Blog
Blog

H Αυτορρύθμιση στην Εκπαίδευση και τα Μυστικά της

Η αυτορρύθμιση είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται όλο και πιο συχνά τους τελευταίους μήνες. Η παγκόσμια μετατόπιση προς την εξ αποστάσεως εκπαίδευση και εργασία από το σπίτι αλλάζει εμφανώς τον τρόπο που μιλούμε, που βλέπουμε τον κόσμο και ερμηνεύουμε τα δεδομένα. Οι ακαδημαϊκοί πάντα τόνιζαν την σημασία της αυτορρύθμισης στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση, δηλώνοντας ότι οι εκπαιδευόμενοι σε τέτοια περιβάλλοντα έχουν την γενική ευθύνη της μάθησής τους εξαιτίας του μειωμένου εξωτερικού ελέγχου (π.χ. Shea & Bidjerano, 2010; Visser, 2012, White, 2003). Επίσης, η σπουδαιότητα της αυτορρύθμισης δεν περιορίζεται μόνο σε εκπαιδευτικά περιεχόμενα.

Κατά τις πρώτες δεκαετίες του 21ου αιώνα, στρέψαμε την προσοχή μας προς τις κοινωνικές και διαπροσωπικές δεξιότητες ως εργατικό δυναμικό, τη στιγμή που η δικτύωση και η συνεργασία έφθασε στο επόμενο επίπεδο. Οδεύουμε τώρα σε μια εποχή εξατομίκευσης όπου δίνεται περισσότερη έμφαση στις «εσωτερικές μας δεξιότητες». Η αγορά εργασίας απαιτεί ευνοϊκά χαρακτηριστικά συμπεριφοράς ατόμων που τηρούν την απόδοση τους σε ψηλά επίπεδα, χωρίς την ανάγκη παρέμβασης. Η αυτονομία, η ανθεκτικότητα, η επίλυση προβλημάτων, η ευελιξία, η προσαρμοστικότητα και η αυτορρύθμιση είναι παραδείγματα αυτής της ομάδας δεξιοτήτων που πιθανό να διδάσκεται σύντομα στις τάξεις. Ωστόσο, παρόλο που συζητάμε πολύ την αυτορρύθμιση, δεν εφαρμόζονται πολλά ακόμη στην πράξη.

Πράγματι, η αυτορρύθμιση δεν είναι νέος όρος και κέρδισε περισσότερη αναγνώριση μέσα στην ερευνητική κοινότητα πριν από τρεις δεκαετίες. Εξαιτίας των διαφόρων θεωρητικών προσεγγίσεων, οι ορισμοί μπορεί να διαφέρουν, κάνοντας την αυτορρύθμιση, ένα περίπλοκο τομέα μελέτης, αλλά την ίδια ώρα, σημαντικό, για την ανεξάρτητη λειτουργία του εαυτού.

Ο Zimmerman (2000, 2002) ως εκπαιδευτικός ψυχολόγος, έδωσε ένα ευρύ ορισμό της αυτορρύθμισης, εξηγώντας ότι είναι η διαδικασία που δημιουργούμε, ενεργοποιούμε και συντηρούμε τις σκέψεις, αισθήματα, συμπεριφορές και πράξεις μας για την επίτευξη ακαδημαϊκών στόχων. Πριν μερικά χρόνια, συνοψίσαμε τα ευρήματα του, δηλώνοντας ότι «η αυτορρυθμιζόμενη μάθηση αναφέρεται στο πώς οι εκπαιδευόμενοι γίνονται αφεντικά των δικών τους μαθησιακών διαδικασιών» (Zimmerman, 2015, p. 541).

 Ο Baumeister et al. (2007), από την άποψη της κοινωνικής ψυχολογίας, μας βοηθά να εννοήσουμε την αυτορρύθμιση, δίνοντας τρία βασικά συστατικά, υποστηρίζοντας ότι αυτά είναι αναγκαία και ζωτικά για υψηλά επίπεδα αυτορρύθμισης:

  1. Τα πρότυπα εξηγούνται ως έννοιες πιθανών και επιθυμητών καταστάσεων, που περιλαμβάνουν ιδανικά, προσδοκίες, στόχους, αξίες και στόχους που συνιστούν το μελλοντικό εαυτό του υποκειμένου και συνεπώς, προσανατολίζουν τις πράξεις του σήμερα. Το κεντρικό συστατικό της ιδέας αυτής, είναι η δέσμευση στα πρότυπα αυτά που θα διατηρήσει την προσπάθεια και τις δυνάμεις του κινήτρου σε τροχιά.

