Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Blog
Blog

Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τους ενήλικους εκπαιδευόμενους ώστε να χρησιμοποιούν την αυτοαξιολόγηση στο πλαίσιο της διαδικασίας μάθησης?

Πώς μπορούμε, ως παιδαγωγοί, να βοηθήσουμε τους ενήλικους εκπαιδευόμενους να εμπεδώσουν τις δεξιότητες που ήδη κατέχουν?

Στο Κέντρο Ενημέρωσης του ιδρύματος Tempus έχουμε την ευκαιρία να συνομιλούμε με άτομα που επιθυμούν να διευρύνουν τις γνώσεις τους σχετικά με τους τρόπους παρουσίασης των δεξιοτήτων τους χρησιμοποιώντας τα εργαλεία Europass (διαβατήριο γλωσσών, βιογραφικό σημείωμα, κινητικότητα Europass). Ταυτόχρονα, στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων κατάρτισης και των λοιπών δραστηριοτήτων του κέντρου Euroguidance της Σερβίας με συμμετοχή επαγγελματιών του τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων, προκύπτουν απορίες σχετικά με τους τρόπους αξιολόγησης των ικανοτήτων που αποκτούν οι ενήλικοι εκπαιδευόμενοι, καθώς και σχετικά με τις δραστηριότητες καθοδήγησης και παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών οι οποίες θα μπορούσαν να τους βοηθήσουν να εμπεδώσουν τις δεξιότητες που ήδη κατέχουν. Λαμβάνοντας υπόψη τις απόψεις των ενήλικων εκπαιδευόμενων και τις δυνατότητές τους να αξιολογούν τις δεξιότητες και τις ικανότητές τους, θα διατυπώσουμε ορισμένες προτάσεις που οι επαγγελματίες του τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων μπορούν να εφαρμόζουν στην καθημερινή τους πρακτική με στόχο να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα της διαδικασίας ανάπτυξης δεξιοτήτων παρακολούθησης.

Συμφωνία σχετικά με τους στόχους: Τι θέλω να μάθω;

Ένα από τα αναγκαία στάδια της διαδικασίας σχεδιασμού ενός προγράμματος κατάρτισης είναι ο καθορισμός των στόχων και των αποτελεσμάτων – τι θα αποκομίσουν από αυτό οι εκπαιδευόμενοι, ποιες δεξιότητες και ικανότητες θα αναπτύξουν. Ωστόσο, καίτοι οι διδάσκοντες και οι παιδαγωγοί έχουν καθορίσει και προσδιορίσει με τη δέουσα σαφήνεια τους στόχους και τα αποτελέσματα, οι εκπαιδευόμενοι πολύ συχνά δεν έχουν σαφείς στόχους ή, εάν έχουν, τους παραβλέπουν με την πάροδο του χρόνου. Η συμφωνία σχετικά με τους πραγματικούς στόχους και τα μέσα επίτευξής τους αποτελεί ένα από τα μέσα διασφάλισης της πλήρους κατανόησης των στόχων από παιδαγωγούς και εκπαιδευόμενους. Οι παιδαγωγοί και οι εκπαιδευτές οφείλουν να παρουσιάσουν αναλυτικά τους στόχους και τα αποτελέσματα της κατάρτισης, ιδίως δε τον τρόπο με τον οποίο οι δραστηριότητες κατάρτισης συνδέονται με τους στόχους. Οι σχετικές επεξηγήσεις πρέπει να παρέχονται με σαφή, απλή και εύληπτη γλώσσα. Στο πλαίσιο της προτεινόμενης μεθοδολογικής προσέγγισης, οι εκπαιδευόμενοι οφείλουν να επιμείνουν -όπου το κρίνουν σκόπιμο- στην παροχή των απαραίτητων διευκρινίσεων, να εκθέτουν τις προσδοκίες τους και να επιλέγουν τους στόχους τους με βάση την προηγηθείσα παρουσίαση. Για παράδειγμα, οι εκπαιδευόμενοι πρέπει να δηλώνουν σαφώς ότι το πρόγραμμα κατάρτισης δεν είναι κατάλληλο για την περίπτωσή τους ή ότι θεωρούν υπερβολικό τον φόρτο εργασίας για το σπίτι...

Η συμφωνία των μερών μπορεί να διατυπωθεί και γραπτώς, ενώ ορισμένοι επαγγελματίες του τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων προτιμούν το σχετικό έγγραφο να υπογράφεται από τα αντισυμβαλλόμενα μέρη. Υπάρχουν πολλοί τρόποι υλοποίησης του συγκεκριμένου σταδίου: μέσω οργανωμένων ατομικών ή ομαδικών δραστηριοτήτων που προηγούνται της κατάρτισης, μέσω εισαγωγικών δραστηριοτήτων κατάρτισης ή στο πλαίσιο της αρχικής αξιολόγησης δεξιοτήτων (δοκιμασίες επιλογής). Παράδειγμα τέτοιας διαδικασίας αποτελεί η κατάρτιση (μη) τυπικών συμβάσεων μάθησης, οι οποίες αποδεικνύονται ιδιαίτερα χρήσιμες αργότερα, κατά την κατάρτιση του εγγράφου κινητικότητας Europass. Μετά τον σαφή καθορισμό του στόχου, παιδαγωγοί και εκπαιδευόμενοι έχουν ένα σημείο αναφοράς για την αξιολόγηση της προόδου και μια σαφή κατανομή καθηκόντων και, στο τέλος του προγράμματος, η εξέταση των συμβατικώς συμφωνηθέντων σημείων απλουστεύει τη διαδικασία της συνοπτικής αποτίμησης της εμπειρίας και της διαπίστωση των επιτευγμάτων.

Δημιουργία νοοτροπίας στοχαστικής ανάλυσης και αυτοαξιολόγησης κατά τη διάρκεια της κατάρτισης

Η προκαταρκτική συζήτηση σχετικά με τις προσδοκίες και τους στόχους της καάρτισης αποτελεί ένα από τα πρώτα βήματα για τη δημιουργία μιας νοοτροπίας στοχαστικής ανάλυσης και αυτοαξιολόγησης κατά τη διάρκεια της κατάρτισης. Είναι σημαντικό να λαμβάνουμε υπόψη ότι κάθε εκπαιδευόμενος που συμμετέχει στο πρόγραμμα κατάρτισης έχει διαφορετικό υπόβαθρο και εμπειρίες και, ενδεχομένως, δεν είχε την ευκαιρία να διδαχθεί τρόπους αξιολόγησης των εμπειριών του ή την αξία της αυτοαξιολόγησης. Είναι ζωτικής σημασίας η ανάδειξη της αξίας της στοχαστικής ανάλυσης κατά τη διάρκεια της διαδικασίας μάθησης και εργασίας, καθώς και η συμπερίληψη δραστηριοτήτων που επιτρέπουν στους εκπαιδευόμενους να υιοθετούν διαφορετικές μεθόδους αξιολόγησης της εμπειρίας τους. Μια από τις κοινές δραστηριότητες είναι το «ημερολόγιο εκπαιδευόμενου», στο οποίο οι εκπαιδευόμενοι κρατούν σημειώσεις σχετικά με τις δραστηριότητές τους, τα αισθήματα και τις σκέψεις που τους προκαλούν, τον τρόπο με τον οποίο αυτές συνδέονται με την προηγούμενη πείρα τους, τα συμπεράσματα που έχουν εξαγάγει και τους τρόπους αξιοποίησής τους στο μέλλον. Το «ημερολόγιο εκπαιδευόμενου» είναι μια περιεκτική δραστηριότητα που ενίοτε απαιτεί από τους εκπαιδευόμενους περισσότερο χρόνο από αυτόν που διαθέτουν. Ωστόσο, μπορεί να αποτελέσει το έναυσμα για την αξιοποίηση των στοιχείων της στοχαστικής ανάλυσης μέσω συγκεκριμένων ενοτήτων της κατάρτισης, για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης ή των πρακτικών ασκήσεων. Επιπλέον, διάφορες τεχνικές αξιολόγησης, η ανατροφοδότηση προς τους εκπαιδευόμενους και διάφορα εργαλεία, όπως το εργαλείο Europass για την αξιολόγηση των γλωσσικών και ψηφιακών δεξιοτήτων, το οποίο χρησιμοποιείται ως μέσο προβληματισμού σχετικά με τους στόχους και τις προσδοκίες, παρουσιάζουν στους εκπαιδευόμενους διάφορες μεθόδους αξιολόγησης και τους εισάγουν στο πλαίσιο της επόμενης προγραμματισμένης δραστηριότητας κατάρτισης. Η διαδικασία αυτή μας παρέχει μια γενική εικόνα της τρέχουσας κατάστασης και των μελλοντικών κατευθύνσεων. Ταυτόχρονα, η δημιουργία μιας νοοτροπίας αυτοαξιολόγησης κατά τη διάρκεια της κατάρτισης μάς επιτρέπει να εξετάσουμε την αξιολόγηση από διαφορετική σκοπιά – όχι ως μια τελική, καθοριστική και αγχωτική στιγμή της διαδικασίας αξιολόγησης, αλλά ως αναπόσπαστο μέρος της διαδικασίας μάθησης και της προόδου του εκπαιδευόμενου.

