chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektronická platforma pro vzdělávání dospělých v Evropě

 
 

Blog

Laaggeletterdheid bij loopbaanbegeleiding

13/11/2019
od Karine Nicolay
Jazyk: NL

Lisa Van Quickelberghe is educatief medewerker voor loopbaanbegeleiding bij de vakbond ABVV. Op de 'Trefdag Geletterdheid op het Werk: w@ is d@?' vertelde zij in een pitch wat dit precies inhoudt en hoe zij daarbij rekening houden met kansengroepen en laaggeletterden. 

Lees het EPALE-zine over de Trefdag Laaggeletterdheid op Werk.

 

Lisa Van Quickelberghe: Loopbaanbegeleiding is voor werknemers en zelfstandigen die problemen hebben of vragen hebben bij hun loopbaan. Wij begeleiden hen daarbij. Wij praten vooral, maar we maken ook oefeningen. Met de resultaten daarvan gaan we aan de slag. De bedoeling is dat die persoon op het einde naar huis gaat met een concreet actieplan dat hij zelf heeft opgesteld. Op dit ogenblik neemt een loopbaanbegeleiding 4 of 8 uur in beslag. Als loopbaancentrum van het ABVV bestaan wij ondertussen 16 jaar en zijn wij dus één van de anciens. Doorheen de jaren zijn er heel veel loopbaancentra op de markt bijgekomen, ook veel mensen die het freelance doen. Toch zijn wij een atypisch loopbaancentrum omdat wij meer kansengroepen bereiken. Dit zijn bijvoorbeeld de cijfers van 2018:

/lv/file/doelgroepenloopbaancentrumabvvpngdoelgroepen_loopbaancentrum_abvv.png

 

Zo zie je dat vorig jaar 21% van onze cliënten kortgeschoold was. Dat lijkt op zich niet zoveel maar als je kijkt naar het gemiddelde op de markt van de loopbaancentra, dan is dat maar 5%. Met ‘kortgeschoold’ bedoelen wij iemand die geen diploma van de derde graad secundair onderwijs heeft. We hebben ook 9% personen met een migratie-achtergrond, ten opzichte van 3% in de hele loopbaanmarkt. Niet onbelangrijk is dat 43% van onze cliënten middengeschoold is en hebben dus alleen een diploma secundair onderwijs. Bij de andere centra is dat 24%. Dit betekent dat 70% van de cliënten van de andere centra hooggeschoold is. Wij zitten natuurlijk in de context van een vakbond en het staat ook duidelijk in onze missie dat wij die zogenaamde kansengroepen echt willen bereiken. Zij willen ook kunnen gebruik maken van de loopbaancheques, het instrument van de overheid dat er voor deze groepen ook is. Wat wij kunnen bereiken met hen is dat zij zelf hun positie op de arbeidsmarkt kunnen versterken door een individuele coaching.

Anderstaligen

Natuurlijk als je zoveel kansengroepen bereikt, betekent dit ook dat wij in de praktijk veel meer te maken krijgen met laaggeletterdheid. Concreet betekent dit dat wij een grote groep mensen hebben van wie de moedertaal niet het Nederlands is. Wel belangrijk om te weten ook is dat wij werken met loopbaancheques, en dus gesubsidieerd worden door de Vlaamse overheid. Dit betekent dat de begeleiding in het Nederlands moet gebeuren. Dat is voor ons wel een grote uitdaging want we werken ook veel met mensen die niet goed Nederlands spreken. Wij zijn die uitdaging aangegaan en wij slagen er ook wel in om met hen tot een actieplan te komen. Om anderstaligen en kortgeschoolden te begeleiden, gebruiken we hulpmiddelen en proberen we zo visueel mogelijk te werken.

Gebruik van hulpmiddelen

Een voorbeeld daarvan is de ‘multifocusmethodiek’ om tot een persoonlijkheidsprofiel te komen op basis van kleur. In die methodiek staat er per kleur heel veel tekst, wat dit profiel precies betekent en hoe je je dan gedraagt t.o.v. anderen bijvoorbeeld.

/lv/file/multifocuspngmultifocus.png

 

Deze methodiek op zich kan je niet zomaar gebruiken bij iemand die niet zo taalvaardig is. Dus wij hebben die omgevormd tot eenvoudige pictogrammen en 3 kernwoorden per profiel. Hier kunnen we alleen mee werken bij een publiek dat toch al iets Nederlands kent, maar met kortgeschoolden is dit perfect bruikbaar. Al onze oefeningen, zowel voor hooggeschoolden als voor kortgeschoolden, zijn echt wel op maat van die personen. We gebruiken geen ‘standaardpakket’ voor iedereen.

Een ander voorbeeld zijn de beroepenkaartjes die we ook per kleur hebben ingedeeld. Bijvoorbeeld de grijze kaartjes zijn de fysieke beroepen, bv. de elektricien, de redder… Dit is een alternatief voor een lijst met allerlei beroepen waar mensen een beetje in kunnen gaan kijken om te zien of er voor hen iets tussen zit. Wij gebruiken de kaartjes. Ze zijn niet echt supervisueel omdat er geen tekeningen opstaan, maar we gebruiken ze samen in de begeleiding, zodat er altijd vragen kunnen bijgesteld worden.

