Blog
Blog

Τι συζήτησαν τα μέλη της κοινότητας EPALE στην τελευταία διαδικτυακή συζήτηση σχετικά με το Μέλλον της Εκπαίδευσης Ενηλίκων;

Το βασικό ζήτημα που αναδείχτηκε ήταν η ψηφιοποίηση· μεγάλο μέρος των προγραμμάτων εκπαίδευσης ενηλίκων υλοποιήθηκε μέσω διαδικτυακών μεθόδων. Αυτό μπορεί να επιφέρει πολύ θετικά αποτελέσματα: η διαδικτυακή επικοινωνία μπορεί να προωθήσει τις ψηφιακές κοινότητες και ως εκ τούτου να υποστηρίξει τους εκπαιδευόμενους ως προς την ανθεκτικότητα και τις κοινωνικές επαφές. Επίσης, υπέδειξε ότι η διαδικτυακή υποστήριξη από άλλους εκπαιδευόμενους βοήθησε ταυτόχρονα την ψυχική υγεία, πράγμα που υπογραμμίζει τη σημασία των (εικονικών) κοινοτήτων.

The Future of Adult Learning .

Στις 8 Ιουλίου η EPALE φιλοξένησε μια διαδικτυακή συζήτηση σχετικά με το μέλλον της εκπαίδευσης ενηλίκων. Στην εικόνα απεικονίζεται ένα σύννεφο με τις πιο συχνές λέξεις που διατυπώθηκαν στη συζήτηση. Το σύννεφο προσφέρει τη δυνατότητα να συνδυάσουμε και να αντιπαραβάλουμε διαφορετικές έννοιες, για παράδειγμα η μάθηση αναφέρθηκε συχνότερα από την εκπαίδευση ή τις λέξεις δεξιότητες, άνθρωποι, συζήτηση, διαδικτυακά, εκπαιδευόμενοι, ανάγκη αλλαγή κ.λπ.

Μερικά από τα σημαντικότερα ερωτήματα είχαν τεθεί ξανά στο παρελθόν:

  • Πώς οραματίζεστε το μέλλον του τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων στα επόμενα πέντε ή δέκα χρόνια;
  • Τι πιστεύετε ότι θα συμβεί – και τι θα επιθυμούσατε να συμβεί;
  • Ποιες νέες προκλήσεις και ευκαιρίες θα προκύψουν;

Σαφώς, η κρίση του COVID-19 αποτέλεσε τη βάση να αναπτυχθούν πολλοί προβληματισμοί, έφερε τα πάνω κάτω στην εκπαίδευση ενηλίκων και ο αντίκτυπος θα έχει διάρκεια.

Το βασικό ζήτημα που αναδείχτηκε ήταν η ψηφιοποίηση· μεγάλο μέρος των προγραμμάτων εκπαίδευσης ενηλίκων υλοποιήθηκε μέσω διαδικτυακών μεθόδων. Αυτό μπορεί να επιφέρει πολύ θετικά αποτελέσματα: η διαδικτυακή επικοινωνία μπορεί να προωθήσει τις ψηφιακές κοινότητες και ως εκ τούτου να υποστηρίξει τους εκπαιδευόμενους ως προς την ανθεκτικότητα και τις κοινωνικές επαφές. Επίσης, υπέδειξε ότι η διαδικτυακή υποστήριξη από άλλους εκπαιδευόμενους βοήθησε ταυτόχρονα την ψυχική υγεία, πράγμα που υπογραμμίζει τη σημασία των (εικονικών) κοινοτήτων. Πολλοί συμμετέχοντες βλέπουν το μέλλον στη συνδυασμένη μάθηση και την ανάπτυξη εικονικών δικτύων μάθησης (ή ίσως, πιο συγκεκριμένα, στα εικονικά δίκτυα εκπαιδευόμενων):

Στο μέλλον, μεγάλο μέρος της εκπαίδευσης θα πραγματοποιείται διαδικτυακά, όμως η αίσθηση ότι ανήκουμε σε μια κοινότητα είναι πολύ σημαντική. 'Ετσι θα πρέπει να εξερευνήσουμε προσεγγίσεις συνδυασμένων μεθόδων διδασκαλίας στην εκπαίδευση, διαδικτυακή και μη. (Nατάσα, Ελλάδα)