 

  1. Η επιτήρηση, που συνδέεται με την αυτογνωσία, θεωρείται βασική για την αξιολόγηση της προόδου του υποκειμένου και τον εντοπισμό τομέων για βελτίωση, που απαιτείται για την επίτευξη των επιθυμητών προτύπων. Η διαδικασία αυτή, συνδέεται άμεσα με την ανατροφοδότηση και την εκπαιδευτική αξιολόγηση.
  2. Η ικανότητα για να κάνει κανείς αλλαγές, που εκλαμβάνεται ως η δύναμη της θέλησης του υποκειμένου. Εδώ, οι συγγραφείς παρουσιάζουν την ιδέα μιας εσωτερικής δύναμης για τον έλεγχο της αναπόφευκτης κούρασης και εξάντλησης ψυχικών και ψυχολογικών πόρων.

Τα πιο πάνω υπενθυμίζουν την θεωρία του Anders Ericsson για την σκόπιμη πρακτική. Ο Ericsson βασικά αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της επιστημονικής του εργασίας προσπαθώντας να εντοπίσει πώς οι άνθρωποι γίνονται «ειδικοί» σε ένα οποιοδήποτε κλάδο. Οι ιδέες του έγιναν ευρέως γνωστές- αλλά παρουσιάστηκαν παραποιημένες- στο βιβλίο Outliers of Malcolm Gladwell. Η σκόπιμη πρακτική ορίζεται ως η διαδικασία μάθησης και απόκτησης δεξιοτήτων διαμέσου της βέλτιστης βελτίωσης της επίδοσης (Ericsson et al., 1993).

Ερευνώντας εντατικά ειδικούς εμπειρογνώμονες, ο Ericsson (2020) συμπέρανε ότι η σκόπιμη πρακτική και συνεπώς η απόδοση, μεγιστοποιείται κάτω από πέντε βασικούς όρους;

  1. Στόχοι: Τα άτομα πρέπει να εμπλέκονται σε δραστηριότητες με ξεκάθαρους και καλά καθορισμένους στόχους.
  2. Επιτήρηση: Τα άτομα πρέπει να λάβουν άμεση πληροφοριακή ανατροφοδότηση για την τρέχουσα επίδοση και να δοκιμάσουν νέες στρατηγικές ή μεθόδους που θα επιταχύνουν την βελτίωση.
  3. Η παρουσία ενός δασκάλου/ εκπαιδευτή ο ρόλος του οποίου είναι να σχεδιάσει την εργασία πρακτικής και να παράσχει εξατομικευμένες οδηγίες και καθοδήγηση.
  4. Ανεξάρτητη πρακτική που επιτρέπει στα άτομα να εκτελέσουν την εργασία οι ίδιοι. Αυτό απαιτεί επαρκή επίπεδα προϋπάρχουσας γνώσης και δεξιοτήτων, ως επίσης προσεκτικά δοσμένες οδηγίες.
  5. Κίνητρο για επιμονή, καταβολή προσπάθειας και διατήρησης της επανάληψης, για αύξηση της ακρίβειας και της ταχύτητας της απόδοσης.

Όπως είναι προφανές, τα χαρακτηριστικά των δυο αυτών θεωριών συνδέονται και σε ορισμένες περιπτώσεις ταιριάζουν. Παρόλο που έχουν διαφορετικά σημεία αφετηρίας, η αυτορρύθμιση και η σκόπιμη πρακτική έχουν δυνατές ομοιότητες. Συνεπώς, τι μπορεί να σημαίνει αυτό; Τι μπορεί να μας διδάξει; Μπορεί κανείς  να υποστηρίξει ότι όταν επιδεικνύουμε ψηλά επίπεδα αυτορρύθμισης, ενστικτωδώς ικανοποιούμε ορισμένα από τα κριτήρια της σκόπιμης πρακτικής π.χ. την βέλτιστη βελτίωση της απόδοσης μας. Συνεπώς, η αυτορρύθμιση διασφαλίζει σε κάποιο βαθμό ψηλά επίπεδα απόδοσης, δηλαδή ακαδημαϊκή επιτυχία μέσα σε εκπαιδευτικά πλαίσια.

Οι Risemberg & Zimmerman (1992) εξέφρασαν παρόμοια ιδέα εξηγώντας ότι η αυτορρύθμιση μπορεί να βοηθήσει τους εκπαιδευόμενους να φτάσουν στο μέγιστο των ικανοτήτων τους. Οι Baumeister & Vohs (2007, p. 842) πιο ευρέως επιβεβαιώνουν ότι «η αυτορρύθμιση φαίνεται να είναι ένας σημαντικός προφήτης της επιτυχίας στη ζωή». Για να ακριβολογούμε, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι εδώ, οι θεωρείς παρουσιάζονται με απλουστευμένο τρόπο και το θεωρητικό τους πλαίσιο δεν επεξηγείται ρητώς. Πράγματι, οι ερευνητές τόνισαν την περίπλοκη φύση της ανθρώπινης ψυχολογίας και υπέδειξαν μια πληθώρα εσωτερικών και εξωτερικών παραγόντων που συντείνουν.

