np. do badania potrzeb potencjalnych beneficjentów projektu.  

W czasach niepewności i dużej zmienności okoliczności zewnętrznych, najbardziej użyteczne będzie podejście formatywne tzn. takie które faktycznie pozwala kształtować działania projektu pod wpływem uzyskanych informacji. Celem ewaluacji formatywnej jest kształtowanie projektu w jego trakcie, a czasem nawet  „ratowanie” projektu  tj. bieżące i możliwie szybkie dostarczanie informacji dot. wszystkich aspektów projektu, które mogą wpłynąć na jego powodzenie lub niepowodzenie. Mogą to być formy i metody implementacji działań projektowych, zakres merytoryczny projektu, potrzeby i oczekiwania odbiorców, okoliczności towarzyszące realizacji projektu, zaangażowanie i kompetencje realizatorów, kontekst organizacyjny oraz wiele innych aspektów ważnych z punktu widzenia realizacji projektu. Te wszystkie kwestie mogą podlegać ewaluacji formatywnej.

Ewaluacja formatywna to podejście ewaluacyjne zorientowane na zmianę, dostarczające w trybie ciągłym informacje o zgodności bądź niezgodności pomiędzy oczekiwanym kierunkiem realizacji projektu, a tym co faktycznie jest realizowane i może być osiągnięte. Skupia się na analizowaniu słabych i mocnych stron, trudności, barier oraz nieprzewidzianych możliwości. Ewaluacja formatywna próbuje uporządkować chaos i w tym chaosie pokazać też szanse, które można wykorzystać na rzecz realizacji projektu.

Obecnie, w projektach które ewaluuję, priorytetowe  wydaje mi się zbadanie, jak okoliczności pandemii wpłynęły na zmianę motywacji i potrzeb odbiorców projektu do uczestnictwa w działaniach projektowych. Ważne też będzie spojrzenie na kwestie harmonogramu projektu. To tak na teraz…

Beata Ciężka – ewaluatorka, autorka i realizatorka szkoleń z zakresu ewaluacji. Posiada bogate doświadczenie w realizacji projektów badawczych i ewaluacyjnych prowadzonych m.in. dla Komisji Europejskiej. Specjalizuje się w programach i projektach edukacyjnych. Współzałożycielka Polskiego Towarzystwa Ewaluacyjnego. Ambasadorka EPALE.

Zobacz także:

Jak zrobić dobrą ankietę ewaluacyjną? Część I

Jak zrobić dobrą ankietę ewaluacyjną? Część II

Jak zrobić dobrą ankietę ewaluacyjną? Część III

„Dziecięce" metody ewaluacji

Ewaluacja szkoleń to nie tylko zadowolenie uczestnika po szkoleniu

Praktyczne wskazówki do planowania i projektowania ewaluacji

Ewaluacja wewnętrzna – szybko, łatwo, przyjemnie i użytecznie

Ewaluacja metodą Success Story/ Success Case

Strategie ewaluacji wspomagające jakość usług rozwojowych

Ewaluacja ex-ante to nie tylko badanie oczekiwań uczestników szkolenia

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn Share on email