Ωστόσο, η ενισχυμένη χρήση των ψηφιακών εργαλείων απειλεί να αυξήσει το φαινόμενο του Ματθαίου (οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι ενώ οι φτωχοί φτωχότεροι, δημιουργώντας ένα χάσμα ανάμεσα σε εκείνους που διαθέτουν λιγότερα και εκείνους που διαθέτουν περισσότερα). Ένα από τα βασικά ζητήματα του μέλλοντος λοιπόν είναι, το πώς θα μπορεί η εκπαίδευση ενηλίκων να προσεγγίσει ανθρώπους που δεν έχουν την πρόσβαση στην τεχνολογία ή και τις δεξιότητες να την αξιοποιήσουν.

Οι εκπαιδευόμενοι μεγαλύτερης ηλικίας αποτελούν μια ομάδα στόχο, την οποία υπέδειξαν οι συμμετέχοντες στη συζήτηση ως πολύ σημαντική - σήμερα και στο πιο μακρινό μέλλον: τους εκπαιδευόμενους μεγαλύτερης ηλικίας. Αυτή η ομάδα περιλαμβάνει τους εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας αλλά και τους συνταξιοδοτημένους εκπαιδευόμενους καθώς και ανθρώπους αρκετά ηλικιωμένους, όπως για παράδειγμα όσοι δέχονται φροντίδα σε οίκους ευγηρίας. Εξαιτίας της δημογραφικής αλλαγής, αυτή η ομάδα θα αυξηθεί σημαντικά μέσα στα επόμενα χρόνια και τις επόμενες δεκαετίες, και η εκπαίδευση ενηλίκων μπορεί σίγουρα να διαδραματίσει έναν σημαντικό ρόλο, τόσο για το άτομο όσο και για την κοινωνική συνοχή και την ενεργό γήρανση. Η αγωγή σχετικά με την υγεία θα είναι πιο ουσιαστική (η οποία έχει ήδη καθοριστεί από την κρίση που προκάλεσε ο ιός COVID) όπως και άλλα πεδία εκπαίδευσης:

Μαθαίνοντας ζητήματα που αφορούν τη μεγαλύτερη ηλικία. Με την αλλαγή των δημογραφικών στοιχείων αυτός ο τομέας θα αποκτήσει αυξανόμενο ενδιαφέρον. Πιο συγκεκριμένα από την άποψη της υγείας- η αγωγή σε θέματα που την απασχολούν θα καταστεί πολύ σημαντική (επίσης σε σχέση με την καταπολέμη ορισμένων ασθενειών. Ταυτόχρονα υπάρχει ένας τομέας εκπαίδευσης αναφορικά με τη μεγαλύτερη ηλικία που σχετίζεται με όσα πρέπει να γνωρίζει κανείς για τη συνταξιοδότηση και πως προετοιμάζεται κάποιοςε για αυτή. (Χριστίνα, Γερμανία)

Η ανθεκτικότητα αποτελεί μια άλλη πλευρά της εκπαίδευσης ενηλίκων που θα διακριθεί περισσότερο στα επόμενα χρόνια, ειδικά στο πλαίσιο των προκλήσεων της ζωής. Είτε αυτό θα αφορά τη μετάβαση από τη μία φάση ζωής στην άλλη (πχ. συνταξιοδότηση ή απόκτηση παιδιών) είτε μια προσωπική κρίση (απώλεια εργασίας, διαζύγιο…), η εκπαίδευση ενηλίκων μπορεί να παρέχει πληροφορίες, γνώση, υποστήριξη αλλά και την απαραίτητη δύναμη για να αντιμετωπίσουμε νέες καταστάσεις. Ένα άλλο ζήτημα είναι οι πιο ολοκληρωμένες προσεγγίσεις και η αυξημένη συνεργασία. Είναι όλο και λιγότερο λογικό να διαχωρίζονται οι δεξιότητες ζωής και εργασίας, όπως είναι σημαντικός ο συνδυασμός της οικολογίας με τις ψηφιακές και τις οριζόντιες δεξιότητες (ή οποιοσδήποτε άλλος συνδυασμός). Προβλέπεται συγχώνευση χώρων μάθησης, αλλά και περιοχών και τομέων, για παράδειγμα μέσω βιβλιοθηκών και πολιτιστικών οργανισμών αλλά και υγείας και απασχόλησης.

