chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

E-Plattform für Erwachsenenbildung in Europa

 
 

Blog

Sięgając do odległych zakątków. Rola fotografii w życiu człowieka

06/01/2019
von Łukasz Kansy
Sprache: PL

Z fotografiami jest trochę tak jak z książkami. Jeśli pozbawi się je przestrzeni i ekspozycji i zamknie w jakichś pudłach czy pawlaczach albo, co gorsza, wyniesie do piwnicy, zaczynają chorować i popadając w zapomnienie, gasnąć. Ich rolą jest nie tylko utrwalanie słów i obrazów, ale też podtrzymywanie ludzkiej pamięci [1].

W naturze człowieka jest nieodparta chęć zatrzymywania obrazów. Już w czasach prehistorycznych tworzyliśmy na ścianach jaskiń malunki. W dzisiejszym świecie możliwość zachowywania obrazów jest bardzo prosta, aparaty fotograficzne czy kamery, które niezwykle ułatwiły tę czynność, są już niemal podstawowym elementem telefonu, który możemy zabrać ze sobą do każdego zakątka świata. Samo jednak zrobienie zdjęcia, nie ważne czy jesteśmy mniej czy bardziej utalentowanymi fotografami, nie zachowa wspomnień. Przechowywane w albumach, kartonach, czy twardych dyskach umrą równie zapomniane, jakby ich nie było. Dlatego warto odkopać zdjęcia, które przechowujemy i dać się zaprosić przez nie, w podróż do odległych zakątków, nie tylko tych uwiecznionych na nich, lecz także tych znajdujących się w naszej pamięci.

Fotografie posiadają niezwykłą moc. Jak pisze Wojciech Mann w coś jakby wstępie do swojej autobiografii, Ilekroć zdarza mi się zajrzeć do staromodnych albumów ze zdjęciami, pudełek z napisem „fotografie różne” czy wreszcie zagłębić się w kryjące obrazy czeluści komputera, odkrywam zarejestrowane kawałki życia, które natychmiast wywołują lawinę skojarzeń. Odżywają pogubione w codzienności wspomnienia, tworzą się opowiadania o sprawach błahych i ważnych [1].

Fotografia ćwiczy naszą pamięć, zachęcając nas do przypominania sobie wydarzeń z przeszłości. Biorąc do ręki zdjęcia nas przedstawiające, możemy „po raz kolejny” przeżyć radość z otrzymania pierwszego roweru, poczuć ból pierwszego upadku z tego roweru i czy zasmakować sukcesu z pierwszej jazdy na tym rowerze bez upadku. Znów możemy przypomnieć sobie pierwsze wakacje nad morzem, pierwsze zakochanie, zasmakować w wacie cukrowej czy lodach, które to rodzice kupowali nam podczas spacerów czy poczuć zapach świąt spędzonych u babci. Fotografia może być także okazją do przypomnienia sobie niekultywowanych już zwyczajów, czy przypomnienia sobie uśmiechu osoby ważnej dla nas, a już przy nas nie obecnej. Zdjęcia stają się zatem przekaźnikiem naszych wspomnień i historii, a także uczuć, o których często zapominamy. Odkurzenie starych zdjęć może przynieść nam wiele radości, uśmiechu, ale także pewnego zastanowienia, refleksji oraz wzruszeń.

/en/file/camera-5149921280jpgcamera-514992_1280.jpg

Wystarczy jakiś szczegół, element tła lub czyjaś mina, by pobudzona takim drobiazgiem pamięć dopisała niewidoczne na fotografii sceny, odtworzyła zapomniane słowa i gesty. Dzięki zdjęciom przypominają się sytuacje i ludzie w nich biorący udział. Często towarzyszy temu gwałtowna chęć podzielenia się wspomnienia z innymi [1].

Podzielenie się swoimi własnymi wspomnieniami jest niezwykłym darem dla drugiej osoby, ponieważ ofiarujemy jej coś dla nas cennego, czego nikt nie może nam odebrać. Możemy dzielić się wspominkami z najbliższymi, dziećmi czy wnukami. Ale też może działać to w drugą stronę, seniorzy mogą poznać nieznane im przeżycia swoich dzieci czy wnuków. Wspólne rodzinne przeglądanie fotografii, przypominanie sobie osób i zdarzeń, stanowi moim zdaniem przykład przekazu międzypokoleniowego i ma wpływ na wzajemną edukację osób młodych i starych i może stanowić element budujący więzi rodzinne.

Opowiadanie historii, którą przedstawiają, często już stare, zniszczone, czarno-białe czy pożółkłe fotografie jest okazją do bliskich kontaktów z drugim człowiekiem. Kontakty te umożliwiają zaspokojenie wielu potrzeb seniorów, między innymi sensu życia, użyteczności, aktywności, zrozumienia oraz miłości [2].

Skarbem jakim są nasze fotografie możemy się podzielić nie tylko z rodziną czy przyjaciółmi, lecz także z zupełnie obcymi ludźmi. Jako że zdjęcia są niezwykle ważnym źródłem historycznym, a oprócz funkcji czysto ilustracyjnej są także samodzielnym materiałem pomagającym w przyswojeniu i analizie dokonywanej przez osobę uczącą się [3]. Mnogość zebranych zdjęć i opowieści z nimi związanych może posłużyć za kanwę do napisania książki, zorganizowania wernisażu fotografii czy prowadzenia bloga. Możliwości podzielenia się swoim skarbem jest obecnie dużo. Ważne aby nasze zdjęcia, a co za tym idzie również wspomnienia nie odeszły w zapomnienie i nie zgasły.

Edukacyjna moc fotografii jest niebagatelna. Zdjęcia mogą posłużyć jako środek edukacyjny dla innych ludzi, ale również posłużyć do autoedukacji. Przeglądając swoje zdjęcia, przypominając sobie historie możemy przeanalizować nasze życie, dawne priorytety marzenia, cele, które udało się zrealizować, które jeszcze na realizację czekają, a z których z jakiegoś powodu zrezygnowaliśmy. Zdjęcia pozwalają dowiedzieć nam się dużo o sobie i naszych bliskich.

Oglądając zdjęcia na różnego rodzaju wystawach możemy poznać historie nieznanych dotąd nam ludzi, być może na nieznanym nam dotąd fotografiach odnajdziemy kogoś z rodziny, poznamy nowe, nieznane dotąd fakty z jego życia. Wystawy zdjęć są miejscem, w którym wspólnie można opowiedzieć, a zarazem wysłuchać opowieści. Są miejsce dialogu, w którym zdjęcia mogą „przemówić” do nas oddając nam w całości paletę uczuć i wielość historii. Trzeba się jednak na ten „głos” otworzyć.

Ważne jest przekazanie opowieści prezentowanych na zdjęciach. Nie będą one wielkim pożytkiem dla kolejnych pokoleń, jeśli nie będą one wiedzieć kogo lub co przedstawiają dane fotografie, że czarno-biały portret przedstawia pradziadka, że gromadka dzieci na pożółkłym zdjęciu to pięcioletnia babcia z koleżankami. Zdjęcia bez swoich historii będą tylko kawałkiem papieru z portretem lub sceną rodzajową, jakby wycinkiem z gazety, bez większej wartości sentymentalnej i historycznej. Zdjęcia pozbawione swojej relacji umierają, gasną, odchodzą w zapomnienie i niebyt. Dla naszych dzieci czy wnuków nie będą miały więc żadnego znaczenia. Warto więc wyjąć albumy, kartony ze zdjęciami i zachęcić młodsze pokolenia do oglądania fotografii i wysłuchania historii i anegdotek związanych ze zdjęciami. Może jakieś zdjęcie wydobędzie z naszej pamięci wspomnienia pozornie z nim nie powiązane. Dla młodszych pokoleń będzie to z pewnością stanowiło wartość, ponieważ może zdarzyć się, że gdy sami będą chcieli poznać historię, nie będzie kto miał im jej opowiedzieć.

[1] W. Mann, Fotografomannia. Obrazki autobiograficzne, Wydawnictwo Znak, Kraków 2014

[2] M. Posłuszna, Aktywność rodzinna i społeczna osób starszych, „Nowiny lekarskie”, 2012, nr 1

[3] A. Piwek, Przeszłość czarująca obrazem. Wykorzystanie fotografii w angielskiej edukacji historycznej, „Studia de Cultura” III, 2012

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

1 - 10 von 16 anzeigen
  • Bild des Benutzers Nicola Borkowska
    Fotografia jest rodzajem pamiątki, która utrwala najpiękniejsze chwile naszego życia. Jest to sposób na "podróż do przeszłości" i przypomnienie sobie wydarzeń sprawiających że na naszych twarzach pojawiają się uśmiechy. Cały tekst skłania do refleksji i rozważań na temat tych niesamowitych "nośników pamięci", a także ogromnej roli jaką odgrywają one w naszym życiu.
  • Bild des Benutzers Martyna Syposz
    Bardzo piękne oraz poruszające słowa. Uważam ze zdjęcia to najlepsze "kartki" ze wspomnieniami na całym świecie. pozwalają ona nam przypomnieć sobie o tym co było, zatrzymać sie na chwile w tym zabieganym świecie. Pomyśleć o tym co było, jest oraz nad przyszłością. Osobiście staram się z każdego wyjazdu czy wydarzeń wywołać kilka pamiątkowych zdjęć. 
  • Bild des Benutzers Martyna Syposz
    Bardzo piękne oraz inspirujące słowa. Fotografie to najlepsze "kartki " ze wspomnieniami. Przypominają one nam o przeżyciach, przywołują wspomnienia. pozwalają nam sie zatrzymać w codziennym biegu, pomyśleć przez chwile nad tym co było, jest oraz nad przyszłością. w dzisiejszych czasach mało kto wywołuje zdjęcia, najczęściej zostają one w wersji komputerowej. osobiście staram sie z jakiś wydarzeń zawsze wywołać kilka zdjęć na pamiątkę.
  • Bild des Benutzers Patrycja Szula
    Zgadzam się z prezentowanym przez Pana podejściem do fotografii. Sama uwielbiam przegladać stare fotografie. Te ukazujące moje dzieciństwo, przywołujące piękne wspomnienia, przenoszące do szczęśliwych chwil. Lubię także zaglądać do tych, które pokazują momenty mi nieznane, twarze ludzi obcych. Uwielbiam zastanawiać się w jakich okolicznościach zostały wykonane, jaka historia została uwieczniona na kawałku papieru. Myślę, że tą piekną tradycję warto kultywować, gdyż dobro z niej płynące ma ogromną moc.
  • Bild des Benutzers Natalia Nieciecka
    Powyższy artykuł świetnie opisuje co nam dają zdjęcia nie tylko robienie ich ale i oglądanie ich. Fotografie mogą przedstawić wszystko - złość, radość, strach, zmartwienie - można tak wymieniać bez końca. Jest to niezwykłe ile zwykłe zdjęcie może w sobie skrywać. To co sfotografujemy na zawsze z nami pozostanie i nikt nam tego nie odbierze. Możemy do niego wrócić o każdej porze, tylko szkoda że w obecnych czasach tak rzadko wywołuje się zdjęcia i wkłada je do albumów. Zdjęcia na telefonie komórkowym mogą nam łatwo "zniknąć". Ja staram się, aby sfotografowane momenty z mojego życia wywoływać i wkładać je do albumu, aby móc kiedyś wrócić do nich wspomnieniami bądź komuś je pokazać.
  • Bild des Benutzers Aleksandra Lepich
    Ludzie od dawna bardzo cenili sobie taki rodzaj pamiątek, jakim są fotografie. To właśnie one pozwalają nam uchwycić moment i przenieść go do przyszłości. Dzięki nim możemy choć na chwilę cofnąć się w czasie i przenieść się do wydarzeń, które były dla nas ważne i powspominać stare dobre czasy.
    Dzisiaj, w dobie komputerów i smartfonów dominują zdjęcia "elektroniczne" i przeglądane na monitorze telefonu czy komputera, jednak nie brakuje również pięknych fotoksiążek czy ręcznie robionych albumów. Fotoksiążki czy albumy funkcjonują również jako forma upominku czy pięknego prezentu w ramach pamiątki czy podziękowań, np. dla rodziców od młodej pary. Świadczy to o nieśmiertelności fotografii i docenianiu jej.
    Fotografia niesie również wiele wartości emocjonalnych, ponieważ duża grupa ludzi (między innymi ja) wraca do pewnych zdjęć w chwilach słabości, gorszego nastroju czy problemów, aby poprawić sobie humor i powrócić do wspomnień. 
  • Bild des Benutzers Joanna Tyl
    Fotografia pozwala nam tak naprawdę na wieczność uchwycić jakąś chwilę, dzięki niej możemy wrócić do tej chwili kiedy tylko chcemy. Dawniej kiedy ludzie używali aparatów analogowych i czekali parę dni na wywołanie, zakładali albumu czy przechowywali je w pudełkach by móc potem wszystkim w rodzinie czy znajomych pokazywać je i wspólnie przeżywać jeszcze raz te szczęśliwe chwile, albo opowiadać swoje życie pokazują zdjęcia. Dziś dzięki technologii możemy zrobić tak naprawdę tysiące zdjęć dziennie i oglądają je tysiące ludzi na całym świecie wystarczy tylko umieścić zdjęcie w internecie, nie drukujemy już tak często zdjęć, nie zakładamy albumów, a nawet nie wieszamy na ścianie. Obecnie większość osób trzyma zdjęcia w folderach na komputerze zamiast wywołać je i założyć album by móc w przyszłości do nich szybko wrócić usiąść z rodziną i powspominać.  
  • Bild des Benutzers Malwina Duda
    Tekst bardzo inspirujący, skłaniający do refleksji. Zrobione fotografie są czymś pięknym, magicznym, do czego można wracać latami i nigdy się nie znudzi, chociaż często jednak zapominane, zagubione przez codzienne obowiązki. Jednak w tym codziennym natłoku spraw, czasem warto zatrzymać się na chwilę i przywrócić piękne wspomnienia nie tylko w głowie, ale również dzieląc się nimi z rodziną lub przyjaciółmi. Przeglądając zdjęcia wspólnie z najbliższymi, można posłuchać ciekawych historii lub dowiedzieć się dużo ciekawych rzeczy z życia naszych dziadków, pradziadków i rodziców. Uważam, że jest to pięknie spędzony czas w gronie rodzinnym, a tym samym umacniający więzi.
  • Bild des Benutzers Roksana Przybyła
    Fotografia to technika uchwycenia pojedynczego i jednocześnie zatrzymanego obrazu. Dzięki temu wspaniałemu wynalazkowi ludzie mogą przenieść się na chwilę w czasie. Nie jesteśmy w stanie uczestniczyć we wszystkich wydarzeniach i sytuacjach, które dzieją się na świecie. To właśnie fotografie dają tą szansę poznania i odkrycia tego czego nie byliśmy w stanie zobaczyć na żywo. Jest to również szansa na wspomnienia cudownych chwil, które kiedyś przeżyliśmy i teraz możemy do nich powrócić. Pewna amerykańska fotografka, powiedziała kiedyś bardzo mądre słowa , otóż, że „fotografia zatrzymuje chwilę w czasie, zmieniając w ten sposób życie”. To bardzo trafne słowa na ten temat. Jako przyszła nauczycielka mam świadomość, że fotografie są też świetnym materiałem do prowadzenia zajęć w przedszkolu lub szkole. W ten sposób dzieci będą w stanie wyobrazić sobie pewne rzeczy o których do tej pory nie miały pojęcia. Świetny artykuł o bardzo przyjemnej i jakże ważnej dla ludzi tematyce, która daje szansę "powrotu do przeszłości".
  • Bild des Benutzers Izabela Szczygioł
    Fotografie to zapomniany skarb dzisiejszych czasów. Ówczesne społeczeństwo żyje w pogoni za dobrobytem, w świecie nowoczesnych technologii, portalów społecznościowych, niejednokrotnie zapominając o wartości oraz historii, jaką niosą za sobą zdjęcia. Warto wracać do fotografii i wspomnień, poznawać naszych przodków, wspominać dzieciństwo i uwieczniać obecne chwile, by móc w przyszłości przekazać "kawałek siebie" przyszłym pokoleniom. Nie zamykajmy ich w folderach komputerowych. Zakładajmy albumy wspomnień. Wkładajmy je do ramek i stwórzmy z nich ozdobę naszego mieszkania. Pamiętajmy!