chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE - Elektronická platforma pro vzdělávání dospělých v Evropě

Blog

ABC in Ierland op zoek naar The Learners Voice: inspraak en medezeggenschap van leerders in de volwasseneneducatie

28/01/2020
od Jumbo KLERCQ
Jazyk: NL

Vereniging ABC is de belangenbehartiger van iedere volwassene in Nederland die de basisvaardigheden lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden onvoldoende beheerst. De activiteiten van ABC zijn erop gericht de stem van de leerders in de volwasseneneducatie te laten horen als het gaat om de ontwikkeling van beleid, het vormgeven van een kwalitatief goed aanbod en het toegankelijk maken van communicatie. In dit kader heeft ABC een Erasmus+ mobiliteitsproject aangevraagd en toegekend gekregen voor drie studiereizen rond de volgende vragen:

  • Hoe is inspraak in het beleid geregeld, zowel lokaal, regionaal als nationaal?
  • Is er sprake van een duurzame structurele inbedding van inspraak?
  • Is er bereidheid ook daadwerkelijk rekening te houden met de Voice of the Learner?
  • Op welke onderwerpen concentreert de inspraak van de leerders zich?
  • Hoe worden leerders voorbereid en ondersteund bij de invulling van hun rol?
  • Hoe wordt er ingespeeld op de specifieke kenmerken van de doelgroep?
  • Welke factoren maken een project rond inspraak van de leerders succesvol?
  • Welke triggers maken dat nationale, regionale of lokale overheden bereid zijn om op structurele  wijze inspraak te implementeren van leerders in hun beleid op het gebied van leven lang leren?

 

De eerste studiereis ging in april 2019 naar Ierland. De Nederlandse delegatie bestond uit deelnemers van Vereniging ABC, partnerorganisatie Learn for Life en twee vertegenwoordigers van organisaties uit het werkveld: het Taalhuis in Breda en Het Begint met Taal.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

In Ierland zijn er zo'n 340.000 volwassen leerders die meedoen aan Further Education and Training (FET). In dit overheidsprograma zitten de basisvaardigheden vanuit de volwasseneneducatie (zoals we dat in Nederland kennen onder de WEB), de non-formele volwasseneneducatie (in Ierland meestal Community Learning genoemd) en het beroepsonderwijs voor volwassenen (in het Engels: VET,de afkorting van vocational education and training. Het hoger onderwijs aan universiteiten en hogescholen valt hier dus niet onder. De realisatie van het FET-programma is in handen van SOLAS, een landelijke organisatie met 200 medewerkers, en wordt ook door het ministerie van Onderwijs gefinancierd. De uitvoering is in handen van zestien zogenaamde ETB’s (regionale Education & Training Boards). Zij hebben de regie over het beleid en de financiering van alle regionale programma’s. Alle aanbieders moeten bij de ETB van de regio plannen aanleveren voor de activiteiten die ze willen uitvoeren. De ETB financiert die programma’s als ze getoetst zijn op inhoud, kwaliteit en als ze passen binnen het overheidsbeleid.

 

In de zestien ETB’s zijn er in totaal zo'n 150-190 regionale centra die veelal 'community-based' zijn en een mix van formeel en non-formeel onderwijs leveren. Zij werken met professionele docenten, soms ondersteund door vrijwilligers. Binnen het huidige politieke speelveld ligt de focus van de ETB’s vooral op ‘transitie (terug) naar werk', en dus op beroepsgericht onderwijs voor volwassenen. De lokale centra die meer gericht zijn op community learning hebben een bredere opvatting van volwasseneneducatie. Zij zijn meer gericht op participatie en sociale activering en ondersteunen leerders bij voorkeur op maat bij allerhande leervragen gericht op het kunnen participeren in onderwijs, werk en persoonlijk leven. Interessant is dat in dit FET-programma de koepelorganisatie voor volwasseneneducatie AONTAS de opdracht heeft gekregen om de Voice of the Learner te organiseren en hiervoor beleid te ontwikkelen. AONTAS richt zich op alle vormen van volwassenenonderwijs en voert een aantal overheidstaken uit, maar daarover later meer.