Στη Γαλλία, με την ομάδα EPALE, προσπαθούμε να διερευνήσουμε την έννοια «μαθησιακό περιβάλλον»: μαθησιακοί χώροι και περιοχές. Η ιδέα είναι να έχουμε μια ολιστική προσέγγιση των αναγκών και των προτάσεων στον τομέα της μάθησης και της κατάρτισης. Η προσέγγιση πρέπει να συγκεντρωθεί σε τοπικό επίπεδο (δήμος, ομάδα κοινοτήτων, ....) (David, Γαλλία)

Μια βασική ομάδα-στόχος είναι σαφώς οι εκπαιδευτές της εκπαίδευσης ενηλίκων. Υπάρχει αυξημένη ανάγκη για κατάρτιση και ανάπτυξη (αν και αυτό φαίνεται να είναι ένα πολυετές θέμα), ωστόσο μπορούμε επίσης να περιμένουμε μια αλλαγή στα καθήκοντα και τον ρόλο τους. Όπως το έθεσε η Anni Karttunen: θα εξελιχθούν σε διαμεσολαβητές πολλαπλών επαγγελματικών δικτύων και συντονιστές προγραμμάτων μάθησης και οικοσυστημάτων μάθησης.

Η συνεργασία είναι μια από τις πιο σημαντικές ικανότητες για τη διαμόρφωση του ψηφιακού μετασχηματισμού και, συνεπώς, για το μέλλον της εκπαίδευσης ενηλίκων. Μαζί με την - επικοινωνία, τη δημιουργικότητα και την κριτική σκέψη - θα πρέπει να συμπεριληφθεί μελλοντικά σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό στους μαθησιακούς στόχους των εκδηλώσεων της εκπαίδευσης ενηλίκων. (Μαξιμιλιανός, Γερμανία)

Ας δούμε τώρα τις πιο μακροπρόθεσμες εξελίξεις που οι συμμετέχοντες στη συζήτηση θεωρούν είτε πιθανές είτε επιθυμητές. Η κοινοτική εκπαίδευση και η τυπική και μη-τυπική μάθηση θα πρέπει να γίνουν (θα γίνουν;) πιο σημαντικές - οι ανάγκες των εκπαιδευομένων μπορούν να καλυφθούν πολύ πιο εύκολα σε τοπικό επίπεδο, όμως θα πρέπει να συνδυαστούν με μια γενικότερη και ολιστική νόηση της μάθησης. Η μάθηση βρίσκεται παντού και ο καθένας έχει ικανότητες τις οποίες θα πρέπει να γνωρίζει πλήρως. Οι εκπαιδευόμενοι μπορούν να στηριχτούν σε αυτές τις ικανότητες και να ακολουθήσουν διαφορετικά μονοπάτια μάθησης, κάτι που σημαίνει επίσης αυξημένη ενδυνάμωση των εκπαιδευομένων.

Πιθανώς, η μη τυπική και η άτυπη εκπαίδευση θα είναι πιο διαδεδομένες και συναφείς, καθώς θα αξιοποιηθούν για να παρέχουν στους ενήλικες «ήπιες» δεξιότητες (προσωπικές και κοινωνικές δεξιότητες) που θα είναι απαραίτητες για να εξακολουθούν  να συμμετέχουν ενεργά στην ολοένα και περισσότερο διασυνδεδεμένη και ρομποτική αγορά εργασίας. (Ντόρα, Πορτογαλία)

Ο Tino από τη Γερμανία δημοσίευσε μια πολύ συγκεκριμένη πρόταση που αποτελεί όραμα για το (απώτερο) μέλλον: Κάθε εργαζόμενος θα πρέπει να έχει το δικαίωμα να αξιοποιεί πέντε ώρες εργασίας την εβδομάδα για να μάθει οτιδήποτε επιθυμεί - σε συλλογικό ή ατομικό επίπεδο, στο διαδίκτυο κατά τη διάρκεια της εργάσιμης ημέρας ή εκτός σύνδεσης σε μαθήματα και σεμινάρια.

