Gå til hovedindhold
Blog
Blog

Skąd ja mam to wszystko wiedzieć?

Uczenie się to nie tylko kończenie kolejnych szkół czy aktywne uczestnictwo w warsztatach i szkoleniach z wizją własnego rozwoju lub zawodowego awansu

ok. 8 minut czytania - polub, linkuj, komentuj!


Bez ostrzeżenia

„To była zupełnie nagła, niespodziewana sytuacja. Mama pojechała do Warszawy odwiedzić koleżankę, a kilka godzin później dostałyśmy z siostrą informację, że miała udar. W jednej chwili ze sprawnej, energicznej kobiety w kwiecie wieku zmieniła się w osobę zależną od innych”.

Pani Beata od 23 lat wspólnie z siostrą opiekuje się niepełnosprawną mamą - 24 godziny na dobę, odliczając kilka godzin w ciągu dnia, kiedy pojawia się opiekunka. Obie musiały uczyć się od podstaw, jak opiekować się osobą leżąca i niesamodzielną: karmienia, mycia, przewijania, masowania, rehabilitacji, zasad żywienia itp. O tym, gdzie i po jaką pomoc mogą się udać, dowiadywały się od rodzin innych pacjentów, znajomych czy życzliwych osób, które los dotknął podobną tragedią. Bo nie są same, takich rodzin, jak pani Beaty i jej siostry jest bardzo dużo i wszystkie zmagają się z podobnymi problemami: od braku informacji, szkoleń po brak psychologicznego wsparcia.

 

Seniorka troszczy się o inną seniorkę

Photo by eberhard grossgasteiger on Unsplash

 

„Nikt nie udzielił nam żadnych wskazówek. Wiedziałam, że można się starać o dofinansowanie na wózek i jakąś pomoc, ale nic konkretnego. Najbardziej pomogła nam pani, której mąż leżał w szpitalu na sali obok. Od niej dowiedziałam się np. że możemy się starać o opiekunkę z MOPS-u dla mamy. Wszystkiego musiałyśmy same się dowiedzieć...”

 

Pani Beata ma być może jakieś nadludzkie siły, bo opiekuje się mamą, ma własną rodzinę, pracuje i aktywnie udziela się społecznie. Nie wszyscy potrafią sobie radzić w taki sposób. Często osoby chore trafiają do domów pomocy społecznej, bo rodziny nie mają pojęcia, jak zająć się schorowanym członkiem rodziny. Pielęgniarka socjalna, która brała udział w wypracowaniu koncepcji Regionalnej Strefy Pomocy na Warmii i Mazurach, opowiadała, że każdego miesiąca ma mniej więcej 6 rodzin, które odmawiają przyjęcia takiej zależnej osoby do domu po chorobie, bo nie umieją się nią zająć. Chorzy trafiają więc do opieki instytucjonalnej, z dala od rodziny, wsparcia osób bliskich, czułości i troski. Zdarzają się oczywiście wyjątki.

 

„Przy kolejnym pobycie mamy w szpitalu poznałyśmy starszego pana - opiekował się żoną, która od 9 lat była w śpiączce. Powiedzieli mu w MOPS-e, że na wieś gdzie, mieszka, nikt nie dojedzie. Więc radził sobie jak umiał, chociaż sam ledwo chodził.

 

Strefa Pomocy

Odpowiedzią na te wyzwania jest Regionalna Strefa Pomocy. Centrum Informacji i Koordynacji na Recz Osób Niesamodzielnych i ich Rodzin, które świadczy kompleksowe usługi informacyjne, doradcze i szkoleniowe. Koncepcja Strefy na Warmii i Mazurach została wypracowana przez środowiska seniorskie (głównie przedstawicieli rad seniorów), lekarskie, pomocy społecznej, samorządu oraz organizacji pozarządowych świadczących usługi pomocowe i była wynikiem diagnozy i analizy potrzeb rodzin opiekujących się osobą zależną.

Informacja, edukacja, towarzyszenie

„O tym, że osobie leżącej przysługuje 2 razy w roku po 20 dni rehabilitacji domowej, dowiedziałyśmy się od lekarza z pogotowia. Nikt nie poinformował nas, że zmieniła się ustawa i teraz choremu przysługuje więcej pampersów i regularne wizyty domowe lekarza i pielęgniarki. To my musimy wszystko wiedzieć - nawet jak lekarz ma wypisać skierowanie, żeby mama mogła skorzystać z usług medycznych na NFZ.”