 

We gaan eerst op bezoek bij NALA: National Adullt Literacy Agency. NALA is opgericht in 1980 en richt zich op het verbeteren van de basisvaardigheden van volwassenen. NALA is een ngo die zich primair richt op volwasseneneducatie voor de meest kwetsbare doelgroepen en is vooral geworteld in het non-formele community learning. NALA wordt grotendeels gefinancierd door de overheid met daarnaast kleine bijdragen door leden. Haar beleidsplan moeten ze jaarlijks aan SOLAS ter goedkeuring voorlegggen. NALA richt zich op ondersteuning van organisaties en aanbieders in de volwasseneneducatie, deskundigheidsbevordering van docenten en bewustwording en beleidsbeïnvloeding. NALA doet daarnaast veel onderzoek en is zelf ook aanbieder van afstandsonderwijs. De organisatie wil zich meer gaan richten op 'taster-courses', kortdurende instapcursussen om mensen te verleiden tot leren. Vanuit deze instapcursussen wordt dan gekeken of deelnemers door willen stromen naar vervolgcursussen basisvaardigheden. Dit lijkt op de aanpak van het programma KLASSE!1, dat korte zogenaamde ‘camouflage-cursussen’ wil inzetten in het kader van werving op basis van profielen van leerders. Nieuw speerpunt voor NALA is ook het bereiken van laaggeletterde of laagtaalvaardige ouders via de scholen van hun kinderen (family learning). Bewustwording is nog steeds een belangrijke taak van NALA. Ondanks haar lange bestaan en de vele campagnes die er geweest zijn, is het frustrerend dat laaggeletterdheid soms nog steeds ontkend wordt of onbekend is, met name bij beleidsmakers. Dit is te meer opmerkelijk omdat onderzoek uitwijst dat één op de zes volwassen problemen heeft met lezen en schrijven, rekenen en/of digitale vaardigheden.                                                                                                                            

De stem van de leerders wordt binnen NALA op drie manieren gehoord:

  1. Er zijn twee leerders lid van het bestuur van NALA, waar verder docenten inzitten en waarin ook leden van NALA vertegenwoordigd zijn. Ook is er een subcommissie van tien tot veertien leerders (waaronder de twee bestuursleden), die zeven tot tien keer per jaar bijeenkomt.
  2. Er zijn elk jaar twee deelnemersdagen, die bedoeld zijn om elkaar te ontmoeten. Er worden presentaties gegeven door deelnemers en er zijn workshops, bijvoorbeeld van de bibliotheek. De ene bijeenkomst is in Dublin, de andere op een steeds wisselende locatie in Ierland. Deze deelnemersdagen worden bezocht door drie groepen: ETB-studenten in Adult Literacy Programma's, tweede taalleerders en afstandsleerders die ondersteund worden via de telefoon. De laatste bijeenkomst in Dublin waren er meer dan 100 deelnemers.
  3. Het leerdersontwikkelingsfonds van € 46K per jaar vanuit SOLAS. Lokale centra kunnen voor € 650 per keer een niet onderwijs gerelateerde leeractiviteit buiten de klas organiseren voor de studenten. Studenten moeten meebeslissen over de activiteit. Het kan bijvoorbeeld gaan om een rapworkshop, bezoek aan een overheidsinstelling of excursie. In 2018 hebben in 88 centra zo'n 805 studenten hieraan meegedaan. Studenten moeten als tegenprestatie feedback geven op de activiteit en verbetertips formuleren voor NALA2.

 

Elk jaar staat er een thema centraal waarop de deelnemers worden gevraagd om feedback te leveren. Dit jaar was de vraag hoe de volwasseneneducatie in Ierland er in de toekomst uit moet zien. Dat leverde aanbevelingen op als: kortere cursussen, meer games en andere technologische toepassingen.

Net als ABC in Nederland maakt ook NALA gebruik van ongeveer 50 NALA-studentambassadeurs. Zij krijgen een speciale ambassadeurstraining en een mediatraining. De studentambassadeurs worden geworven door alle ETB’s te contacteren en docenten te vragen om geschikte studenten. De studentambassadeurs woden ook regelmatig ingezet in gesprekken met politici. Verhalen van deelnemers komen regelmatig in het NALA Magazine. De verhalen van de leerders hebben immers grote impact op de buitenwereld.

 

Het tweede bezoek was bij het Roslyn park College, een van de 50 locaties van het NLN (National Learning Network) NLN verzorgt opleidingen voor volwassenen vanaf 16 jaar met een beperking of gezondheidsproblemen (zowel fysiek als psychische problemen) die hen belemmeren deel te nemen aan het reguliere onderwijs. Ze krijgen onder meer subsidie van het departement van Gezondheidszorg. De meeste cursussen zijn gericht op een beroepskwalificatie. Voor wie zijn basisvaardigheden niet op orde heeft, worden er extra cursussen gegeven. Laaggeletterdheid wordt namelijk ook gezien als een gezondheid gerelateerde aandoening. Deelnemers die niet of onvoldoende gealfabetiseerd zijn worden doorverwezen naar NALA. 