Εντοπισμός παραγόντων που ενδέχεται να αποσπάσουν την προσοχή των εκπαιδευόμενων κατά την αυτοαξιολόγηση 

Ως διδάσκοντες και παιδαγωγοί, συχνά παρατηρούμε ότι η κριτική ικανότητα των εκπαιδευόμενων μειώνεται σημαντικά κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης. Επίσης, διάφορες πεποιθήσεις ενδέχεται να αποσπούν την προσοχή των εκπαιδευόμενων από την επίδειξη των γνώσεών τους και να υπεισέλθουν στη διαδικασία κατάρτισης και, κατά συνέπεια, και στη διαδικασία αξιολόγησης. Για παράδειγμα, ο φόβος διάπραξης λάθους ή ο φόβος ενδεχόμενης αντίδρασης άλλων εκπαιδευόμενων. Συχνά, οι εκπαιδευόμενοι πιστεύουν ότι η αυτοαξιολόγηση δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των υποχρεώσεών τους, η δε αξιολόγηση των γνώσεών τους αποτελεί υποχρέωση τρίτων. Η δημιουργία ατμόσφαιρας συνεργασίας και στοχαστικής ανάλυσης μπορεί να μας βοηθήσει να αντιμετωπίσουμε ορισμένα από αυτά τα προβλήματα χωρίς να ασχοληθούμε με κάθε εκπαιδευόμενο ξεχωριστά. Για παράδειγμα, στο πλαίσιο αυτό γίνεται αντιληπτό ότι όλοι οι συμμετέχοντες στη διαδικασία θα πρέπει να αναλάβουν ενεργό ρόλο. Η παροχή συγκεκριμένης και σαφούς ανατροφοδότησης καθ' όλη τη διάρκεια της κατάρτισης ενδέχεται να ωθήσει τους εκπαιδευόμενους να επανεκτιμήσουν τις πεποιθήσεις τους σχετικά με τις ικανότητες και τα επιτεύγματά τους. Ωστόσο, ενίοτε είναι απαραίτητη η ευθεία κριτική και η επισήμανση των σφαλμάτων που κάνουν οι εκπαιδευόμενοι μέσω τεχνικών επικοινωνίας άνευ υποδείξεων και ενεργού ακρόασης, όπως: «Φαίνεται να πιστεύετε ότι δεν διαθέτετε αρκετές γνώσεις, καίτοι έχετε αριστεύσει στις δοκιμασίες».

Πιστεύουμε ότι οι επαγγελματίες είναι ήδη εξοικειωμένοι με τις περισσότερες από αυτές τις προτάσεις και ελπίζουμε ότι το παρόν ιστολόγιο θα λειτουργήσει ως υπενθύμιση και έναυσμα για τη χρήση διάφορων τεχνικών και εργαλείων με στόχο τον σχεδιασμό δραστηριοτήτων αξιολόγησης για χρήση καθ' όλη τη διάρκεια της διαδικασίας κατάρτισης. Οι εμπειρίες των συναδέλφων από ολόκληρη την Ευρώπη σχετικά με την αξιολόγηση δεξιοτήτων των ενηλίκων διατίθενται στη συνοπτική παρουσίαση της Εστίασης Ιουνίου της EPALE (Ηλεκτρονικής Πλατφόρμας για την Εκπαίδευση Ενηλίκων στην Ευρώπη), την οποία προετοίμασε ο θεματικός συντονιστής Markus Palmen. Εν κατακλείδι, σας καλούμε να μοιραστείτε μαζί μας τις εμπειρίες σας και παραδείγματα ορθής πρακτικής στα σχόλια που ακολουθούν.

Login (7)

θέλετε να αλλάξετε γλώσσα?

Το παρόν έγγραφο είναι διαθέσιμο και σε άλλες γλώσσες. Παρακαλώ διαλέξετε γλώσσα πιο κάτω.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Τελευταίες συζητήσεις

Συζήτηση EPALE: Οι ψηφιακές δεξιότητες ως τρόπος πρόσβασης σε μαθησιακές ευκαιρίες

Η EPALE διοργανώνει μια διαδικτυακή συζήτηση στο πλαίσιο της Θεματικής εστίασης Απριλίου-Ιουνίου για τις Ψηφιακές Δεξιότητες.

Περισσότερα