/lv/file/lisavanquickelberghejpglisa_van_quickelberghe.jpg

Lisa Van Quickelberge (links): Beroepenkaartjes als alternatief voor een lijst met allerlei beroepen.

 

De loopbaanbegeleider legt uit wat een persoon in een bepaald beroep doet. Soms komen daar zelfs gebaren aan te pas, of Google Translate. Dus we proberen het echt heel visueel te maken. Zo maken we onze oefeningen zo laagdrempelig mogelijk, maar dit wil niet zeggen dat ze gemakkelijk zijn, dat is belangrijk. Je mag niet te gemakkelijk gaan want het is de bedoeling dat deze oefeningen veel inzichten opleveren. Wat we soms wel doen met mensen die heel weinig Nederlands kennen, is hen de oefeningen thuis in hun moedertaal laten invullen omdat ze op die manier toch wel dieper kunnen nadenken. Bij het volgende gesprek bespreken we de resultaten wel in het Nederlands.

Laaggeletterden, analfabeten en mensen met een leerstoornis

Naast de anderstaligen zien wij in onze praktijk ook veel mensen die echt analfabeet zijn en ook mensen met leerstoornissen. Wij doen er echt alles aan om een vertrouwensband te creëren, toch zien we veel dat mensen zich echt schamen omdat ze niet goed kunnen lezen of schrijven. In het begin gaan ze dan ook heel vaak excuses verzinnen, bijvoorbeeld “Ik ben mijn bril vergeten” of “Ik ga het thuis wel invullen” of “Je zal mijn handschrift niet kunnen lezen.” In het begin gaan we daar niet te veel op in omdat het vertrouwen moet groeien, maar in het volgende gesprek zien we het ook vaak duidelijk omdat ze de oefening thuis niet hebben ingevuld of ze hebben het door een van hun kinderen laten doen. Dan is het wel echt belangrijk dat we dit bespreekbaar maken. We kunnen het niet negeren want anders kunnen ze niet werken aan hun loopbaan.

Wat wij ook gemerkt hebben bij dat analfabetisme is dat er vaak een leerstoornis achter schuilt. Dat is vaak een leerstoornis waar nooit een diagnose voor gesteld is laat staan een behandeling voor gekomen is. Dyslexie is de bekendste: woorden en letters door elkaar haspelen. Zo is er ook dyscalculie (met cijfers), dysorthografie of tekstblindheid waarbij men geen woorden kan ontcijferen. Bij dyspraxie gaat het om mensen die het motorisch moeilijk hebben om bijvoorbeeld letters of woorden uit te spreken of te schrijven.

Aanpak

Hoe pakken we dit aan? We willen ze liefst doorverwijzen naar basiseducatie, maar als er echt een leerstoornis is, zien we dat ze daar, zeker in het begin, nog niet terecht kunnen. Dan verwijzen we hen vaak door naar de organisatie ‘Modem’. Zij hebben bijvoorbeeld software voor mensen met dyslexie die een hulpmiddel kan zijn bij het lezen. Ze hebben ook nog veel andere hulpmiddelen ter beschikking.

Vaak zitten deze mensen in een precaire situatie op de arbeidsmarkt en hebben ze het financieel niet al te breed. Daar houden wij zeker ook rekening mee, want een diagnose krijgen van zo’n leerstoornis kost vrij veel geld. Ze moeten vaak verschillende keren naar het ziekenhuis om testen te doen. Die afspraken op zich kosten al geld, maar dan zijn ze ook nog niet behandeld. De behandeling daarna kost ook weer geld. Bij hen is er vaak ook een gebrek aan informatie want ze weten bijvoorbeeld niet op welke manier zij terugbetaling kunnen krijgen van de mutualiteit. Op korte termijn beiden wij dus vooral informatie, gericht doorverwijzen (met een routebeschrijving erbij) en ondertussen ook de loopbaanbegeleiding starten. Maar we zien wel een aantal obstakels.

Tips uit de praktijk

Nog enkele tips van hoe wij dit dan in de praktijk aanpakken. We gaan een aantal oefeningen samen maken tijdens de begeleiding. Bijvoorbeeld bij iemand die echt niet goed Nederlands spreekt gaan wij de dingen uitleggen en kunnen zij ondertussen de oefening invullen. We gaan hen niet pamperen. Voor sommige mensen met leerstoornissen is het handig dat zij kunnen typen ipv te schrijven. Dan doen we samen met hen online testen of bezorgen we de oefeningen per mail. We werken altijd zo visueel mogelijk, gebruiken eenvoudige taal. Hun actieplan gaan zij uiteindelijk zelf bepalen, maar we maken een plan op korte termijn en op lange termijn. Op korte termijn kan het dan gaan over taallessen, of hun leerstoornis aanpakken. Op langere termijn kijken we bijvoorbeeld naar een assertiviteitscursus, of sollicitatie-coaching enzovoort. Met hen doen we vaak nog aan nazorg, dus meer een loopbaanbegeleiding op lange termijn met als doel hun positie op de arbeidsmarkt te versterken.

 

Lisa Van Quickelberghe
educatief medewerker | Loopbaanbegeleiding – Loopbaanadvies

Lisa.VanQuickelberghe@vlaamsabvv.be

 

/lv/file/abvvpngabvv.png

 

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn