Γεφύρωση του επίσημου και του ανεπίσημου: επαγγελματισμός και ανάπτυξη ικανοτήτων στην εκπαίδευση ενηλίκων

Η Καθηγήτρια Regina Egetenmeyer μιλάει για το χάσμα μεταξύ των απόφοιτων εκπαιδευτικών επίσημης εκπαίδευσης επαγγελματιών εκπαίδευσης ενηλίκων μη-τυπικής εκπαίδευσης. Τι προκαλεί αυτό το χάσμα και πώς μπορεί να διορθωθεί; Συνεχίστε να διαβάζετε για να μάθετε.

Συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και παρόχων εκπαίδευσης ενηλίκων

Ο τομέας της εκπαίδευσης ενηλίκων αντιμετωπίζει σήμερα δημογραφικές αλλαγές στους υπαλλήλους του. Πολλοί συνάδελφοι βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση και νεαροί συνάδελφοι ξεκινούν τη δουλειά τους ως εκπαιδευτές εκπαίδευσης ενηλίκων. Οι παρατηρήσεις μου για το Würzburg (στη νότια Γερμανία) είναι οι εξής: Σήμερα εκπαιδεύουμε περισσότερους σπουδαστές στην εκπαίδευσης ενηλίκων από όσους έχει ανάγκη η αγορά εργασίας. Οι απόφοιτοι εργάζονται σε κέντρα ενηλίκων και συνεχιζόμενης εκπαίδευσης, κέντρα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, πανεπιστημιακά νοσοκομεία, τμήματα ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού σε επιχειρήσεις κλπ. Η κατάσταση αυτή είναι αποτέλεσμα της στενής συνεργασίας που δημιουργήσαμε τα τελευταία χρόνια μεταξύ του τμήματος ενηλίκων και της συνεχιζόμενης εκπαίδευσης και τομέα της πρακτικής. Πραγματοποιούμε επιτόπιες επισκέψεις με τους σπουδαστές μας σε διάφορα εκπαιδευτικά κέντρα, προσκαλούμε επαγγελματίες για διαλέξεις, οι σπουδαστές μας κάνουν πρακτική άσκηση σε τοπικά κέντρα, συνεργαζόμαστε σε ερευνητικά προγράμματα (μερικές φορές συμπεριλαμβάνουμε επίσης τους φοιτητές μας σε αυτά τα προγράμματα) και έχουμε επίσης λίστα ειδοποίησης για την ανακοίνωση κενών θέσεων.

Το χάσμα

Και οι δύο πλευρές επωφελούνται από τις ιδέες που αναδύονται από τα πεδία της άλλης. Αλλά παρατηρούμε επίσης ένα μεγάλο χάσμα μεταξύ της επαγγελματοποίησης των πανεπιστημίων και της δημιουργίας ικανοτήτων πρακτικής. Οι πτυχιούχοι πανεπιστημίων στην εκπαίδευση ενηλίκων μελετούν εκπαιδευτικές και διδακτικές θεωρίες, ιστορία, πολιτικές και (εμπειρική) έρευνα. Από την άλλη πλευρά, τα προγράμματα σπουδών στην εκπαίδευση (ενηλίκων) παραμένουν συνήθως σε αφηρημένο επίπεδο, παρέχοντας γνώση, η οποία θα πρέπει να είναι σχετική στο μέλλον και να εφαρμόζεται σε πολύ διαφορετικούς τομείς εργασίας. Η δημιουργία ικανοτήτων στον τομέα της πρακτικής συχνά επικεντρώνεται πολύ περισσότερο στον συγκεκριμένο τομέα εργασίας.

Παρόλο που υπάρχουν πολλές διαφορές μεταξύ πανεπιστημιακών σπουδών στην εκπαίδευση ενηλίκων σε όλη την Ευρώπη, οι ακαδημαϊκοί κλάδοι καθώς και η διαδικασία της Μπολόνια έφεραν κάποια μορφή τυποποίησης στις σπουδές. Η οικοδόμηση ικανοτήτων των επαγγελματιών συνδέεται συχνά με τη δομή μιας ένωσης εκπαίδευσης ενηλίκων ή με κέντρα εκπαίδευσης ενηλίκων. Αυτό δημιουργεί προκλήσεις για τους επαγγελματίες στην εκπαίδευση ενηλίκων που εργάζονται συχνά σε διαφορετικά κέντρα εκπαίδευσης ενηλίκων.

Ωστόσο, το μεγαλύτερο χάσμα μπορεί να παρατηρηθεί μεταξύ των πανεπιστημιακών σπουδών και της ανάπτυξης ικανοτήτων: το χάσμα αυτό υπάρχει σε όλες τις περιπτώσεις, όταν οι πανεπιστημιακές σπουδές προσφέρονται είτε σε «παραδοσιακούς φοιτητές» (νέους και φοιτητές πλήρους φοίτησης) είτε σε επαγγελματίες. Το χάσμα μπορεί επίσης να διαπιστωθεί, όταν υπάρχουν μόνο λίγοι θεσμοθετημένοι δεσμοί μεταξύ προσφορών μάθησης / δημιουργίας ικανοτήτων για τους επαγγελματίες και παραδοσιακών σπουδών στην εκπαίδευση ενηλίκων. Υπάρχουν λίγα παραδείγματα όπου τα μέσα για την επικύρωση των ικανοτήτων των επαγγελματιών της εκπαίδευσης ενηλίκων και της συνεχιζόμενης εκπαίδευσης οδηγούν σε αναγνώριση στα πανεπιστήμια (VINEPAC, WB-Academy στην Αυστρία, GRETA).

Αυτές οι δύο διαφορετικές προσεγγίσεις έχουν δημιουργήσει ένα μεγάλο χάσμα μεταξύ της ακαδημαϊκής επαγγελματοποίησης και της δημιουργίας ικανοτήτων.

Φωτογραφία: EAEA

Γεφυρώνοντας το χάσμα

Η γεφύρωση αυτού του χάσματος προϋποθέτει την προσέγγιση των επαγγελματιών και των σπουδαστών στην εκμάθηση, αλλά και την αναγνώριση των διαφορετικών αναγκών.

Το Χειμερινό Σχολείο ‘Διεθνείς και Συγκριτικές Μελέτες στην Εκπαίδευση Ενηλίκων και τη Δια Βίου Μάθηση’ του έργου INTALL προσπαθεί να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ επίσημης και μη-τυπικής εκπαίδευσης. Μετά από πέντε χρόνια, κατά τα οποία δουλεύαμε ποκλειστικά με φοιτητές στην εκπαίδευση ενηλίκων, το 2019 προσκαλέσαμε τους συναδέλφους από το πεδίο της πρακτικής να μελετήσουν μαζί με τους διεθνείς φοιτητές μία εβδομάδα στην πανεπιστημιούπολη Würzburg.

Είδαμε ότι και οι δύο πλευρές έχουν βαθύ σεβασμό μεταξύ του: οι επαγγελματίες θεωρούσαν ότι οι φοιτητές και τους αποφοίτους της εκπαίδευσης ενηλίκων είναι καλά εξοπλισμένοι με εκπαιδευτικές θεωρίες, ευρεία γνώση για εμπειρικά στοιχεία και ότι είναι πολύ ικανοί στην εκπαιδευτική ανάλυση. Οι φοιτητές θεωρούσαν ότι οι επαγγελματίες γνωρίζουν τον ευρύ και πρακτικό τομέα της εκπαίδευσης ενηλίκων, διαθέτουν τις καλύτερες στρατηγικές εργασίας για τον τομέα και ότι είναι ικανοί να αναλύουν πρακτικές καταστάσεις.

Μετά την εμπειρία του 2019, αναμένουμε ότι η επιτυχία της γεφύρωσης της επίσημης και της άτυπης και μη-τυπικής εκπαίδευσης δεν εξαρτάται μόνο από τον ακριβή προσδιορισμό του ενδιαφέροντος κάθε ομάδας στόχου. Ασφαλώς, θα εξαρτηθεί επίσης από την εκτίμηση της εμπειρογνωμοσύνης και των ικανοτήτων των διαφόρων συμμετεχόντων. Με αυτόν τον τρόπο, ο διδακτικός σχεδιασμός στο πανεπιστήμιο καθίσταται ένα δύσκολο έργο εκπαίδευσης ενηλίκων, για το οποίο η τριτοβάθμια εκπαίδευση πρέπει να πάρει παραδείγματα από κέντρα εκπαίδευσης ενηλίκων.

Η Regina Egetenmeyer είναι καθηγήτρια εκπαίδευσης ενηλίκων και συνεχιζόμενης εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο του Würzburg/Γερμανία και συντονίστρια του COMPALL/INTALL-Χειμερινά Σχολεία στην συγκριτική εκπαίδευση ενηλίκων και συνεχιζόμενη εκπαίδευση.