Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Blog
Blog

Ανοιχτοί εκπαιδευτικοί πόροι για τον γραμματισμό και τη βασική εκπαίδευση

Οι ανοιχτοί εκπαιδευτικοί πόροι (OER) έχουν το πλεονέκτημα να είναι «ελεύθεροι», πράγμα που σημαίνει ότι οποιοσδήποτε μπορεί να έχει πρόσβαση σε αυτούς, να τους προσαρμόσει και να τους διανείμει.

Ο γραμματισμός και η βασική εκπαίδευση για ενήλικες τυγχάνουν μεγαλύτερης δημόσιας προσοχής, τελευταία, από τη στιγμή που δημοσιεύτηκε η έρευνα «LEO Level One» το 2011. Η “Εθνική Δεκαετία για τον Αλφαβητισμό και τη Βασική Εκπαίδευση” (Literacy Decade) υλοποιείται από το 2016. Ο στόχος του έργου είναι να βελτιώσει τις δεξιότητες γραφής και ανάγνωσης των ενηλίκων καθώς και τις βασικές ικανότητες, όπως είναι ο αριθμητισμός ή η χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας. Προκειμένου να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, απαιτείται μια μεγάλη ποσότητα μαθησιακών πόρων υψηλού επιπέδου. Οι ανοιχτοί εκπαιδευτικοί πόροι μπορούν να συμβάλουν σημαντικά σε αυτόν τον τομέα.

 

Logo des Projekts OERinfo

Τι είναι οι OER;

Οι ανοιχτοί εκπαιδευτικοί πόροι (OER) έχουν το πλεονέκτημα να είναι «ελεύθεροι», πράγμα που σημαίνει ότι οποιοσδήποτε μπορεί να έχει πρόσβαση σε αυτούς, να τους προσαρμόσει και να τους διανείμει. Το πρώτο χαρακτηριστικό είναι σημαντικό για τους εκπαιδευόμενους, ενώ όλες οι παραπάνω πτυχές σχετίζονται ιδιαίτερα με τους εκπαιδευτές. Οι εκπαιδευτές χρειάζονται άδεια για να διανείμουν υλικό, όπως η χρήση ενός φύλλου εργασίας σε ένα μάθημα, ή χρειάζονται την άδεια για να προσαρμόσουν το υλικό για να συνάδει, για παράδειγμα, με τις ικανότητες των συμμετεχόντων.

Ωστόσο, οι ανοιχτοί εκπαιδευτικοί πόροι είναι κάτι παραπάνω από φύλλα εργασίας. Αναφέρονται σε όλα τα είδη των πόρων, ανεξάρτητα του είδους ή του μεγέθους, οι οποίοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για εκπαιδευτικούς σκοπούς (κείμενο, φωτογραφίες, μουσική, βίντεο, παιχνίδια, ιδέες, οδηγίες, ψηφιακές ή αναλογικές τεχνικές) και δεν χρειάζονται άδεια. Οι άδειες που χρησιμοποιούνται σε αυτό το πλαίσιο είναι οι Creative Commons licences και οι ανοιχτοί εκπαιδευτικοί πόροι προσδιορίζονται ως CC Zero, CC BY ή CC BY-SA (σκούρο πράσινο στο παρακείμενο γράφημα). Αυτό είναι σημαντικό, γιατί κατά κανόνα οι πόροι χωρίς αυτή την ετικέτα δεν ορίζονται ως OER.

Τι σημαίνουν τα individual licences;

CC-Lizenzen
Ακόμα και όταν είναι εφικτό να έχουμε πρόσβαση σε πόρους όπως φύλλα εργασίας, εικόνες και διαδικτυακά βίντεο, οι εκπαιδευτές δεν επιτρέπεται να προχωρήσουν στην αξιοποίησή τους. Αν δεν είναι κατοχυρωμένοι με άδεια CC, υπόκεινται σε νόμο περί πνευματικής ιδιοκτησίας και χρειάζονται την άδεια του δημιουργού για να τους χρησιμοποιήσουν. Επίσης, ο τρόπος χρήσης του υλικού, όταν εκείνη επιτρέπεται, θα πρέπει να είναι συγκεκριμένος. Μπορούμε μονάχα να αντιγράψουμε ένα κείμενο, να το επεξεργαστούμε ή να προσθέσουμε φωτογραφίες; Αν ο εκπαιδευτής δεν κατορθώσει να λάβει την απαιτούμενη άδεια, παραβιάζει τη νομοθεσία περί πνευματικής ιδιοκτησίας και υπόκειται σε δίωξη. Ο ισχυρισμός ότι δεν ήταν ορατή καμία δήλωση περί δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας ή δήλωση όπως «Όλα τα δικαιώματα διατηρούνται», δεν αποτελεί έγκυρη υπεράσπιση.

Δεν είναι όλες οι CC άδειες ανοιχτές. Οι περιορισμοί NC (δεν επιτρέπεται η εμπορική χρήση) και ND (δεν επιτρέπονται τα παράγωγα έργα) περιορίζουν την περαιτέρω χρήση, σε τέτοιο βαθμό, που δεν μπορούμε να μιλάμε πλέον για ανοιχτή άδεια. Αν εσείς, ως εκπαιδευτές, είστε βέβαιοι ότι καμία από τις επαγγελματικές σας δραστηριότητες δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως εμπορική και εάν δεν επιθυμείτε να κάνετε αλλαγές στους πόρους, τότε επιτρέπεται επίσης να χρησιμοποιείτε πόρους με άδεια χρήσης που περιλαμβάνουν τους περιορισμούς ND και NC. Ωστόσο, λόγω της έλλειψης νομικής σαφήνειας, η ρήτρα NC θεωρείται προβληματική.

Εικόνα: Creative commons license spectrum von Shaddim, original CC license symbols by Creative Commons, μετάφραση στα γερμανικά JoeranDE, licence: CC BY 4.0. Retrievable at Wikimedia.

Ποιος τύπος άδειας είναι σωστός για το δικό μου OER;

Οι πλατφόρμες, τα έργα και οι μεμονωμένοι εκπαιδευτές που επιθυμούν να δημιουργήσουν τους δικούς τους πόρους γραμματισμού ή βασικής εκπαίδευσης, συνίστανται να τους κυκλοφορήσουν υπό την άδεια CC.

Αυτό προσφέρει νομική ασφάλεια σε άλλους που ξαναχρησιμοποιούν το υλικό, καθώς δείχνει σαφώς εάν και με ποιους τρόπους επιτρέπεται η πρόσθετη χρήση. Μια καλοπροαίρετη παρατήρηση σε μια αρχική σελίδα ότι «μερική» χρήση του υλικού είναι δυνατή μπορεί να υποδηλώνει μια πρόθεση, αλλά αφήνει ανοιχτά πολλά ερωτήματα.

Εκείνοι που δωρίζουν πόρους θα πρέπει να αναλογιστούν, επίσης, ποιον τύπο άδειας θα πρέπει να επιλέξουν. Το ζήτημα που προκαλεί πρόβλημα στον περιορισμό NC (μη εμπορικό), το έχουμε ήδη αναφέρει. Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι «εμπορικό» δεν σημαίνει κατάχρηση μιας άδειας. Οι εκπαιδευτές στα ιδιωτικά φροντιστήρια γλωσσών εργάζονται για έναν εμπορικό φορέα. Οι εκπαιδευτές στα κέντρα εκπαίδευσης ενηλίκων συχνά δεν γνωρίζουν αν το έργο τους είναι «εμπορικό» ή μη, καθώς τα κέντρα εκπαίδευσης ενηλίκων υπάρχουν με διάφορες μορφές νομικής οντότητας. Είναι σωστό τα ιδιωτικά σχολεία, τα οποία παρέχουν βασική εκπαίδευση ή μαθήματα γραμματισμού, να βρίσκονται σε μειονεκτική θέση εξαιτίας της άδειας NC; Από την άλλη πλευρά, τα κέντρα εκπαίδευσης ενηλίκων ίσως αποφύγουν πόρους που υπόκεινται σε άδεια NC εξαιτίας της αβεβαιότητας. Και τι γίνεται στην περίπτωση που ένας ελεύθερος εκπαιδευτής εργάζεται σε ένα «εμπορικό πλαίσιο» το πρωί και προσφέρει το ίδιο περιεχόμενο σε μια μη «εμπορική βάση» το απόγευμα?

Ο περιορισμός ND σημαίνει ότι οι εκπαιδευτές δεν επιτρέπεται να προσαρμόσουν το υλικό κατ’ οποιονδήποτε τρόπο. Αυτό, επίσης, είναι προβληματικό. Προκειμένου να αντιμετωπίσουμε την ετερογένεια των συμμετεχόντων σε κάθε μαθησιακό περιβάλλον, η ικανότητα να διαφοροποιούμαστε μέσα σε αυτό το περιβάλλον είναι σημαντική. Ένας τρόπος που θα μπορούσε να επιτευχθεί αυτό είναι να προσαρμόσουμε τους μαθησιακούς πόρους στις ικανότητες των συμμετεχόντων. Οι άδειες ND περιορίζουν την δυνατότητα να το πράξουμε.