Η αυτορρύθμιση, όπως και άλλα ψυχολογικά χαρακτηριστικά όπως το κίνητρο, η επιλογή ή η επιμονή δεν είναι σταθερά. Μπορούν να διακυμαίνονται προς διαφορετικές συνθήκες και προϋποθέσεις και εδώ είναι ακριβώς που ο ρόλος των εκπαιδευτών γίνεται κρίσιμος. Οι σύγχρονοι επιστήμονες μας παροτρύνουν να επικεντρωθούμε και να διδάξουμε αρετές όπως η αυτορρύθμιση, αντί να παρέχουμε περισσότερες πληροφορίες τους εκπαιδευόμενους. Η πληροφόρηση γίνεται προσβάσιμη καθημερινά, αλλά εναπόκειται πάντοτε στους εκπαιδευόμενους εάν και πώς θα την χρησιμοποιήσουν. Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο διδάσκουμε την αυτορρύθμιση είναι υπό μελέτη, αλλά αρχίζουν να αναδύονται επιστημονικές υποδείξεις.

 

Demos Michael is project researcher at CARDET (Centre for the Advancement of Research & Development in Educational Technology) while his expertise focuses on educational research. He is interested in topics related to equity and inclusion of educational effectiveness, as well as non-cognitive processes that affect academic achievement. More specific fields of interest are motivation, achievement choices, expectancy beliefs, mindset, perseverance, persistence, self-efficacy and others. He has been recently involved in the implementation of various projects in adult education and other research activities. He believes that all individuals have a special capability on at least one domain where they can develop genius.

 

References

Baumeister, R. F. & Vohs, K. D. (2007). Encyclopedia of Social Psychology. SAGE Publications, Inc.

Baumeister, R. F., Schmeichel, B. J., & Vohs, K. D. (2007). Self-regulation and the executive function: The self as controlling agent. In A. Kruglanski & E.T. Higgins (Eds.), Social psychology: Handbook of basic principles (2nd ed., pp. 516–539). New York: Guilford. A recent and thorough overview of the research in a broad context.

Ericsson, K. A. (2020). Given that the detailed original criteria for deliberate practice have not changed, could the understanding of this complex concept have improved over time? A response to Macnamara and Hambrick (2020). Psychological Research. https://doi.org/10.1007/s00426-020-01368-3

Ericsson, K. A., Krampe, R. T. & Tesch-Römer, C. (1993). The role of deliberate practice in the acquisition of expert performance. Psychological Review, 100(3), 363. https://doi.org/10.1037/0033-295X.100.3.363

Risemberg, R., & Zimmerman, B. J. (1992). Self-regulated learning in gifted students. Roeper Review, 15(2), 98. https://doi.org/10.1080/02783199209553476

Shea, P., & Bidjerano, T. (2010). Learning presence: Towards a theory of self-efficacy, self-regulation, and the development of a communities of inquiry in online and blended learning environments. Computers & Education, 55(4), 1721–1731. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2010.07.017

Visser, L. (2012). Trends and Issues in Distance Education 2nd Edition: International Perspectives: Vol. 2nd ed. Information Age Publishing.

White, C. (2003). Language learning in distance education. Cambridge, MA: Cambridge University Press.

Zimmerman, B. J. (2000). Attainment of self-regulation: A social cognitive perspective. In M. Boekaerts, P.R. Pintrich, & M. Zeidner (Eds.), Handbook of self-regulation (pp. 13-39). San Diego, CA: Academic Press.

Zimmerman, B. J. (2002). Becoming a Self-Regulated Learner: An Overview. Theory into Practice, 41(2), 64–72.

Zimmerman, B. J. (2015). Self-Regulated Learning: Theories, Measures, and Outcomes. International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences, 541–546. https://doi.org/10.1016/B978-0-08-097086-8.26060-1

 

Login (14)

θέλετε να αλλάξετε γλώσσα?

Το παρόν έγγραφο είναι διαθέσιμο και σε άλλες γλώσσες. Παρακαλώ διαλέξετε γλώσσα πιο κάτω.
Switch Language

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Τελευταίες συζητήσεις

Έρευνα_αξιολόγηση δομής μαθημάτων για εκπαιδευτές ενηλίκων

Ερωτηματολόγιο αξιολόγησης για τη δομή μαθημάτων που θα αναπτυχθούν για εκπαιδευτές ενηλίκων.

Περισσότερα

Συζήτηση EPALE: Οι ψηφιακές δεξιότητες ως τρόπος πρόσβασης σε μαθησιακές ευκαιρίες

Η EPALE διοργανώνει μια διαδικτυακή συζήτηση στο πλαίσιο της Θεματικής εστίασης Απριλίου-Ιουνίου για τις Ψηφιακές Δεξιότητες.

Περισσότερα