chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Електронна платформа за учене на възрастни в Европа

 
 

Блог

Jak nie błądzić?

30/06/2019
от Rafał Żak
Език: PL

Na trenerów czyha wiele pułapek przy doborze metod pracy i treści merytorycznej szkoleń. Zatrzymajmy się w tym miejscu. Najpierw skupmy się na tym, jakie błędy najczęściej popełniamy, a następnie powiedzmy, jak ich unikać.

  

Model błędów trenera

Na początku przedstawię opracowany przeze mnie, rewolucyjnie prosty model błędów. Zgodnie z nim trener może się mylić na dwa sposoby – źle dobrać elementy merytoryczne, z których będzie korzystał w trakcie zajęć, albo wybrać niewłaściwe metody przekazywania wiedzy. Z jednej strony może zbłądzić co do treści, z drugiej – co do formy. Kiedy piszę „zbłądzić”, mam na myśli wybór koncepcji, teorii, modeli, których efektywność nie została potwierdzona w badaniach.

Taki układ daje nam cztery możliwości, a każda wiąże się z określonymi konsekwencjami. Niektóre z nich – jak się okaże – są lepszym połączeniem niż inne.

Wygląda to tak:

 

+/+

Trener dobrze dobiera treści merytoryczne, a na dodatek poprawnie dopasowuje metody ich uczenia. Wszyscy są zadowoleni. Wartościowe narzędzia sprawnie trafiają do uczestników szkolenia. Pojawia się w ich życiu nowa wiedza, rozwijają się ważne umiejętności, kształtują właściwe postawy.

+/-

Trener dobrze dobiera treści merytoryczne, ale (niestety) stosuje niepoprawne metody – takie, które nie gwarantują efektywności uczenia. W tym układzie stratni są uczestnicy. Trener korzysta z dobrych teorii, narzędzi i modeli, ale nie jest w stanie ich właściwie przekazać. Gdyby był bardziej profesjonalny, to skorzystaliby bardziej.

 

-/-

Trener źle dobiera zarówno treści merytoryczne, jak i metody uczenia. W zasadzie sytuacja nie jest dramatyczna – wprawdzie stosuje on mało wartościowe modele, ale jednocześnie nie potrafi efektywnie ich nauczyć. Uczestnicy mogliby „oberwać” bardziej. I tak właśnie dzieje się w ostatnim przypadku.

 

-/+

Trener źle dobiera treści merytoryczne, ale korzysta z dobrych metod ich uczenia. Wydaje się, że to najgorsza możliwa opcja. Sprawny warsztatowo trener efektywnie przekazuje wiedzę, którą lepiej byłoby trzymać pod kluczem.

  

/bg/file/labyrinth-17380391280jpglabyrinth-1738039_1280.jpg

   

Prosta droga weryfikacji

Znam wiele sposobów weryfikacji docierających do mnie treści. Spośród nich szczególnie przekonuje mnie metoda Roberta Johnsona, Vivian McCann i Philipa Zimbardo opisana w książce Psychologia. Kluczowe koncepcje[1]. Działa to tak: kiedy poznajesz jakieś twierdzenie, model, narzędzie – zadaj sobie kolejno kilka pytań, które pozwolą ci zweryfikować to, z czym masz do czynienia. Jasne, że takie narzędzie nie jest zerojedynkowym sprawdzianem poznawanych teorii. Wskazuje raczej, na jakie elementy powinniśmy zwrócić uwagę w pewien uporządkowany sposób. Autorzy zaproponowali sześć pytań. Pozwolę sobie ograniczyć ich liczbę do czterech, moim zdaniem najbardziej użytecznych.

 

  • Jakie jest źródło informacji?

Pierwsza kwestia dotyczy tego, kto do mnie mówi, kto jest autorem danego twierdzenia, pomysłu, modelu, narzędzia. Najłatwiej zacząć od pytania: „Czy ktoś, kto opowiada nam o jakości danego rozwiązania, nie jest osobą, która na nim zarabia?”. Nie chodzi o to, że autorzy narzędzi nie mogą ich sprzedawać, lecz o to, że kiedy tak się dzieje, może to mieć wpływ na dobór argumentów i dowodów działania metody. Znacznie lepiej będzie przyjrzeć się temu, czy możemy skorzystać z opinii niezależnych osób i środowisk.

 

  • Czy twierdzenie jest umiarkowane, czy kategoryczne?

Powinniśmy być szczególnie ostrożni, kiedy słyszymy twierdzenia zaczynające się od słów „zawsze”, „każdy”, „wszyscy”. Niemało takich pojawia się na rynku rozwoju kompetencji. Warto pamiętać, że typowa konkluzja wynikająca z badań naukowych opiera się raczej na konstrukcji typu: „65% badanych zachowało się zgodnie z opisywanym mechanizmem…”, „Zagadnienie wymaga dalszych badań…”, „Wynik sugeruje, że…”. Kiedy usłyszymy zdanie ostateczne i kategoryczne, warto sobie przypomnieć słowa Carla Sagana: „Nadzwyczajne twierdzenia wymagają nadzwyczajnych dowodów”.

  

  • Jakie są dowody?

Kluczowe pytania, które należy zadać, to: „Jakie dowody mają autorzy pomysłu na poparcie swojej tezy?”, „Czy to tylko wnioski wyciągnięte z pojedynczego studium przypadku, czy systematyczna obserwacja wielu studiów przypadku?”,

„Czy przeprowadzono badania eksperymentalne lub korelacyjne?”, „Czy ktoś je replikował?”. I na koniec: „Czy było ich na tyle dużo, że udało się wykonać solidną metaanalizę wszystkich badań z danego zakresu?”.

  

  • Czy zagadnienie powinno uwzględniać wiele perspektyw?

Za każdym razem, kiedy skomplikowane zagadnienie jest wyjaśniane za pomocą prostej odpowiedzi, powinniśmy być bardziej czujni. Jeśli usłyszymy propozycję prostego rozwiązania skomplikowanego problemu, np.: „Wystarczy trzymać się tej metody, żeby być efektywnym menedżerem” – lepiej poszukać takich sposobów, które pozwalają spojrzeć na temat szerzej.


[1] Johnson, R.L., McCann, V., Zimbardo, P. (2017), Psychologia. Kluczowe koncepcje, tom 1, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

  

Rafał Żak – trener / coach / autor / mówca. Zajmuje się rozwojem ludzi i organizacji. Promuje rozwój oparty na dowodach. Autor książek „Rozwój osobisty. Instrukcja obsługi” oraz „Nie myśl, że NLP zniknie”. Ambasador EPALE.

  

Zobacz także:

Trener wychodzi przed tłumy
AAAAA potrzebuję ćwiczenia…
Czy na pewno chcesz być trenerem?
O co chodzi? Trener analizuje potrzeby. Tak troszkę analizuje
Badam sobie, badam a tu licho mnie kusi…
Kto nie ryzykuje, ten nie pije szampana!
Rytuały szkoleniowe
Rady trenera w średnim wieku cz. II

   

Jesteś trenerem, szkoleniowcem? Szukasz inspiracji, sprawdzonych metod i niestandardowych form?

Tutaj zebraliśmy dla Ciebie wszystkie artykuły na temat pracy trenera dostępne na polskim EPALE

Share on Facebook Share on Twitter Epale SoundCloud Share on LinkedIn
Refresh comments Enable auto refresh

Показване на 1 - 1 от 1
  • снимка на Radek Czahajda
    Wspomniałeś o czymś, co mocno mnie uderzyło przy analizie badań dotyczących kreatywności. Wiele książek biznesowych i case wykorzystywanych na szkoleniach odnosi się do grup docelowych, z którymi mamy niewiele wspólnego. Zupełnie inne czynniki mogą sprawiać, że ktoś stał się miliarderem niż te, które sprawiają, że ktoś staje się milionerem, przez co nie ma za dużo sensu doszukiwać się wzorców do naśladowania od razu u Billa Gates'a. Często badania dotyczą grupy, z którą nie mamy wiele do czynienia i chyba to też warto weryfikować :)