Elke locatie van het National Learning Network heeft een eigen ‘leerlingenraad’ (student union). Daarin zitten leerlingen afgevaardigd door hun locatie. Zij nemen deel aan het landelijke deelnemersoverleg van alle locaties van het NLN. Alle leerlingen kunnen zichzelf hiervoor aanmelden. Jaarlijks vinden verkiezingen plaats. Vier keer per jaar zijn er landelijke bijeenkomsten waar ervaringen worden uitgewisseld. Deze landelijke commissie heeft soms contacten met politici. Meestal loopt het contact met de politiek echter nog via het management van de scholen. De leerlingenraad op Roslyn Park komt elke twee weken bij elkaar om initiatieven te bespreken en evenementen te organiseren (bijvoorbeeld een sportevenement waarbij ze geld hebben ingezameld). Deelnemers kunnen op elke locatie met al hun vragen of moeilijkheden terecht bij de afgevaardigden van de Student Union. De subsidievertrekkers organiseren met regelmaat audits. Ze willen feedback van alle deelnemers op de organisatie, het onderwijs en het functioneren van de school. De leerlingenraad stimuleert de deelnemers om feedbackformulieren in te vullen.                                           

 

Een derde bezoek vond plaats bij DALC (Dublin Adult Learning Centre). Het Dublin Centrum voor volwasseneneducatie is in de jaren '80 van de vorige eeuw opgericht vanuit een kerkelijke organisatie en verzorgt vooral onderwijs in basisvaardigheden voor kwetsbare doelgroepen. Het centrum richt zich als community centre op de achterstandswijk in Dublin waar het gevestigd is. In deze wijk komt veel meervoudige problematiek voor: armoede, schuldproblematiek, werkloosheid, laag opleidingsniveau, drank- en drugsverslaving. Doel is om een bijdrage te leveren aan het oplossen van problemen in de wijk. Het DALC is gestart als een initiatief van vrijwilligers om laaggeletterden te scholen. Alles kon worden aangeboden: lezen en schrijven, computercursussen, omgaan met geld, burgerschap et cetera. Doel was een leven lang leren te stimuleren en deelnemers te laten participeren. Vanuit een vrijwilligersorganisatie zijn ze nu uitgegroeid tot een organisatie die voornamelijk gebruik maakt van professionals. Vrijwilligers spelen wel nog steeds een belangrijke ondersteunende rol. Het aantal anderstalige migranten in de volwasseneneducatie in Ierland is beduidend lager dan in Nederland, slechts zo’n 10%. Dit heeft o.a. te maken met het feit dat asielzoekers eerst maar liefst vier jaar doorbrengen in een opvangcentrum (meestal op afgelegen plaatsen). Pas dan mogen ze deelnemen aan cursussen. Het DALC neemt iedereen aan die wil leren. Kenmerkend voor de doelgroep zijn:

  • Veel problemen in de persoonlijke levenssfeer.
  • Gebrek aan basisvaardigheden.
  • De behoefte aan het onderhouden van basisvaardigheden of beroepsvaardigheden.

Voor een deel van de doelgroep is socialisatie of sociale activering het belangrijkste doel: zorgen dat mensen elke week het huis uitkomen en deel gaan nemen aan activiteiten. Omdat het DALC een kleine organisatie met een informele omgangscultuur is, is the learners voice hier vooral informeel en via korte lijnen. Iedereen kent de manager van het centrum en zij is altijd benaderbaar voor deelnemers. Soms wordt in aparte meetings gevraagd naar de mening van deelnemers over het aanbod, maar Mary Maher, de manager, haalt ook veel op door in de wandelgangen met iedereen in contact te zijn. Er vindt wel een structurele evaluatie van de kwaliteit van de cursussen plaats door de deelnemers.

Deze bezoeken geven een mooie dwarsdoorsnede van hoe de beleidsparticipatie en inspraak van leerders in Ierland er uit ziet. Opvallend belangrijk punt daarbij is dat de overheid nadrukkelijk aandacht vraagt om vorm te geven aan the learners voice, zowel binnen educatieve instellingen als op externe beleidsnveaus. Voor Nederland is dat nog een vrijwel onontgonnen gebied.

 

Een bijzondere ervaring was het bijwonen van National Further Education and Training Learner Forum. Op dit Forum zijn deelnemers aan allerlei soorten volwassenenonderwijs uit heel Ierland bij elkaar. Het Forum is bedoeld als een platform om ervaringen uit te wisselen en leerders hun stem te laten horen over de kwaliteit van de cursussen en de inhoud van het aanbod volwasseneneducatie. Door discussies van de leerders te faciliteren onder leiding van een onafhankelijke moderator (dus niet de onderwijsinstellingen!) kunnen zij eerlijk hun mening geven in een veilige omgeving waar iedereen kan zeggen wat hij vindt. Het Forum is een samenwerking tussen AONTAS, SOLAS en de ETB’s. In de FET-stategie 2014-2019 is vastgelegd dat er actie ondernomen moet worden op de wensen van de leerders en dat dit in de vorm van een jaarlijks Forum geïnventariseerd wordt.

Het Nationale Forum wordt voorafgegaan door regionale events voor leerders, georganiseerd door de regionale ETB’s. Leerders worden gevraagd naar hun mening over het volledige aanbod voor volwassenonderwijs, impact en verbeterpunten. In 2019 waren er acht van deze regionale events, waar 516 leerders aan hebben deelgenomen. Zowel van de regionale events als van de discussies tussen leerders op het Nationale Forum wordt een verslag gemaakt. Die verslagen dienen als input voor het beleid. In 2019 ging het om input voor de nieuwe FET-Strategie voor 2020-2014. Op de regionale events gaat het om het aanbod en de kwaliteit van de onderwijsaanbieders en cursussen in de regio. Na elk regionaal evenement wordt binnen drie maanden een rapport opgesteld voor de betreffende ETB, op basis waarvan zij veranderingen kunnen doorvoeren in het aanbod en beleid in de regio. Daarnaast wordt ook op nationaal niveau jaarlijks een gedetailleerd adviesrapport opgesteld met de bevindingen van de regionale evenementen en van het Nationale Forum. Alle bijdragen aan de discussies worden geanonimiseerd, waardoor deelnemers zich vrij voelen om met alle kritiek en feedback te komen. Er wordt tevens een leerders-vriendelijk rapport opgesteld.

 

 

De studiereis werd afgesloten met een bezoek aan AONTAS, de Ierse koepelorganisatie voor volwasseneneducatie, net als Learn for Life lid van de Europese Associatie voor Educatie van Volwassenen. AONTAS pleit voor de rechten van alle volwassenen in Ierland om een leven lang te leren. AONTAS zet zich in om de zichtbaarheid van de volwasseneneducatie te vergroten, de stem te laten horen van de leerders en de waarde van volwasseneducatie te promoten. Het is een non-profit organisatie, die 50 jaar geleden gestart is en komt oorspronkelijk vooral voort uit community learning. AONTAS neemt een neutrale positie in, waardoor men goed advies kan geven en kan lobbyen. De financiering komt voor een belangrijk deel vanuit SOLAS.                     

Kortom, de studiereis was zeer informatief en inspirerend en heeft veel nieuwe inzichten opgeleverd over hoe we in Nederland met inspraak van deelnemers aan de slag kunnen gaan. De organisatie van de inspraak van leerders regionaal en via het nationale FET forum concentreert zich vooral op evaluatie van het aanbod en aanbevelingen voor verbetering. Daarmee hebben leerders direct invloed op aanbod en kwaliteit. Zoiets zou ook in Nederland zinvol zijn. Het feit dat die evaluaties door leerders systematisch worden uitgevoerd door een onafhankelijke organisatie en vervat in een rapport maakt het des te waardevoller. De slager keurt hier duidelijk niet zijn eigen vlees. Een ander interessant punt is de inspraak van leerders in de besturen of organisatie van allerlei stakeholders. Denk aan organisaties in het veld zoals het programmateam Tel mee met Taal, Stichting Lezen & Schrijven, roc’s, particuliere aanbieders, bibliotheken en het nieuw op te richten expertisecentrum.

Het volledige verslag is PDF iconhier te downloaden. ABC zal na afloop van de twee nog volgende studiereizen  voorstellen ontwikkelen voor wat er in Nederland moet veranderen.

 


1 Ik wil dat leren of zet een punt, de methodiek KLASSE 

Voor meer informatie zie het verslag op de NALA-website onder 'Students Corner'.

Student development fund - annual report 2018

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn