Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Blog
Blog

(A)όρατο χέρι-στήριξη για ηλικιωμένους πολίτες κατά τη διάρκεια της καραντίνας

Γνωρίζατε ότι ο πόνος που προκαλεί η κοινωνική απόρριψη- που προέρχεται, για παράδειγμα, από τον αποκλεισμό - ενεργοποιεί τις ίδιες περιοχές στον εγκέφαλο με τον φυσικό πόνο; Γιατί συμβαίνει αυτό; Σύμφωνα με τον νευροβιολόγο David Eagleman αυτό το φαινόμενο συμβαίνει, διότι οι κοινωνικοί δεσμοί είναι πολύ σημαντικοί για τους ανθρώπους. Κατά τον Eagleman, ο πόνος μάς ωθεί στο να σφυρηλατούμε δεσμούς με τους άλλους. Δημιουργούμε δεσμούς, διότι τους χρειαζόμαστε. [1] Πώς, λοιπόν, συμπεριφέρεται και πώς αισθάνεται ένα άτομο, όταν βρίσκεται σε απομόνωση; Φόβο, αβεβαιότητα, πανικό, μοναξιά; Σας φαίνονται οικεία όλα αυτά;

Γνωρίζατε ότι ο πόνος που προκαλεί η κοινωνική απόρριψη - που προέρχεται, για παράδειγμα, από τον αποκλεισμό - ενεργοποιεί τις ίδιες περιοχές στον εγκέφαλο με τον φυσικό πόνο; Γιατί συμβαίνει αυτό; Σύμφωνα με τον νευροβιολόγο David Eagleman, αυτό το φαινόμενο συμβαίνει, διότι οι κοινωνικοί δεσμοί είναι πολύ σημαντικοί για τους ανθρώπους. Κατά τον Eagleman, ο πόνος μάς ωθεί στο να σφυρηλατούμε δεσμούς με τους άλλους. Δημιουργούμε δεσμούς, διότι τους χρειαζόμαστε. [1] Πώς, λοιπόν, συμπεριφέρεται και πώς αισθάνεται ένα άτομο, όταν βρίσκεται σε απομόνωση; Φόβο, αβεβαιότητα, πανικό, μοναξιά; Σας φαίνονται οικεία όλα αυτά;

O κόσμος κλυδωνίζεται, με αποτέλεσμα ο καθένας από εμάς να προσπαθεί να διατηρήσει την πνευματική του ισορροπία και να συμφιλιωθεί με τούτη τη νέα πραγματικότητα. Ειδικοί εμπειρογνώμονες διαφόρων πεδίων εξετάζουν τις αλλαγές που προκύπτουν από την τρέχουσα κατάσταση. Μπορείτε να αξιολογήσετε τις σκέψεις του Piotr Maczuga για την εκπαίδευση στην περίοδο της κρίσης και τις ευκαιρίες για εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Χάρη στη έκθεση του Radek Czahajda, έχετε τη δυνατότητα να ενημερωθείτε σχετικά με τα εργαλεία και τους τρόπους οργάνωσης της ηλεκτρονικής εκπαίδευσης και να την κάνετε  διαδραστική. Προτείνω να διαβάσετε και τις δύο εκθέσεις.

Ωστόσο, την προσοχή μου τράβηξαν οι ενέργειες των απλών πολιτών, οι οποίες περιλαμβάνουν τον εθελοντισμό (μερικοί τον ονομάζουν υπηρεσίες ή υποστηρικτικές δράσεις), που απευθύνεται σε άτομα που ανήκουν σε μεγαλύτερες ηλικίες. Σε μικρή κλίμακα, πρόκειται για εθελοντική εργασία που εκτελείται για μια συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα. Σε μεγάλη κλίμακα αφορά την αγωγή του πολίτη, ένα θέμα που με απασχολεί συνεχώς.

Πιθανώς, ο καθένας από εμάς να έχει ήδη ακούσει και να γνωρίζει αρκετά καλά, ότι οι ηλικιωμένοι με αδύναμο ανοσοποιητικό, με υποκείμενες ασθένειες, ιδίως εκείνες που είναι χρόνιες, βρίσκονται στις ομάδες υψηλού κινδύνου μόλυνσης από τον κορωνοϊό, με πιθανότητα να νοσήσουν. Για εκείνους, η επαφή με τους άλλους ανθρώπους, που είναι φορείς ή εν δυνάμει φορείς, είναι πολύ επικίνδυνη. Η σωματική τους και, κατά τη γνώμη μου, η πνευματική τους υγεία βρίσκονται σε κίνδυνο.

Φωτογραφία Σκιάθος Ελλάδα Unsplash

Οι συστάσεις που εκδόθηκαν από τον Ανώτατο Υγειονομικό Επιθεωρητή και απευθύνονται στους πολίτες μεγαλύτερης ηλικίας, μεταξύ άλλων, περιορίζουν την παρουσία των ηλικιωμένων σε δημόσια μέρη. Εκτός από τις περιπτώσεις που θα πρέπει απευθυνθούν σε κάποιον για την υγεία τους, συστήνεται (αν είναι εφικτό) να μένουν μέσα στα σπίτια τους και να περιορίζουν όλες τις μορφές δραστηριότητας, μειώνοντας την κινητικότητα τους στο ελάχιστο. Άλλες συστάσεις στοχεύουν στον περιορισμό της επαφής με τους νέους ανθρώπους (δηλαδή τα εγγόνια), τα οποία θα μπορούσαν να τους μεταφέρουν τον ιό, παρόλο που μπορεί να μην εμφανίζουν τυπικά συμπτώματα. Η απομόνωση από τα υπόλοιπα μέλη της κοινωνίας, ειδικά από την ίδια την οικογένεια, μπορεί να αποβεί φοβερά δύσκολη για τους ηλικιωμένους πολίτες. Το να ζητούν βοήθεια από τους άλλους (ερχόμενοι αντιμέτωποι με τον κίνδυνο και τον φόβο) σε καθημερινές δραστηριότητες, όπως οι αγορές, η απόκτηση των φαρμάκων, η διευθέτηση διοικητικών θεμάτων, δεν είναι πάντοτε κάτι εύκολο για τους ηλικιωμένους.

Αυτός είναι ο λόγος που ενίσταμαι, όταν ακούω κάποιον να λέει ότι, χάρη στην τρέχουσα κατάσταση θα αποκτήσουν την ικανότητα της συνεργασίας, η οποία καθοδηγείται από το αίσθημα της αλληλεγγύης. Κατά τη γνώμη μου, δεν πρόκειται να αποκτηθεί, καθώς έχει ήδη εμφανιστεί εδώ και αρκετό καιρό. Οι εθελοντικές δραστηριότητες για τους ανθρώπους της τρίτης ηλικίας και όσους βρίσκονται σε κατάσταση ανάγκης (και άλλους!), που προσφέρονται από την υπόλοιπη κοινωνία, δηλαδή οι δραστηριότητες που βασίζονται σε εθελοντική, μη αμειβόμενη και σκόπιμη εργασία προς όφελος των άλλων ανθρώπων ή της κοινωνίας συνολικά, οι οποίες ξεπερνούν τις οικογενειακές και φιλικές σχέσεις, έγιναν πολύ γρήγορα αισθητές. Η βοήθεια και οι προσφορές στήριξης εμφανίστηκαν πριν ζητηθούν. Είναι πολύ συγκινητικό και αντανακλά την τεράστια δύναμη που βρίσκεται στον εθελοντισμό. Επίσης, αποδεικνύει την ανάγκη για αγωγή του πολίτη, στην περίοδο της κρίσης και πέραν αυτής.

Υπάρχουν αρκετά παραδείγματα που αποτυπώνουν τη βοήθεια των γειτόνων, όπως σημειώματα στις σκάλες των σπιτιών, μέσω των οποίων οι γείτονες ενημερώνουν άλλους κάτοικους (ηλικιωμένους και ανθρώπους σε ανάγκη) ότι μπορούν να κάνουν τις αγορές τους ή να βγάλουν τον σκύλο τους βόλτα. Η ιδέα αυτή – όχι μόνο στην πόλη Πόζναν της Πολωνίας - παρόλο που θα χρησιμοποιήσω την πόλη που ζω ως παράδειγμα - έχει επίσης παρουσιαστεί από τις τοπικές αρχές πολλών πόλεων. Στην Πόζναν, έχει οργανωθεί ως μια πρωτοβουλία που ονομάζεται «Κάνοντας τις αγορές των ηλικιωμένων». [3]

Οι αγορές έκτακτης ανάγκης δεν είναι ο μόνος τρόπος να βοηθήσουμε τους ηλικιωμένους συμπολίτες μας. Θα πρέπει επίσης να αναγνωρίσουμε την ανάγκη της ψυχικής υποστήριξης των ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας. Η ανάγκη για δράση σε αυτόν τον τομέα δεν είναι καινούρια, ούτε εμφανίστηκε με το ξέσπασμα της πανδημίας. Οι λεγόμενες «γραμμές εμπιστοσύνης ή φιλίας», δηλαδή οι υπηρεσίες στήριξης, εφαρμόζονται ήδη.

Φέτος, τον Φεβρουάριο, η προσοχή μου στράφηκε στη δημιουργία του Halofon - μιας πρωτοβουλίας απλών πολιτών μεγαλύτερης ηλικίας από το Łódź της Πολωνίας, μέσω της οποίας αποφάσισαν να παρέχουν τέτοιου είδους απομακρυσμένη βοήθεια σε περίπου καμία δωδεκαριά ή παραπάνω αρκετά ηλικιωμένους ανθρώπους, που δεν βγαίνουν από το σπίτι τους εξαιτίας της αίσθησης της μοναξιάς ή κάποιας μειωμένης λειτουργικότητας. Πώς συνέβη κάτι τέτοιο; Όπως ανέφερε ο αντιπρόεδρος της πόλης, οι άνθρωποι της πρωτοβουλίας ανήκουν σε μεγαλύτερες ηλικίες αισθανόμενοι πρώτα οι ίδιοι την ύπαρξη τούτης της ανάγκης,  ανακάλυψαν μια πηγή χρηματοδότησης, ώστε να μπορέσουν να δημιουργήσουν το «Halofon» [4]

Τον μήνα Μάρτιο, παρόλα αυτά, παρατηρώ (με ευχαρίστηση) την ανάπτυξη των νέων υπηρεσιών που προορίζονται για τους πολίτες μεγαλύτερης ηλικίας. Υπάρχουν οργανώσεις (όπως η Ένωση των Φτωχών Αδερφών), οι οποίες αυξάνουν τον αριθμό των ωρών της τηλεφωνικής υποστήριξης [5] και υπάρχουν και εκείνοι που ξεκινούν αυτή τη στιγμή την τηλεφροντίδα: για παράδειγμα η TelefonPogadania.pl ή η οργάνωση “Δύο Τηλέφωνα στη Γιαγιά». Στην πρώτη η ιδέα είναι να δημιουργήσουν δίκτυο εθελοντών, που θα επιθυμούν να παρέχουν στήριξη μέσω τηλεφωνικών κλήσεων στους μοναχικούς ηλικιωμένους. Οι άνθρωποι που δεν έχουν κανέναν κοντά τους αυτή τη στιγμή, μπορούν να τηλεφωνούν στους εθελοντές. [6] Στη δεύτερη πρωτοβουλία, δίδεται έμφαση στην οικογενειακή τηλεφροντίδα - στην διατήρηση της επαφής των μελών της οικογενείας του ηλικιωμένου, συμπεριλαμβανομένων και των εγγονιών. «Ας είναι τακτική η τηλεφωνική επικοινωνία, σε καθορισμένες ώρες, έτσι ώστε οι ηλικιωμένοι να έχουν την αίσθηση ότι τους φροντίζουν», ζητούν οι οργανωτές της δράσης.

Τα ινστιτούτα και οι οργανισμοί μοιράζονται επίσης με τους ηλικιωμένους, τους πόρους τους στο διαδίκτυο. Δημιουργούν υλικό, άρθρα, εκπομπές και αναφορές προσβάσιμα και δωρεάν. [8]

Όμως, υπάρχουν και εκείνοι που δεν ακολουθούν τις συστάσεις τους. Γιατί συμβαίνει αυτό; Μήπως οφείλεται στον πόνο για τον οποίο γράφει ο David Egelman; Mήπως δεν τους έχει καλέσει κανείς ακόμα για να τους ρωτήσει σχετικά με την υγεία και την ευημερία τους, κανείς δεν τους προσέφερε στήριξη ή δεν προσέφερε εναλλακτικούς τρόπους δραστηριότητας; Ή μήπως οι λόγοι είναι κάπως διαφορετικοί;

H ψυχολογία περιγράφει το φαινόμενο, που συνδέεται με τη διασπορά της ευθύνης (γνωστή και ως διάχυση της ευθύνης, το φαινόμενο του θεατή, ή το φαινόμενο ενός αδιάφορου περαστικού), το οποίο μειώνει τόσο την πιθανότητα της ανταπόκρισης σε ένα κρίσιμο γεγονός όσο αυξάνεται ο αριθμός των ατόμων που γίνονται μάρτυρες σε αυτό. Βρισκόμαστε σε κρίσιμη κατάσταση; Επηρεάζουμε με κάποιον τρόπο το αν θα υπάρξει διασπορά ευθύνης στην κοινωνία; Κατά τη γνώμη μου, και οι δύο απαντήσεις παραμένουν οι ίδιες.

     

Η δρ. Nina Woderskaείναι παιδαγωγός, λέκτορας στην Ανώτατη Σχολή Επιστημών Υγείας και Σχολή Εκπαίδευσης Προσωπικού, εργάζεται ως υπάλληλος στο Center for Senior Initiatives στην Πόζναν και ασκεί ρόλο καθοδήγησης στον Συλλόγο για την Ανάπτυξη της Αγωγής του Πολίτη CREO.

   

    

[1] D.Eagelman, Mózg. Opowieści o nas, Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań 2018.

[2] https://gis.gov.pl/aktualnosci/informacja-glownego-inspektora-sanitarnego-dla-seniorow/

[3]https://www.poznan.pl/mim/info/news/seniorko-seniorze-ponawiamy-prosbe-zostancie-w-domu,144977.html

[4]https://uml.lodz.pl/aktualnosci/artykul/halofon-seniorzy-sami-napisali-projekt-zdobyli-dotacje-iwspieraja-lodzian-60-id32907/2020/2/13/?fbclid=IwAR1ey0zP8bdJTQrzDnwwPFmM7DhKLRZgI-xlyXxWLQhqn4t9RJV4HqSer3c

[5] https://www.malibracia.org.pl/

[6] https://telefonpogadania.pl/

[7]https://poznan.naszemiasto.pl/koronawirus-w-polsce-atakuje-akcja-dwa-telefony-do-babci/ar/c14-7595047?fbclid=IwAR1H8-MqLN_DNg53z1DiDxpZTxQXgJ0ZY3UlZWQMI--RWsP4pr15BiLNA-Q

[8]https://60virtualculturepl.blogspot.com/2020/03/gimnastyka-poranna-dla-seniorow.html?fbclid=IwAR3YyvHtI89qC7A-epNIZRZFAVPik_Z6V8P8y2M8HlE60_pVg83NSpBMDOk

Login (4)

θέλετε να αλλάξετε γλώσσα?

Το παρόν έγγραφο είναι διαθέσιμο και σε άλλες γλώσσες. Παρακαλώ διαλέξετε γλώσσα πιο κάτω.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Τελευταίες συζητήσεις

Συζήτηση EPALE: Οι ψηφιακές δεξιότητες ως τρόπος πρόσβασης σε μαθησιακές ευκαιρίες

Η EPALE διοργανώνει μια διαδικτυακή συζήτηση στο πλαίσιο της Θεματικής εστίασης Απριλίου-Ιουνίου για τις Ψηφιακές Δεξιότητες.

Περισσότερα