Επιτρέψτε μου να ολοκληρώσω αυτό το άρθρο παραθέτοντας τα λόγια κάποιου που γνώρισα σε μια διαδικτυακή εκπαίδευση και συνεχίζω να συνομιλώ μαζί του, ο οποίος διαμορφώνει ένα από τα επιχειρήματα πολύ παραστατικά:

Θα υπάρξει περισσότερη μάθηση στο διαδίκτυο και θα πρέπει να δώσουμε πολύ περισσότερη προσοχή στη χαρά της μάθησης. Μέχρι στιγμής, στην ψηφιακή μάθηση εξετάζουμε πολύ προσεκτικά τη διαδικασία, πώς να παρουσιάζουμε καλά το περιεχόμενο, πώς να ενεργοποιούμε τους συμμετέχοντες και επίσης πώς να μπορούν αυτοί να συνεργαστούν. Λίγο εξετάζουμε τη μεγάλη εικόνα. Σχεδιάζουμε τη μαθησιακή διαδικασία, αλλά όχι τους χρόνους διακοπής, δεν ενθαρρύνουμε την κανονική διακοπή της ομιλίας, η οποία συχνά διαμορφώνει την ατμόσφαιρα και την αίσθηση της κοινότητας που υπάρχει στα μαθήματα διά ζώσης. Εάν θέλουμε να διατηρήσουμε και να προωθήσουμε τις κοινωνικές πτυχές της εκπαίδευσης ενηλίκων, έχουμε ακόμη πολλή δουλειά μπροστά μας. Το να είμαστε κοντά ο ένας στον άλλον και μέλη μιας κοινότητας είναι επίσης εφικτό στο διαδίκτυο, όπως φαίνεται από τα κοινωνικά δίκτυα και τη δική μου εμπειρία ηλεκτρονικής μάθησης (δημιούργησα υπέροχες φιλίες στο διαδίκτυο). Αλλά για να το επιτύχουμε αυτό, χρειαζόμαστε μια διαφορετική οπτική: οι άνθρωποι πρέπει να είναι το επίκεντρο, το θέμα που διδάσκεται τους φέρνει κοντά. (Dörte, Γερμανία)

Είναι χαρά μου να έχω το επίκεντρο στον εκπαιδευόμενο και τη χαρά της μάθησης ως τα τελικά μηνύματα από τη συζήτηση! Ωστόσο, υπήρχαν πολλά εμπνευσμένα και ενδιαφέροντα σχόλια και ζητώ συγγνώμη από τους συμμετέχοντες που δεν αναφέρθηκαν εδώ. Μπορώ μόνο να προτείνω σε όλους να διαβάσουν τη συζήτηση. (https://epale.ec.europa.eu/en/discussions/epale-discussion-future-adult-learning). Μπορείτε ακόμα να προσθέσετε τις σκέψεις σας σε αυτήν την περίληψη της συζήτησης στην ενότητα σχολίων. 

Τέλος, ρίξτε άλλη μια ματιά στο σύννεφο με τις λέξεις. Πιστεύετε ότι λείπει κάτι σημαντικό; Ποιος είναι ο αγαπημένος σας συνδυασμός λέξεων και γιατί; Παρακαλώ δημοσιεύστε τα σχόλιά σας παρακάτω!

Login (14)

θέλετε να αλλάξετε γλώσσα?

Το παρόν έγγραφο είναι διαθέσιμο και σε άλλες γλώσσες. Παρακαλώ διαλέξετε γλώσσα πιο κάτω.
Switch Language

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Τελευταίες συζητήσεις

Έρευνα_αξιολόγηση δομής μαθημάτων για εκπαιδευτές ενηλίκων

Ερωτηματολόγιο αξιολόγησης για τη δομή μαθημάτων που θα αναπτυχθούν για εκπαιδευτές ενηλίκων.

Περισσότερα

Συζήτηση EPALE: Οι ψηφιακές δεξιότητες ως τρόπος πρόσβασης σε μαθησιακές ευκαιρίες

Η EPALE διοργανώνει μια διαδικτυακή συζήτηση στο πλαίσιο της Θεματικής εστίασης Απριλίου-Ιουνίου για τις Ψηφιακές Δεξιότητες.

Περισσότερα