Jak to działa? Ścieżka użytkownika Centrum Informacji i Koordynacji dla Osób Niesamodzielnych i ich Rodzin obejmuje w zamyśle 9 kroków.

  1. Użytkownik traci zdrowie, samodzielność, jest zdany na pomoc członków rodziny
  2. Opiekun/opiekunka poszukuje informacji, głównie: jak się opiekować osobą niesamodzielną; jakie są możliwości otrzymania pomocy w tym zakresie; jakie jest wsparcie ze strony systemu
  3. Opiekun/opiekunka kontaktuje się z Centrum
  4. Spotkanie z doradcą kluczowym i opracowanie wstępnej diagnozy potrzeb
  5. Spotkanie z zespołem diagnostycznym (psycholog +pracownik środowiskowy). Opracowanie spersonalizowanego planu pomocy.
  6. Spotkanie z opiekunem/opiekunką przypadku. Wdrożenie spersonalizowanego planu pomocy
  7. Realizacja usługi:
Informacja
  • Usługi informacyjne w zakresie przysługujących świadczeń i wsparcia opiekuńczego i rehabilitacyjnego, oferta Centrum, wsparcie Rzecznika Praw Osób Starszych i inne zgodnie z potrzebami.
Edukacja
  • Warsztaty i spotkania edukacyjne z zakresu: pielęgnacji osób zależnych, zdrowego trybu życia, warsztaty fizjoterapeutyczne, warsztaty radzenia sobie ze stresem i zapobiegania wypaleniu i inne w zależności od potrzeb.
Towarzyszenie
  • Grupy samopomocowe, grupy wsparcia, pomoc specjalistów (psychologiczna, prawna, zdrowotna etc),pomoc wytchnieniowa, pomoc wolontariuszy, opiekun przypadku i inne.
  1. Spotkanie z opiekunem przypadku i zespołem diagnostycznym w sprawie podsumowania wsparcia.
  2. Utrzymanie kontaktu z użytkownikiem.

   

„Przydałby się praktyczne umiejętności - jak podnosić chorego, który często jest cięższy od ciebie, jak ułożyć, żeby nie zrobić krzywdy, jak nakarmić, gdy ma kłopoty z przełykaniem, jak powinna wyglądać dieta osoby leżącej... My przez lata wypracowałyśmy metody, dzięki którym opieka jest łatwiejsza i tańsza. Np. okazało się, że oliwa z oliwek sprawdza się w pielęgnacji równie dobrze jak drogie kosmetyki specjalistyczne”.

 

Skutki zaniedbań

Taka sytuacja skutkuje wielokrotnym wykluczeniem, wycofywaniem się z podejmowania prób aktywności zawodowej, edukacyjnej i społecznej, brakiem umiejętności dbania o zdrowie własne. Rodziny realizujące opiekę nad osobami zależnymi 60+ są w szczególnie trudnej sytuacji.

Według badania EUROFAMCARE w Polsce najczęściej opiekunami osób starszych są kobiety w wieku od pięćdziesięciu do sześćdziesięciu dziewięciu lat, zajmujące się rodzicami lub teściami. Często też, w związku z zachodzącymi przemianami w obrębie rodziny skutkującymi niską zastępowalnością pokoleń, migracją zarobkową, spadkiem potencjału opiekuńczego rodziny konieczność opieki w pierwszej kolejności spada na współmałżonka. Powoduje to, oprócz podanych powyżej skutków, również istotne skutki zdrowotne dla samych opiekunów. Brak umiejętności prawidłowego postępowania z osobą zależną, szczególnie w sferze fizycznej, wraz ze zmniejszoną sprawnością opiekuna wynikającą z możliwości fizjologicznych organizmu, skutkują postępującym gwałtownie pogorszeniem jego stanu zdrowia. Wielomiesięczne przeciążenie organizmu zarówno w sferze fizycznej jak i psychicznej, bez odpowiedniego wsparcia instytucjonalnego powoduje, że opiekun staje się z czasem sam osobą zależną.

Bardzo trudna jest sytuacja rodzin, w których osoba zależna pojawia się nagle, np. wskutek udaru. Nie są w najmniejszym stopniu przygotowane na podjęcie opieki, nie mają wiedzy i umiejętności związanych z opieka i pielęgnacją osób zależnych. Nie mają pojęcia, dokąd mogą udać się po pomoc, gdzie uzyskać informacje dotyczące możliwości wsparcia, czy to w zakresie opiekuńczym, czy materialnym. Nie mają wiedzy o możliwości rehabilitacji, wypożyczania sprzętu itp. Skutkuje to nader często decyzją o umieszczeniu osoby zależnej w opiece instytucjonalnej, w instytucjach totalnych, w których podopieczni tracą swoją podmiotowość stając się przedmiotem opieki.

Szczególnie trudna w opisywanych środowiskach jest sytuacja kobiet. Z jednej strony są obciążone stereotypami związanymi z ich kulturowo-społeczną rolą, z drugiej to one faktycznie biorą na siebie, z różnym skutkiem, odpowiedzialność za rodzinę. To sprzeczność, w której potrzeba sprawowania opieki nad dziećmi czy osobami zależnymi w obliczu niskiego dostępu do usług społecznych (np. opiekuńczych, asystenckich, darmowych miejsc w żłobkach i przedszkolach) doprowadza do porzucenia myśli o podjęciu aktywności zawodowej, a w konsekwencji popadanie w ubóstwo ze wszystkimi jego negatywnymi cechami i zagrożeniami (w tym uzależnieniami, przemocą w rodzinie, pogłębiającą się niewydolnością wychowawczą). Stają niejednokrotnie przed dylematem: pozostawić osobę zależną pod niepewną opieką innych, czy też zawiesić działalność zawodową i poświęcić się opiece nad nią. Dla wielu z nich rozwiązanie jest oczywiste, dobro najbliższych jest najważniejsze.

„Informacje zdobywamy na zasadzie “jedna pani drugiej pani” -  coś się usłyszy przypadkiem, coś się wychodzi… Miejsce w którym można uzyskać informacje o wsparciu i zmieniających się przepisach bardzo ułatwiłoby życie opiekunom”

  

Monika Hausman-Pniewska – trenerka kompetencji społecznych, edukatorka, superwizorka i animatorka społeczna. Od wielu lat działa aktywnie w organizacjach pozarządowych- najsilniej związana z Federacją FOSa, w której pracuje i w której współzarządza kilkudziesięcioosobowym kreatywnym zespołem. Zajmuje się edukacją osób dorosłych, holistycznym wpieraniem liderek i liderów w środowisku ich działania oraz rozwijaniem i zmianą w organizacji. Współautorka innowacji skierowanych do osób starszych i doświadczających ubóstwa oraz wykluczenia. Dziennikarka, członkini redakcji pisma środowisk seniorskich „Generacja”. Ambasadorka EPALE

 

Strefa Pomocy prowadzona jest przez Federację Organizacji Socjalnych Województwa Warmińsko-Mazurskiego FOSa. W artykule wykorzystałam wypowiedzi zamieszczone w materiałach promocyjnych Centrum.

  

 

Interesujesz się edukacją osób ze specjalnymi potrzebami? Zajmujesz się animacją społeczną? A może koordynujesz działania wolontariuszy?  Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na ten temat dostępne na polskim EPALE! 

           

Zobacz także:

Animator jutra

Weź się wymutuj!

Edukacyjna moc wizyty studyjnej

Dodać mocy do pomocy

Zdalni do animacji 

Gdy nie wieje nudą, dzieją się cuda

Pani od wszystkiego    

Login (2)

Users have already commented on this article

Log ind eller Registrer dig for at skrive kommentarer.

Want to write a blog post ?

Don't hesitate to do so! Click the link below and start posting a new article!

Seneste diskussioner

EPALEs tematiske fokusområder for 2021. Sæt i gang!

Vi inviterer dig til at berige det, der forventes at blive et intenst kommende år med dine bidrag og ekspertise! Lad os starte med at deltage i denne online diskussion. Online diskussionen kører tirsdag den 9. marts 2021 fra klokken 10 til 16. Den skrevne diskussion bliver introduceret via livestream, med en introduktion til de tematiske fokusområder for 2021, og værten vil være Gina Ebner og Aleksandra Kozyra fra EAEA på vegne af EPALEs redaktion.

Mere