Που μπορείτε να αναζητήσετε Aνοιχτούς Eκπαιδευτικούς Πόρους για τον γραμματισμό και τη βασική εκπαίδευση;

Δυστυχώς δεν υπάρχει μια κεντρική πλατφόρμα. Οι ακόλουθες προτάσεις σχετίζονται με τη Γερμανία, αλλά ίσως υπάρχουν παρόμοιες στη χώρα σας. Ο σύνδεσμος OERhörnchen συστήνεται γενικά για την έρευνα στους ανοιχτούς εκπαιδευτικούς πόρους. Περιλαμβάνει έναν οδηγό για τους χρήστες. Ο σύνδεσμος wb-web dossier μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως σημείο πρόσβασης για τον γραμματισμό και τη βασική εκπαίδευση. Ο φάκελος περιέχει συνδέσμους προς πλατφόρμες και έργα που προσφέρουν OER για τουλάχιστον ορισμένες περιοχές. Μπορείτε να βρείτε OER για τον γραμματισμό στην πύλη vhs voluntary workers’ και να επικοινωνήσετε με τους υπεύθυνους του έργου, μέσω email στο ehrenamtsportal@dvv-vhs.de, εάν θέλετε να μοιραστείτε το δικό σας υλικό ως Ανοικτό Εκπαιδευτικό Πόρο. Ένας άλλος τρόπος για να διαδώσετε ελεύθερα το δικό σας υλικό ως OER είναι μέσω της ιστοσελίδας educational resources donation. Τα άτομα που συμμετέχουν στην εκπαίδευση θα ελέγχουν, δωρεάν, εάν οι πόροι που προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα χρησιμοποιούνται ακατάλληλα ή εάν παραβιάζονται άλλες νομικές προϋποθέσεις. Οι εκπαιδευτικοί στα γερμανικά κέντρα εκπαίδευσης ενηλίκων μπορούν να αναρτήσουν το OER τους στο VHS cloud. Το OERhörnchen μπορεί να σας βοηθήσει στη διαδικασία της ανοιχτής αδειοδότησης των εκπαιδευτικών σας πόρων. Μπορείτε να βρείτε έναν οδηγό χρήσης εδώ.

 

Αν δραστηριοποιείστε στους τομείς του γραμματισμού και της βασικής εκπαίδευσης και γνωρίζετε άλλες πηγές με Ανοιχτούς Εκπαιδευτικούς Πόρους, σας παροτρύνουμε να το μοιραστείτε εδώ μαζί μας. Εμείς, και προφανώς πολλοί άλλοι, θα χαρούμε να το μοιραστούμε.

Οι παρακάτω σύνδεσμοι θα σας οδηγήσουν επίσης σε ένα παράδειγμα OER στο γραμματισμό με τη μορφή ενός προτύπου που μπορεί να βοηθήσει στην πρακτική της ανάγνωσης.

 


Σχετικά με τη συγγραφέαΗ Δρ. Magdalena Spaude είναι ερευνήτρια στο Deutsches Institut für Erwachsenenbildung - Leibniz-Zentrum für Lebenslang Lernen e.V. (DIE).


Επιθυμείτε να μάθετε περισσότερα για τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που προσφέρονται μέσω των OER και να αναπτύξετε περαιτέρω τη γνώση και τις ικανότητές σας; Διαβάστε, επίσης, τα παρακάτω άρθρα:

An imperfect step in the right direction: The UNESCO Recommendation on Open Educational Resources and its definition

Informal learning spaces in adult learning institutions, or: Learning and working in the age of digital transformation

 

 

 

 

Login (5)

θέλετε να αλλάξετε γλώσσα?

Το παρόν έγγραφο είναι διαθέσιμο και σε άλλες γλώσσες. Παρακαλώ διαλέξετε γλώσσα πιο κάτω.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Τελευταίες συζητήσεις

Συζήτηση EPALE: Οι ψηφιακές δεξιότητες ως τρόπος πρόσβασης σε μαθησιακές ευκαιρίες

Η EPALE διοργανώνει μια διαδικτυακή συζήτηση στο πλαίσιο της Θεματικής εστίασης Απριλίου-Ιουνίου για τις Ψηφιακές Δεξιότητες.

Περισσότερα